Ἡ ἱσπανική συνοριακή πόλη ἐξακολουθεῖ νά βρίσκεται ἀντιμέτωπη μέ μιά πρωτοφανῆ ἀνθρωπιστική καί διοικητική κρίση
Τό κάλεσμα γιά μιά νέα μαζική διέλευση πρός τήν Θέουτα, πού εἶχε προγραμματιστεῖ γιά τίς 15 Αὐγούστου, δέν πραγματοποιήθηκε.
Ὡστόσο, τά ἱσπανικά σύνορα παραμένουν ὀχυρωμένα καί στρατιωτικοποιημένα, ἐνῷ ἡ ἀφρικανική νεολαία ἑτοιμάζεται νά ἐπιχειρήσει γιά τρίτη φορά τήν διέλευση, ἀναζητῶντας μιά θέση στό ἀπατηλό εὐρωπαϊκό ὄνειρο.
- Τῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ
Τήν ἴδια ὥρα, ὅπως καί στήν Ἱσπανία, στήν ἄλλη πλευρά τῆς Μεσογείου, μέλη τῶν Μαροκινῶν δυνάμεων ἀσφαλείας ἀναζητοῦν μέ κάθε τρόπο μετανάστες πού ἑτοιμάζονται γιά τό ἐπικίνδυνο ἐγχείρημα. Κάποιοι πού ἀποφάσισαν νά ἐπιστρέψουν ξανά πίσω στό Μαρόκο διηγοῦνται σέ Εὐρωπαίους δημοσιογράφους τήν σύντομη περιπέτειά τους στό εὐρωπαϊκό ἔδαφος.
Ἡ περιπέτεια τοῦ Γιασίν καί τοῦ Ἀχμέντ
Λένε ὅτι ὀνομάζονται Γιασίν καί Ἀχμέντ. Ὁ ἕνας εἶναι μηχανικός, ὁ ἄλλος σερβιτόρος. Εἶναι ἀδέλφια, καί οἱ δύο φανατικοί ὑποστηρικτές τῆς Μπαρτσελόνα. Στίς 30 Ἰουλίου, ὅταν τά σύνορα τῆς Θέουτα «ἐξαφανίστηκαν» γιά λίγες ὧρες, διέσχισαν κολυμπῶντας τήν ὁριοθετημένη γραμμή.
Τρεῖς ἑβδομάδες μετά ἀπό αὐτήν τήν περιπέτεια, βρίσκονται νά πίνουν ἕνα παγωμένο ρόφημα σέ ἕνα καφέ κοντά στήν μεγάλη ἀγορά τοῦ Φνιντέκ [Καστίγιος στά ἱσπανικά], τήν μαροκινή συνοριακή πόλη, πού οἱ δρόμοι της σφύζουν ἀπό ζωή κάθε Σάββατο.
«Μείναμε μόνο δύο ἡμέρες στήν Θέουτα, γιατί ἐκεῖ ἦταν φριχτά» παραδέχονται. «Δέν εἴχαμε χρήματα οὔτε γιά φαγητό. Κοιμόμασταν σέ ἕνα πάρκο. Ἔτσι, ἐπιστρέψαμε στό σπίτι μας».
– «Σκοπεύετε νά ἐπιστρέψετε στήν Ἱσπανία;» ρωτάει ὁ Γάλλος δημοσιογράφος.
– «Γιά νά εἶμαι εἰλικρινής, δέν ξέρω» ἀπαντᾶ σκεπτικός ὁ Ἀχμέντ. «Νομίζω πώς ναί, ἀλλά ὅταν θά εἴμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι».
Τά δυό νεαρά ἀδέλφια ἀνήκουν στίς δεκάδες χιλιάδες Μαροκινῶν πού ἀντιστάθηκαν στόν πειρασμό τοῦ #harraga [ὅρος πού χρησιμοποιεῖται γιά νά περιγράψει τούς παράτυπους μετανάστες], ἑνός διαδικτυακοῦ κινήματος πού καλοῦσε σέ μιά συλλογική «εἰσβολή» στήν Θέουτα στίς 15 Αὐγούστου. Δέν ἦταν, ὅπως ἐπιμένουν, ἐπειδή δέν τό ἐπιθυμοῦσαν, ἀλλά μᾶλλον λόγῳ μιᾶς στρατηγικῆς ἐπιλογῆς. Διότι, πέρα ἀπό τήν μαζική παρακολούθηση στά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης, τό καθεστώς τοῦ Βασιλιᾶ Μοχάμεντ ΣΤ΄ ἔστησε ἕναν τέτοιο μηχανισμό ἀσφαλείας στά σύνορα, ἐκεῖνο τό Σάββατο, πού ἡ Ἱσπανία δέν εἶχε καταγράψει ποτέ ξανά τόσο λίγες προσπάθειες διέλευσης ἀπό Μαγκρεμπίνους.
Χαρακτηριστικό εἶναι τό γεγονός πώς περισσότερα ἀπό 200 ἄτομα ἄλλων ἐθνικοτήτων, κυρίως ἀπό χῶρες τῆς ὑποσαχάριας Ἀφρικῆς, ἐκδιώχθηκαν ἀπό τό Μαρόκο μετά τήν προσπάθειά τους νά φτάσουν στήν Θέουτα. Ἐδῶ καί ἀρκετές ἑβδομάδες, οἱ παράνομοι αὐτοί μετανάστες ζοῦσαν κρυμμένοι στά βουνά, περιμένοντας τήν κατάλληλη στιγμή γιά νά περάσουν, χωρίς κανείς νά τούς ἐνοχλεῖ.
Στίς 14 Αὐγούστου ὡστόσο τά μαροκινά στρατεύματα ἀποφάσισαν νά τερματίσουν τήν ἄτυπη ἐκεχειρία πού παραχωροῦσαν σέ αὐτά τά ἄτομα καί τούς περικύκλωσαν μέ ἕναν ἐπιβλητικό μηχανισμό γιά τήν διατήρηση τῆς τάξης. Ἦταν ἕνας τρόπος γιά τίς μαροκινές Ἀρχές γιά νά ἐξασφαλίσουν κατάλληλες εἰκόνες πού θά ἀποδείκνυαν τό ἀποτελεσματικό σφράγισμα τῶν συνόρων, πού ἐπιβλήθηκε ἀπό τό Ραμπάτ.
Ὁ Γιασίν καί ὁ Ἀχμέντ ἀνήκουν στήν γενιά τῶν Μαγκρεμπίνων πού ἀπογοητεύτηκαν ἀπό τήν ἔφοδο στήν Θέουτα. Ὅπως καί οἱ περισσότεροι νέοι πού μπῆκαν παράνομα στήν ἱσπανική ἐπικράτεια ἐκείνη τήν ἡμέρα, διαπίστωσαν γρήγορα ὅτι ἡ ζωή στήν Ἱσπανία ἀπέχει πολύ ἀπό τόν παράδεισο πού παρουσιάζουν τά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης.
Τίς τελευταῖες ἡμέρες, διηγήθηκαν ἐπίσης τίς περιπέτειές τους στούς φίλους τους, γιά τούς ὁποίους ἡ λευκή φανέλλα τοῦ Λαμίν Γιαμάλ, Ἱσπανοῦ ποδοσφαιριστῆ μαροκινῆς καταγωγῆς, μέ τό νούμερο 19 τῆς ἐθνικῆς ὁμάδας τῆς Ἱσπανίας, ἀποτελεῖ τό πιό περιζήτητο ροῦχο τοῦ καλοκαιριοῦ στό Μαρόκο. «Αὐτό λειτούργησε κάπως σάν ἐμβολιασμός» ὑποστηρίζει ὁ Λουίς Μαγιανδία, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τήν Κεντρική Μονάδα Καταπολέμησης τῆς Παράνομης Μετανάστευσης (Ucrif) τῆς Ἱσπανίας μέχρι τήν συνταξιοδότησή του τόν περασμένο Μάιο. «Μπορῶ νά σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι ἡ συντριπτική πλειονότητα ὅσων ἐπέστρεψαν ἀπό τήν Θέουτα δέν πρόκειται νά ἐπιχειρήσει νά περάσει στήν Ἱσπανία ξανά σύντομα. Ἄν καταφέρουμε νά ἐκμεταλλευτοῦμε τά συγκεκριμένα γεγονότα, αὐτό μπορεῖ νά μᾶς βοηθήσει νά μειώσουμε προσωρινά τήν μεταναστευτική πίεση στά σύνορα».
Δύο προφίλ ὑποψηφίων γιά ἀναχώρηση
Τό ἐρώτημα πού παραμένει ἀναπάντητο γιά τίς ἱσπανικές καί εὐρωπαϊκές Ἀρχές, μετά τήν ἀποτυχία τῆς τόσο ἐπίφοβης 15ης Αὐγούστου, εἶναι τί θά συμβεῖ ὅταν τό μαροκινό καθεστώς ἀποσύρει τόν τεράστιο μηχανισμό ἀσφαλείας του ἀπό τά σύνορα καί ἡ εἴσοδος στήν Θέουτα ξαναγίνει ζήτημα ἐλπίδας, τόλμης καί ἀντοχῆς στό κολύμπι. Γιά τούς εἰδικούς σέ θέματα μετανάστευσης, ὑπάρχουν δύο σαφῶς διαφορετικές ὁμάδες πού προσπαθοῦν νά εἰσέλθουν στό εὐρωπαϊκό ἔδαφος: οἱ ὑποσαχάριοι μετανάστες καί οἱ Μαροκινοί. Οἱ πρῶτοι ἔχουν ἐγκαταλείψει χῶρες ἀκραίας φτώχειας μέ σκοπό νά φτάσουν στήν Εὐρώπη καί ἔχουν ἤδη περάσει μῆνες, μερικές φορές ἀκόμη καί χρόνια, ταξιδιοῦ.
Μέ τήν παραμικρή ἀδυναμία τοῦ μηχανισμοῦ ἀσφαλείας, θά προσπαθήσουν νά διεισδύσουν στήν Γηραιά Ἤπειρο μέσῳ τῶν συνόρων τῆς Θέουτα. «Ἡ ζωή τους δέν ἔχει καμμία ἀξία» καταλήγει ἕνας τοπικός ἐπιχειρηματίας πού δραστηριοποιεῖται στό βόρειο τμῆμα τῆς χώρας. Ἡ περίπτωση τῶν Μαροκινῶν εἶναι πιό σύνθετη. Γι’ αὐτούς, τό νά πᾶνε στήν Εὐρώπη δέν ἀποτελεῖ ζήτημα ἐπιβίωσης ἀλλά μιά προσδοκία γιά μιά πιό ἑλκυστική ζωή. Δέν πεθαίνουν ἀπό τήν πεῖνα, ἀλλά στεροῦνται ὁποιασδήποτε προοπτικῆς. Ἡ ἐπιρροή διασημοτήτων ὅπως ὁ Λαμίν Γιαμάλ, ἀλλά καί ἐφήβων πού ἐπιδεικνύουν τά ἑκατομμύρια εὐρώ τους στά μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης, διεισδύει σταδιακά στήν συλλογική φαντασία, σέ σημεῖο πού νά πείθει τούς νεαρούς Μαροκινούς ὅτι τό νά διακινδυνεύσουν τήν ζωή τους γιά νά φτάσουν στήν Θέουτα εἶναι μιά ἐπιλογή ὄχι ἁπλῶς ἀποδεκτή ἀλλά ἰδιαίτερα ἐπιθυμητή.
«Αὐτά τά ἀγόρια ἔχουν σταθερή δουλειά καί μισθό 350 εὐρώ τόν μῆνα, κάτι πού δέν εἶναι καί τόσο κακό γιά τό Μαρόκο» ἐκτιμᾶ ὁ Λουίς Μαγιανδία. «Κι ὅμως, εἶναι πεπεισμένα ὅτι στήν Ἱσπανία θά ἔχουν ἐγγυημένη ἐργασία μέ κατώτατο μισθό 1.200 εὐρώ. Ἐσεῖς δέν θά μεταναστεύατε ὑπ’ αὐτές τίς συνθῆκες; Ἐγώ θά μετανάστευα».
Ἕνας σχεδόν στρατιωτικός μηχανισμός
Ὅπως καί νά ’χει, τό πρόβλημα τῆς ἀνεξέλεγκτης μετανάστευσης ἀπό τήν Θέουτα παραμένει ἀνοιχτό. Ἀργά τό ἀπόγευμα τῆς 15ης Αὐγούστου, τό Φνιντέκ παρέμενε ὑπό τήν στενή ἐπιτήρηση χιλιάδων στρατιωτῶν, ἀστυνομικῶν καί πρακτόρων τῶν ὑπηρεσιῶν πληροφοριῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλεγχαν τήν παραμικρή συνομιλία καί τήν παραμικρή κίνηση, ἰδιαίτερα ἐκεῖνες τῶν ἐφήβων, πού εἶναι οἱ πιό πρόθυμοι νά ἐνταχθοῦν στό #harraga.
Αὐτή ἦταν ἡ δεύτερη φάση τῆς μαροκινῆς στρατηγικῆς. Στά τέλη Ἰουλίου, τό βασίλειο εἶχε ἀποδείξει τί εἶναι ἱκανό νά κάνει χαλαρώνοντας τόν ἔλεγχο στά σύνορα. Δεκαπέντε ἡμέρες ἀργότερα, ἐπεδείκνυε τήν ἱκανότητά του νά ἀναχαιτίζει τήν μετανάστευση, ὅταν τοῦ ζητεῖται.
Σέ κατάσταση ἔκτακτης ἀνάγκης ἡ ἱσπανική πόλη
Σχεδόν τέσσερεις ἑβδομάδες μετά τήν μαζική ἄφιξη περίπου 50.000 μεταναστῶν στήν Θέουτα καί ἡ ἱσπανική συνοριακή πόλη ἐξακολουθεῖ νά βρίσκεται ἀντιμέτωπη μέ μιά πρωτοφανῆ ἀνθρωπιστική καί διοικητική κρίση. Σύμφωνα μέ τό ἱσπανικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο RTVE, περίπου 2.500 ἄνθρωποι πού εἰσῆλθαν παράνομα στό εὐρωπαϊκό ἔδαφος ἐξακολουθοῦν νά βρίσκονται στήν Θέουτα. Οἱ τοπικές Ἀρχές ὡστόσο δίνουν ἀκόμη μεγαλύτερο ἀριθμό. Ἡ κυβέρνηση τῆς Θέουτα, πού ἐλέγχεται ἀπό τό δεξιό Λαϊκό Κόμμα (PP), ὑπολογίζει ὅτι ὁ ἀριθμός τῶν ἀνθρώπων πού παραμένουν στήν πόλη κυμαίνεται μεταξύ 3.000 καί 5.000. Γιά τήν τοπική αὐτοδιοίκηση, ἡ κατάσταση ἐξακολουθεῖ νά χαρακτηρίζεται κρίσιμη, καθώς ἡ μικρή ἱσπανική ἐπικράτεια καλεῖται νά διαχειριστεῖ ἕναν τεράστιο ἀριθμό ἀνθρώπων, σέ μιά περιοχή ὅπου οἱ διαθέσιμες ὑποδομές εἶναι ἤδη περιορισμένες.
Ἐπιπροσθέτως, μέσα στό γενικό χάος, μία κατηγορία μεταναστῶν βρίσκεται στό ἐπίκεντρο τῆς προσοχῆς τῶν Ἀρχῶν: οἱ ἀσυνόδευτοι ἀνήλικοι. Σέ ἀντίθεση μέ τούς ἐνήλικες, οἱ ὁποῖοι ἀναζητοῦνται ἐνεργά ἀπό τήν ἱσπανική ἀστυνομία καί τόν στρατό μέ στόχο τήν ἐπιστροφή τους στά σύνορα μέ τό Μαρόκο, οἱ ἀνήλικοι πού ἔχουν εἰσέλθει παράνομα στήν χώρα χωρίς συνοδό ἀπολαύουν εἰδικῆς νομικῆς προστασίας. Ἡ ἱσπανική νομοθεσία δέν ἐπιτρέπει τήν ἁπλῆ ἀπέλασή τους, καθώς τό κράτος ἔχει ὑποχρέωση νά τούς προστατεύσει καί νά τούς ἐξασφαλίσει κατάλληλη φροντίδα. Αὐτό σημαίνει ὅτι ἡ Θέουτα δέν μπορεῖ νά ἀντιμετωπίσει τούς ἀνηλίκους μέ τόν ἴδιο τρόπο ὅπως τούς ἐνήλικες πού εἰσῆλθαν παράνομα.
Σύμφωνα μέ τά ἐπίσημα στοιχεῖα, 862 ἀνήλικοι βρίσκονταν ἤδη σέ κέντρα φιλοξενίας, πρίν ἀπό δύο ἑβδομάδες, ἤ σέ ἄλλες δομές ἔκτακτης ἀνάγκης, πού δημιούργησε ἡ πόλη, γιά νά ἀντιμετωπίσει τήν κατάσταση. Ὁ ἀριθμός αὐτός ὅμως ἐνδέχεται νά αὐξηθεῖ σημαντικά τό ἑπόμενο διάστημα. Ἡ καταλανική ἐφημερίδα «Ara», ἐπικαλούμενη τίς Ἀρχές τῆς Θέουτα, ἀναφέρει ὅτι πολλά ἀκόμη παιδιά πού εἰσῆλθαν στήν πόλη στίς 30 Ἰουλίου δέν ἔχουν ζητήσει βοήθεια. Κάποια φέρεται νά παραμένουν κρυμμένα σέ αὐτοσχέδιους καταυλισμούς, κυρίως στίς ὀρεινές περιοχές τῆς πόλης, ἐνῷ ἄλλα δέν ἔχουν ἀκόμη ἐντοπιστεῖ ἀπό τήν δημοτική ἀστυνομία, ἡ ὁποία ἔχει ἀναλάβει νά τά μεταφέρει στίς διαθέσιμες δομές φιλοξενίας.
Οἱ τοπικές Ἀρχές ἐκτιμοῦν ἔτσι ὅτι ὁ ἀριθμός τῶν ἀσυνόδευτων ἀνηλίκων μπορεῖ νά φτάσει περίπου τούς 1.000 προκαλῶντας περαιτέρω πίεση σέ ὅλες τίς ὑπηρεσίες τῆς πόλης. Τό πρόβλημα γίνεται ἀκόμη πιό ἔντονο, καθώς ἀπαιτοῦνται εἰδικές δομές, προσωπικό καί διαδικασίες προστασίας γιά ἀνηλίκους.Ἡ συντηρητική ἐφημερίδα «ABC» χαρακτηρίζει τήν κατάσταση «ἀφόρητη», ἐπισημαίνοντας ὅτι ἡ Θέουτα διαθέτει ἐπισήμως μόλις 29 θέσεις φιλοξενίας γιά ἀνηλίκους. Ἡ διαφορά ἀνάμεσα στίς διαθέσιμες θέσεις καί στίς πραγματικές ἀνάγκες εἶναι ἑπομένως τεράστια.
Οἱ Ἀρχές προσπαθοῦν νά αὐξήσουν ἐπειγόντως τήν δυναμική τοῦ συστήματος. Ἀναδιοργανώνουν ὑπάρχουσες ὑποδομές καί μετατρέπουν χώρους πού δέν εἶχαν σχεδιαστεῖ ἀρχικά γιά τήν φιλοξενία παιδιῶν, ὅπως ἕνα βιομηχανικό κτήριο καί μιά ἀποθήκη. Οἱ συνθῆκες διαμονῆς διαφέρουν ἐπίσης ἀνάλογα μέ τήν ἡλικία τῶν ἀνηλίκων. Τά μικρότερα παιδιά καθώς καί ἐκεῖνα τῶν ὁποίων ἡ ἡλικία εἶναι γνωστή ἔχουν τοποθετηθεῖ σέ δομές μέ καλύτερες συνθῆκες. Οἱ μεγαλύτεροι ἀνήλικοι ἀντίθετα ἔχουν μεταφερθεῖ σέ προσωρινές δομές.
Μ.Η.Τ. 232122