Ἀμερικανικές σχάσεις

Απέμειναν δυό περίπου μῆνες μέχρι τίς ἐνδιάμεσες ἐκλογές τῶν ΗΠΑ καί τό ἐνδιαφέρον εἶναι τεράστιο

Ὄχι γιά τό ἴδιο τό ἀντικείμενο τῶν ἐκλογῶν καθαυτό βέβαια, ἀλλά γιατί πολλοί τίς ἀντιμετωπίζουν ὡς ἕνα οἰονεί δημοψήφισμα γιά τόν κ. Trump – μιά προσωπαγής ἀνάγνωση τῶν ἐκλογῶν, πού δέν βλέπει βέβαια τό μεῖζον.

Γιατί, ἀκόμα καί ἐάν ὁ κ. Trump ὑποστεῖ τήν ἧττα πού πολλοί ἐλπίζουν στίς ἐκλογές αὐτές (ἕνα μεγάλο «ἐάν» αὐτή τήν στιγμή, μέ τίς δημοσκοπήσεις, νά δείχνουν ὅτι μπορεῖ ἀκόμα ρεαλιστικά νά προσδοκᾶ τοὐλάχιστον τόν ἔλεγχο τῆς Γερουσίας), πάντως αὐτό δέν θά μεταφραστεῖ αὐτόματα σέ πλεονέκτημα τῶν Δημοκρατικῶν οὔτε γιά τίς προεδρικές ἐκλογές τοῦ 2028, οὔτε γενικώτερα γιά τούς προσεχεῖς ἐκλογικούς κύκλους.

Κάθε ἄλλο, ἡ ἐμμονή μέ τό πρόσωπο τοῦ κ. Trump συσκοτίζει τό μεῖζον παράδοξο τῶν πολιτικῶν ἐξελίξεων στίς ΗΠΑ, πού εἶναι ἀκριβῶς ὅτι οἱ πολιτικές ἀπώλειες τῶν Ρεπουμπλικανῶν δέν συνεπάγονται αὐτόματα πολιτικά κέρδη τῶν Δημοκρατικῶν καί αὐτό γιατί οἱ τελευταῖοι διάγουν μιά διαδικασία «σχάσης». Ναί, «σχάση», ὅπως στήν φυσική, μεταστοιχείωση καί διαίρεση πού ἐκλύει μεγάλη ἐνέργεια δηλαδή – ἕνα πολιτικό «ἰδού» καί ἕνα «μπάμ» ταυτόχρονα, πού ἡ συνεχιζόμενη ὑστερία μέ τό πρόσωπο τοῦ κ. Trump κάνει πολλούς ἀνήμπορους νά διακρίνουν.

Σχάση, βέβαια, πού ἔλαβε χώρα πρῶτα μέ τούς Ρεπουμπλικανούς, γιατί αὐτό ἀκριβῶς ἦταν τό φαινόμενο Trump στή ἄλλη ἄκρη τοῦ πολιτικοῦ φάσματος, μεταστοιχείωση καί διαίρεση ἑνός ἱστορικοῦ κόμματος μέ ἔκλυση μεγάλης πολιτικῆς ἐνέργειας, μέ μιά ὅμως κρίσιμη διαφορά. Ὁ κ. Trump διαίρεσε πράγματι, ἐκλύοντας μεγάλη ἐνέργεια, τούς Ρεπουμπλικανούς, ὅμως τό ἀποτέλεσμα ἦταν μιά ἐκλογικά θετική μεταστοιχείωση – τό «τραμπικό» GOP θριάμβευσε στίς τελευταῖες ἐκλογές, ἐπιτυγχάνοντας «trifecta» («τριπλέτα», Προεδρία / Γερουσία / Βουλή).

Καί ὁ λόγος, βέβαια, ἦταν ὅτι αὐτή ἡ μεταστοιχείωση πῆγε τό κόμμα πρός τά δεξιά, ὅπου συνάντησε τήν πλειοψηφία τῆς κοινωνίας, πού εἶχε ἤδη μετακινηθεῖ ἐκεῖ. Ἔτσι, ἡ ἴδια διαδικασία «σχάσης» βρίσκεται σέ ἐξέλιξη καί στήν ἄλλη ἄκρη τοῦ πολιτικοῦ φάσματος, μέ τούς Δημοκρατικούς νά ἔχουν εἰσέλθει καί αὐτοί στήν ἴδια διαδικασία μεταστοιχείωσης καί διαίρεσης (μέ ἔκλυση ὁμοίως μεγάλης ἐνέργειας), ὅπως στό παρελθόν καί οἱ Ρεπουμπλικανοί, μόνο πού ἐδῶ ἡ «σχέση» εἶναι ἀνολοκλήρωτη – τό κόμμα σπαράσσεται μεταξύ μιᾶς κεντρώας στροφῆς (στήν παράδοση Clinton καί Obama) καί μιᾶς στροφῆς ὄχι ἁπλῶς «στά ἀριστερά», ἀλλά σέ μιά γνήσια κατεύθυνση «σοσιαλισμοῦ», μιά διαδικασία, πού ξεκίνησε πρῶτος τό 2016 ὁ γερουσιαστής Bernie Sanders, διεκδικῶντας τό χρῖσμα (καί χάνοντάς το ἀπό τήν κ. Clinton) καί συνεχίζουν σήμερα οἱ ἐπίγονοι.

Ἐπίγονοι πού ὄντως συγκεντρώνουν ἐξ ἴσου μεγάλο πολιτικό ἐνδιαφέρον μέ τόν κ. Trump στίς ΗΠΑ σήμερα, γιατί πολλοί τούς βλέπουν, ἀκριβῶς, ὡς τήν ἀναπόφευκτη «ἄλλη ὄψη» ἑνός ἀντι-συστημικοῦ νομίσματος, «πού πουλάει». Καί, βέβαια, ἐκτός ΗΠΑ κάποια ἀπό τά πρόσωπα αὐτά εἶναι ἤδη γνωστά, ὅπως ὁ νέος δήμαρχος τῆς Νέας Ὑόρκης Zohran Mamdani ἤ ἡ βουλευτής Alexandria Ocasio-Cortez (αυτή τήν στιγμή τρίτη στίς προτιμήσεις γιά τό χρῖσμα τῶν προεδρικῶν ἐκλογῶν, σύμφωνα μέ τίς δημοσκοπήσεις) ἤ ὁ γενάρχης τῶν «προοδευτικῶν» Bernie Sanders, ὅμως αὐτό πού δέν γίνεται ἴσως κατανοητό εἶναι τί ἀκριβῶς σημαίνει πολιτικά αὐτή ἡ ἀναμέτρηση μεταξύ «προοδευτικῶν» καί «κεντρώων» καί ὅτι μιά τυχόν ἐπικράτηση τῶν πρώτων θά μετέτρεπε τό Δημοκρατικό Κόμμα σέ ἕνα ριζοσπαστικό σοσιαλιστικό κόμμα καί θά ἄλλαζε ἄρδην ὄχι μόνο τίς παραδοσιακές ρηγματώσεις τῆς ἀμερικανικῆς πολιτικῆς, ἀλλά καί τόν κόσμο.

Τό πρόβλημα εἶναι ὅτι ὅταν ἀκοῦμε γιά ὅλα αὐτά, νομίζουμε ὅτι μιλᾶμε γιά τίς γνώριμες παραδοσιακές νόρμες τῆς σοσιαλδημοκρατίας καί πράγματι ἕνα τμῆμα τῆς «προοδευτικῆς ἀτζέντας» στήν Ἀμερική ἀφορᾶ αὐτό (ἐλάχιστο εἰσόδημα, Ἐθνικό Σύστημα Ὑγείας, μαζικά προγράμματα στέγασης, τήν γνωστή “woke” ἀτζέντα), ὅμως ὁ λόγος πού στόν ἀμερικανικό Τύπο γίνεται πρωτοσέλιδο ὅτι αὐτοί οἱ «δημοκρατικοί σοσιαλιστές» ἁλώνουν ἐκ τῶν ἔσω τό Δημοκρατικό Κόμμα (ἔχουν κερδίσει σέ δεκάδες προκριματικές τό χρῖσμα ἀπό «κεντρώους» ἀντιπάλους στόν παρόντα πολιτικό κύκλο καί οἱ δημοσκοπήσεις δείχνουν ὅτι συγκεντρώνουν τεράστιες πλειοψηφίες στό κόμμα στίς ἡλικίες κάτω τῶν 40) εἶναι αὐτά πού συνήθως δέν ἀκοῦμε.

Εἴτε τίς διεθνεῖς τους «θέσεις» – ὅπως τήν ἔξοδο τῶν ΗΠΑ ἀπό τό ΝΑΤΟ ἤ τήν ἀναγνώριση τῆς Παλαιστίνης ὡς κράτους, ἀλλά καί τῆς Ἱερουσαλήμ ὡς «πρωτεύουσας» της. Εἴτε τίς «θέσεις» ἐσωτερικῆς πολιτικῆς – τήν κατάργηση τῆς Ἀστυνομίας καί τῶν «κατασταλτικῶν μηχανισμῶν» ἔναντι «κοινωνικῶν» δομῶν συμμόρφωσης ἤ τήν χορήγηση ὑπηκοότητας σέ κάθε μετανάστη ἤ τήν πληρωμή ἀποζημιώσεων στούς μαύρους τῶν ΗΠΑ ἔναντι τῆς δουλείας τῶν προγόνων τους τούς προηγούμενους αἰῶνες!

Καί αὐτό ἐξηγεῖ γιατί τό μεῖζον μέ τίς ἐνδιάμεσες ἐκλογές δέν εἶναι τό ἐάν θά ὑποστεῖ ἧττα ὁ κ. Trump ἀλλά ὅτι, μέ τό Δημοκρατικό Κόμμα νά περνᾶ τήν δική του διαδικασία «σχάσης», τό στρατηγικό πλεονέκτημα εἶναι καί θά παραμείνει ἀποφασιστικά ρεπουμπλικανικό γιά πολλά ἀκόμα χρόνια. Γιατί ἡ ἐν ἐξελίξει «σχάση» τῶν Δημοκρατικῶν ὁδηγεῖ μοιραῖα τό κόμμα πρός τά ἀριστερά (γιά δημογραφικούς λόγους), ἀκόμα καί ἐάν τό 2028 ἐπιλεγεῖ, μετά ἀπό ἐμφύλιο πόλεμο, κάποιος «κεντρῶος». Ἀντίθετα ὅμως μέ τόν κ. Trump, πού διαίρεσε τό κόμμα καί ὑπῆρξε πολιτικά ἐπιτυχής γιατί τό πῆγε «στά δεξιά», ἐκεῖ δηλαδή πού εἶχε ἤδη μετακινηθεῖ ἡ κοινωνία, ἐάν ἡ σχάση τῶν Δημοκρατικῶν πάει τελικά τό κόμμα στά ἀριστερά, θά τό κινήσει στήν αὐτάρεσκη μοναξιά καί αὐτό θά καθορίσει μονοσήμαντα τήν πολιτική τῆς Ἀμερικῆς, ἀνεξαρτήτως ἐάν ὁ κ. Trump χάσει τελικά τόν Νοέμβριο τό Τέξας.

*Πολιτικός Ἐπιστήμων, Πανεπιστήμιο Cambridge