Σκηνές ἀπό τό μέλλον

Η εικόνα τήν Παρασκευή τό ἀπόγευμα στό Προεδρικό Μέγαρο ἦταν σουρεαλιστική

Στόν καναπέ, ὅπου συνήθως κάθονται ὅλοι οἱ πολιτικοί ἀρχηγοί μαζί μία τέτοια μέρα καί ἀνταλλάσσουν ἀκόμη καί ἀμήχανα ἀστεῖα μέ τόν Πρόεδρο τῆς Δημοκρατίας, τό κενό ἦταν τεράστιο.

Παρόντες ἦταν μόνον ὁ Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ὁ Πρόεδρος τοῦ ΠΑΣΟΚ Νῖκος Ἀνδρουλάκης καί ὁ Γενικός Γραμματέας τοῦ ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας. Δέν ἐκλήθη σέ αὐτόν ὁ τρίτος πολιτειακός παράγων, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Νικήτας Κακλαμάνης, ὁ ὁποῖος σέ ἔνδειξη διαμαρτυρίας ἀποχώρησε σιωπηρά ἀπό τήν δεξίωση, ἐνῷ γιά νά καλυφθεῖ τό κενό ζητήθηκε ἀπό τόν βουλευτή τῆς Ἑλληνικῆς Λύσης καί ἀντιπρόεδρο Βασίλη Βιλιάρδο νά δώσει τό παρών. Τσίπρας, Κωνσταντοπούλου, Καρυστιανοῦ, Βελόπουλος, Δούρου, Νατσιός, ἀπόντες. Ἀπών καί ὁ Ἀντώνης Σαμαρᾶς, ὁ ὁποῖος δέν ἐπιθυμοῦσε τόν συγχρωτισμό μέ ὑπουργούς καί τήν δημιουργία λανθασμένων πολιτικῶν ἐντυπώσεων.

Ἡ εἰκόνα αὐτή δέν εἶχε καμμία σχέση μέ τό παρελθόν. Ὅπου ὅλοι οἱ πολιτικοί ἀρχηγοί, ἀνεξαρτήτως τῶν διαφορῶν τους, στέκονταν σέ θέση παρατάξεως ὁ ἕνας δίπλα στόν ἄλλον στούς κήπους τῆς Προεδρίας τῆς Δημοκρατίας καί ἄκουγαν τήν ὁμιλία τῶν Καραμανλῆ, Σαρτζετάκη, Στεφανόπουλου, Παπούλια, Παυλόπουλου, ἀκόμη καί Σακελλαροπούλου, γενικῶς τοῦ ἑκάστοτε Προέδρου.Εὐθῦνες γιά τό πῶς φτάσαμε ὥς ἐδῶ, ὥστε ἡ δεξίωση γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς Δημοκρατίας νά ἀποτελεῖ ἕνα μικρό θεσμικό φιάσκο, ἔχουν ὅλοι. Καί ὁ Πρόεδρος (ὀλιγώτερο) καί ὁ Πρωθυπουργός (τήν βασικώτερη) καί ὁρισμένοι πολιτικοί ἀρχηγοί.

Ὁ Πρωθυπουργός διότι ἀπό τήν ἀρχή τῆς θητείας του ἔχει κάνει ὅ,τι περνάει ἀπό τό χέρι του γιά νά οἰκοδομήσει τήν πλέον ἄθλια σχέση πού ἔχει ἄνθρωπος πού ἔφερε τό ἀξίωμα αὐτό στό παρελθόν μέ τούς πολιτικούς του ἀντιπάλους.

Πρῶτον, γιατί διακήρυξε ὅτι δέν τοῦ εἶναι ἀναγκαία ἡ ἐθνική συνεννόηση καί κατήργησε μέ δηλώσεις του τό Συμβούλιο τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν, τό ὁποῖο εἶναι μέν ἕνα ἄτυπο συνταγματικό ὄργανο, τό ὁποῖο θά μποροῦσε ὅμως νά περιληφθεῖ στήν πρόταση συνταγματικῆς ἀναθεωρήσεως καί νά θεσμοθετηθεῖ. Ὄργανο πού καί τό 1992, στήν κρίση μέ τά Σκόπια, ἀλλά καί τό 2015, στήν κρίση τῆς Εὐρωζώνης, παρ’ ὅτι ἄτυπο, ἐπέδρασε καταλυτικά στήν ἐθνική συνεννόηση. Τά πρακτικά τῶν κρίσεων πού διαχειρίστηκαν οἱ Πρόεδροι τῆς Δημοκρατίας Κωνσταντῖνος Καραμανλῆς καί Προκόπης Παυλόπουλος, ὅπως αὐτά ἔχουν δοθεῖ στήν δημοσιότητα, δείχνουν πόσο χρήσιμο ὄργανο ἦταν αὐτό γιά τήν ἐθνική συνεννόηση. Καί πόσο βοήθησε τούς Πρωθυπουργούς καί τήν χώρα.

Δεύτερον, γιατί ὁ ἴδιος ὁ κύριος Μητσοτάκης μέ τήν συμπεριφορά του στίς πρό ἡμερησίας διατάξεως συζητήσεις στή Βουλή ἀπαξιώνει τούς πολιτικούς ἀρχηγούς σταθερά, τά τελευταῖα ἑπτά χρόνια. Ἀφοῦ μιλήσει, ἀκούει μόνο συνήθως τόν Ἀνδρουλάκη, τόν Τσίπρα καί ἀργότερα τόν Φάμελλο, λαμβάνει ἐμβόλιμα τόν λόγο νά τούς ἀπαντήσει καί σηκώνεται καί φεύγει κάθε φορά πού ἔρχεται ἡ σειρά τῶν ὑπολοίπων πολιτικῶν ἀρχηγῶν νά μιλήσουν. Καμμιά φορά ἀκούει καί τόν Κουτσούμπα, γιά νά μήν τόν ἀδικοῦμε ἀπολύτως. Ἀλλά ἡ συμπεριφορά του εἶναι αὐτή. Νά σηκώνεται καί νά φεύγει. Πέραν αὐτοῦ, ἡ σχέση του καί μέ τόν Ἀνδρουλάκη καί μέ τόν Τσίπρα καί μέ τόν Φάμελλο ἦταν ἄθλια ἀπό τήν στιγμή πού ὅλοι τους κατάλαβαν ὅτι τό Μαξίμου προσπάθησε νά στήσει πολιτική παράγκα μέσα στά κόμματά τους μέ συγκεκριμένα πρόσωπα, μερικά ἀπό τά ὁποῖα βρίσκονται ἤδη σήμερα στούς κόλπους τῆς Νέας Δημοκρατίας καί κάποια ἄλλα βρίσκονται σέ ἀναμονή γιά μεταγραφή στήν Νέα Δημοκρατία.

Τρίτον, τήν χαριστική βολή στίς σχέσεις τοῦ Πρωθυπουργοῦ μέ τούς ἀρχηγούς ἔδωσε ἡ προηγούμενη ἀναθεώρηση, πού προβλέπει τήν ἐκλογή μονοκομματικοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας ἀκόμα καί μέ λιγώτερες ἀπό 151 ψήφους.

Αὐτές τίς θεσμικές ἀπρέπειες πληρώνει σήμερα καί ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, τόν ὁποῖο τμῆμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, δικαίως ἤ ἀδίκως, ἐκλαμβάνει ὡς προέκταση τῆς Κυβερνήσεως καί ὄχι ὡς αὐτοτελῆ θεσμό. Ἰδού λοιπόν ποῦ θεμελιώνονται οἱ εὐθῦνες τοῦ Πρωθυπουργοῦ γιά αὐτή τήν τραγική εἰκόνα ἐλλείψεως ἑνότητας πού εἴδαμε στόν καναπέ τοῦ Προεδρικοῦ Μεγάρου.

Ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας τώρα, ὁ ὁποῖος ἔχει τίς λιγώτερες εὐθῦνες γι’ αὐτό, ἔχει κάνει κι ἐκεῖνος ὁρισμένα λάθη. Τήν ἡμέρα τῆς ἐκλογῆς του κατέβηκε στά πρῶτα ἕδρανα τοῦ Κοινοβουλίου καί χαιρέτησε μόνο τούς ἀρχηγούς τοῦ ΣΥΡΙΖΑ, τοῦ ΠΑΣΟΚ καί τοῦ ΚΚΕ, ἐνῷ ἀπέφυγε κἄν νά πλησιάσει τά πίσω ἕδρανα, στά ὁποῖα βρίσκονται οἱ ὑπόλοιποι πολιτικοί ἀρχηγοί, ἀπό τόν φόβο μή χρειαστεῖ νά χαιρετήσει ἐκλεγμένους βουλευτές τῶν Σπαρτιατῶν. Αὐτό κατεγράφη τότε ἀπό τούς ὑπόλοιπους πολιτικούς ἀρχηγούς. Ὅταν ὁ κύριος Τασούλας ἀνέλαβε τήν πολύ σωστή πρωτοβουλία νά συναντηθεῖ μέ τούς πρώην Πρωθυπουργούς καί νά ζητήσει τήν γνώμη τους ἐπί ὁρισμένων θεμάτων, ἔγινε τό λάθος τῆς διαρροῆς τῆς συζητήσεως πού εἶχε τότε μέ τόν Ἀλέξη Τσίπρα, πού μᾶλλον ἀποτέλεσε καί τήν αἰτία πού ὁ ἀρχηγός τῆς ΕΛΑΣ δέν μετέβη στήν δεξίωση τῆς Παρασκευῆς. Ἡ κυρία Καρυστιανοῦ δέν ἐκλήθη μέ τό κατ’ ἀρχάς σωστό ἐπιχείρημα ὅτι δέν εἶναι ἀρχηγός κοινοβουλευτικοῦ πολιτικοῦ κόμματος. Ἀλλά μέ ἄλλη ἰδιότητα θά μποροῦσε νά εἶχε κληθεῖ.

Πῶς εἶναι δυνατόν νά προσκαλεῖται στήν δεξίωση τῆς ἀμερικανικῆς πρεσβείας τήν 4η Ἰουλίου καί νά μήν καλεῖται στήν δεξίωση τῆς Προεδρίας τῆς Δημοκρατίας; Καί, τέλος, ὁ Πρόεδρος ἔχει μία ἀκόμα εὐθύνη: μέ τόν λόγο του νά συμπεριλαμβάνει τόν προβληματισμό ὅλων τῶν πολιτικῶν δυνάμεων γιά τήν πορεία τοῦ ἔθνους. Προχθές μίλησε πολύ σωστά γιά τήν ἐθνική ἑνότητα, γιά τήν ὀξύτητα, ἀλλά δέν μίλησε καθόλου γιά τήν ποιότητα τῆς Δημοκρατίας καί γιά τά προβλήματα πού ἀντιμετωπίζει, ὅπως αὐτά καταγράφονται σέ ὅλες τίς δημοσκοπήσεις.

Εἶχε τήν προσοχή του στραμμένη στήν προηγούμενη δεκαετία τῆς κρίσεως καί ὀρθῶς, ἀλλά μέ τρόπο πού δηλητηριάζει τίς πολιτικές δυνάμεις, ὅτι παρεμβαίνει στήν μεταξύ τους πολιτική ἀντιπαράθεση τήν ὥρα πού κάποιο ἀπό τά κόμματα πασχίζει νά ἐπαναφέρει τήν συζήτηση γιά τό παρελθόν καί τό 2015 ὥστε νά ἀποφύγει τήν συζήτηση γιά τό μέλλον. Στό μέτρο λοιπόν πού οἱ πολιτικοί ἀρχηγοί ἀντιλαμβάνονται τό Προεδρικό Μέγαρο ὡς προέκταση τοῦ Μεγάρου Μαξίμου καί ὄχι μεσοτοιχία μέ αὐτό, ναρκοθετεῖ καί ὁ ἴδιος, χωρίς νά εἶναι αὐτή ἡ ἐπιδίωξή του, τόν μελλοντικό του πολιτειακό ρόλο. Ὄχι μόνο γιά τίς δεξιώσεις ἀποκαταστάσεως τῆς Δημοκρατίας, ἀλλά καί γιά τίς διερευνητικές ἐντολές. Πῶς θά καθίσουν ὅλοι αὐτοί μαζί σ’ ἕνα τραπέζι ἄν, βάσκανος μοῖρα, χρειαστεῖ; Κυριαρχεῖ ἡ καχυποψία.

Ὁ Πρόεδρος χρωστάει στόν Πρωθυπουργό, πού τόν ἔκανε Πρόεδρο τῆς Δημοκρατίας, ὅμως ἡ ὑστεροφημία του δέν θά κριθεῖ ἀπό τήν συμπεριφορά του μόνο ἀπέναντι στόν Πρωθυπουργό, ἀλλά ἀπέναντι σέ ὅλους τούς πολιτειακούς παράγοντες.

Τέλος, ὑπάρχουν καί οἱ λοιποί πολιτικοί ἀρχηγοί, μερικοί ἐκ τῶν ὁποίων ἀπό τό 2023 δηλώνουν ἀπόντες ἀπό τήν ἐτήσια δεξίωση γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς Δημοκρατίας. Καί τοῦτο γιατί ἀντιδρᾶ ἕνα μέρος τῆς ἐκλογικῆς τους βάσεως, τό ὁποῖο θεωρεῖ πρόκληση τόν ἑορτασμό τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς Δημοκρατίας στήν πατρίδα μας. Ἀλλά ἀρχηγός λέγεσαι γιατί ἡγεῖσαι, ὄχι γιατί ἕπεσαι τοῦ σώματος τῶν πολιτῶν πού σέ ψηφίζει. Κάπως ἔτσι φτάσαμε ὥς ἐδῶ, στούς ἄδειους καναπέδες.

Μέ τόν Πρωθυπουργό σταυροπόδι συνήθως ἀπέναντι στόν Πρόεδρο τοῦ ΠΑΣΟΚ Νῖκο Ἀνδρουλάκη, ὁ ὁποῖος τό μεσημέρι τῆς ἴδιας μέρας τόν ρωτοῦσε γιά τό σκάνδαλο τῆς ἀνακυκλώσεως κι ἐκεῖνος δέν εἶχε τί νά τοῦ ἀπαντήσει, καί τόν Γενικό Γραμματέα τοῦ κόμματος Δημήτρη Κουτσούμπα νά παρακολουθεῖ ἁπλῶς ἀπό τήν ἄλλη πλευρά τήν ἀμήχανη στιγμή, μέ τόν Πρόεδρο τῆς Δημοκρατίας παρόντα.

Ἐλπίζουμε ὅλα ὅσα εἴδαμε στό Προεδρικό μέ τούς παρόντες καί μέ τούς ἀπόντες νά μήν εἶναι σκηνές ἀπό τό μέλλον. Γιατί τότε τό μέλλον γιά τήν χώρα μοιάζει ζοφερό. Ἄν ἤμουν πρέσβυς ξένης χώρας, θά τηλεγραφοῦσα αὐτή τήν εἰκόνα ἀπό τόν ἄδειο καναπέ καί θά τήν ἀξιολογοῦσα πολιτικά. Κι ἄν ἤθελα νά προκαλέσω ἐθνική κρίση σέ αὐτή τήν χώρα, μέ βάση αὐτή τήν εἰκόνα θά ἔμπαινα στόν πειρασμό νά τό κάνω.

Καιρός νά συνέλθουμε, ὅλοι μαζί.