Ὁ μυστικός διάλογος ΗΠΑ-Κίνας πίσω ἀπό τήν ἐκεχειρία

Ζωτικῆς σημασίας γιά τό Πεκῖνο ἡ διατήρησις τῆς ὁμαλῆς ροῆς πετρελαίου ἀπό τόν Περσικό Κόλπο – Ἀβεβαιότης γιά τήν τήρηση τῆς καταπαύσεως τοῦ πυρός – Τό Ἰσραήλ, ἀστάθμητος παράγων

Στήν κόψη τοῦ ξυραφιοῦ ἐξακολουθεῖ νά εὑρίσκεται ἡ ἀνθρωπότης ἐξ αἰτίας τῆς καταστάσεως στήν Μέση Ἀνατολή. Στίς ἀβεβαιότητες πού ταλανίζουν χῶρες καί ἀγορές τίς τελευταῖες ἕξι ἑβδομάδες προσετέθη τώρα καί ἡ ἀβεβαιότης ὡς πρός τήν τήρηση τῆς ἐκεχειρίας. Ἡ ἐξέλιξις αὐτή, ἡ ὁποία θά ἔπρεπε νά εἶναι τό πρῶτο βῆμα γιά τήν σταθεροποίηση τῆς καταστάσεως, ἀποτελεῖ μέχρι στιγμῆς μιάν ἀκόμη ψηφῖδα στό σκηνικό τῆς ἀσταθείας, Καί τοῦτο ἐπιβεβαιώνει γιά μιάν ἀκόμη φορά ὅτι ἅπαξ καί ξεσπάσει ἕνας πόλεμος ἀποκτᾶ δική του δυναμική. Ἄν κάποιος ἡγέτης νομίζει ὅτι μπορεῖ νά τόν ἐλέγξει ὡς πρός τήν διάρκεια ἤ ἀκόμη καί ὡς πρός τό ἀποτέλεσμά του, πλανᾶται πλάνην οἰκτράν. Ἔτσι ὁ πόλεμος γιά τόν ὁποῖο ὁ Ντόναλντ Τράμπ ἐκτιμοῦσε ὅτι θά διαρκοῦσε μίαν ἑβδομάδα ὑπερέβη τίς ἕξι, χωρίς νά ἔχει ὑπάρξει τό προσδοκώμενο ἀποτέλεσμα.

Ὁ διεθνής Τύπος προσεπάθησε νά ἀπεικονίσει τήν κατάσταση ἐμφανίζοντας τόν Κινέζο Πρόεδρο Σί Τζιπίνγκ νά παρακολουθεῖ ἀπό τήν γωνία του μέ τό σχόλιο: «Μήν παρεμβαίνεις ὅταν ὁ ἐχθρός σου κάνει λάθος.

Ἄφησέ τον νά βυθίζεται σέ αὐτό». Ὑπονοῶντας δηλαδή ὅτι δέν προτίθεται νά παρέμβει γιά νά σταματήσει τόν πόλεμο. Αὐτή ὅμως εἶναι μόνον ἡ ἐπιφανειακή ἀνάγνωσις τῶν πραγμάτων. Διότι, στήν πραγματικότητα, ἡ Κίνα ἔπαιξε ἐνεργό ρόλο στήν προσπάθεια νά ἐπιτευχθεῖ ἐκεχειρία. Στίς διεθνεῖς σχέσεις καί ἰδιαιτέρως μεταξύ τῶν μεγάλων χωρῶν ὑπάρχουν «ὑπόγειες διαδρομές» ἐπικοινωνίας.

Καί αὐτές τίς ὑπόγειες διαδρομές μεταξύ Πεκίνου καί Οὐάσιγκτων ἐνεργοποίησε ὁ Κινέζος Πρόεδρος Σί Τζιπίνγκ ἀρχίζοντας μιά μεσολαβητική προσπάθεια μέ στόχο πρῶτα τήν ἐκεχειρία καί ἐν συνεχείᾳ μιάν ὁριστική συμφωνία ἄρσεως τοῦ ἀδιεξόδου καί καταπαύσεως τοῦ πυρός.

Τό ἀδιέξοδο διεμορφώθη καθώς στήν τεραστία δύναμη πυρός τῶν ΗΠΑ τό Ἰράν ἀντέταξε τήν ἀσύμμετρη ἀπειλή τῶν βαλλιστικῶν πυραύλων, ἀλλά κυρίως τήν ἀνθεκτικότητά του. Δέν εἶναι τυχαῖο ὅτι αὐτός ὁ παράγων τῆς ἀνθεκτικότητος (resilience) ἀποτελεῖ πλέον σημαντικό κεφάλαιο στήν ἀμυντική πολιτική τῶν περισσοτέρων χωρῶν. Δεχόμενοι ἐπίθεση, οἱ Ἰρανοί συσπειρώθηκαν γύρω ἀπό τό (ἀπεχθῶς αὐταρχικό) καθεστώς τους, ὄχι γιατί τό στηρίζουν, ἀλλά διότι αἰσθάνονται ὅτι ἡ χώρα τους εἶναι ἐν κινδύνῳ. Συνεπῶς ὁ διακηρυγμένος στόχος τοῦ Τράμπ, νά ἀνατραπεῖ ἡ θεοκρατική δικτατορία τῆς Τεχεράνης, ἀπεδείχθη ἀνέφικτος.

Καί ἐπειδή γιά τήν Κίνα ἡ διατήρησις ἀνοικτῆς τῆς ροῆς τοῦ πετρελαίου ἀπό τόν Περσικό Κόλπο εἶναι ζωτικῆς σημασίας γιά τήν ὁμαλότητα τῆς οἰκονομικῆς της ζωῆς, παρενέβη. Δεδομένου ὅτι οἱ ἐπιρροές της στό Ἰράν εἶναι τεράστιες, μποροῦσε νά καλέσει πειστικά τούς μουλᾶδες τῆς Τεχεράνης νά διαπραγματευθοῦν. Νά σημειωθεῖ ὅτι ἡ Κίνα ἔχει ἀναλάβει τά περισσότερα μεγάλα ἔργα ὑποδομῆς τοῦ Ἰράν, περιλαμβανομένου καί τοῦ μετρό τῆς Τεχεράνης, ἀποτελεῖ τόν σημαντικώτερο προμηθευτή ὁπλικῶν συστημάτων τοῦ Ἰράν καί πολλοί Κινέζοι ἐπιστήμονες ἔχουν ἐνισχύσει ἀναπτυξιακά προγράμματα καί πανεπιστήμια τοῦ Ἰράν, περιλαμβανομένου καί τοῦ πυρηνικοῦ προγράμματος. Νά σημειωθεῖ ἐπίσης ὅτι ἀκόμη καί σήμερα οἱ ἐλλείψεις ἐπιστημονικοῦ δυναμικοῦ εἶναι αἰσθητές, καθώς ἡ ἰσλαμική ἐπανάστασις ἐξολόθρευσε μεγάλο ἀριθμό ἐπιστημόνων, πού ἐθεωρήθησαν «ἐκλεκτοί» τοῦ καθεστῶτος τοῦ Σάχη, ἐνῷ πολυάριθμοι ἄλλοι διέφυγαν στίς ΗΠΑ γιά νά σωθοῦν. Τά κενά πού ἄφησαν τά καλύπτουν Κινέζοι, Οὐκρανοί καί Βορειοκορεάτες.

Ἐνῷ λοιπόν τό Πεκῖνο συνομιλοῦσε μέ Πέρσες καί Ἀμερικανούς, στήν προσπάθεια νά πεισθοῦν νά συνδιαλλαγοῦν, παραλλήλως ἀξιοποιοῦσε καί τίς διασυνδέσεις του μέ τό Πακιστάν, τό ὁποῖο συνομιλεῖ μέ τήν Οὐάσιγκτων, ὡς μουσουλμανική χώρα (ἄν καί σουνιτική) ἀντιμετωπίζεται μέ περισσότερη ἐμπιστοσύνη ἀπό τό Ἰράν καί μπορεῖ νά φιλοξενήσει τίς συνομιλίες γιά τήν ἐξεύρεση λύσεως.

Ὁ ἀστάθμητος παράγων τῆς ὅλης μεσολαβητικῆς προσπαθείας εἶναι ὅτι «ἄφησε ἀπ’ ἔξω» τό Ἰσραήλ, μέ τό ὁποῖο ἡ Κίνα δέν ἔχει ἰδιαιτέρους δεσμούς, ἐνῷ, λόγῳ μεγεθῶν καί μόνον, μπορεῖ νά μήν ὑπελόγισε ἐπαρκῶς τό εἰδικό βάρος πού ἔχει στήν παροῦσα σύγκρουση. Πρέπει νά θεωροῦμε βέβαιον ὅτι τό Ἰσραήλ ἦταν πού παρέσυρε καί τίς ΗΠΑ σέ αὐτήν τήν περιπέτεια καί ὡς ἐκ τούτου οἱ κινήσεις του θά ἐπηρεάσουν τό εὐρύτερο ἀποτέλεσμα. Τό Ἰσραήλ εἶναι ἄλλως τε πού δημιουργεῖ τήν μεγαλύτερη ἐπισφάλεια γιά τήν εἰρηνευτική διαδικασία. Θεωρῶντας ὅτι δέν δεσμεύεται ἀπό τήν ἐκεχειρία, στήν διαπραγμάτευση τῆς ὁποίας δέν προσεκλήθη κἄν, συνεχίζει τίς ἐπιχειρήσεις του κατά τῆς Χεζμπολλάχ στόν Λίβανο. Καί τοῦτο δίδει στό Ἰράν δικαιολογία νά συνεχίζει τίς πυραυλικές του ἐπιθέσεις.