Νά ζήσουμε, νά τήν θυμόμαστε τήν γλῶσσα

Πῆγε ἡ σύζυγος στό σοῦπερ μάρκετ καί μπῆκαν τέσσερα νεαρά ἀγόρια, μαθητές τοῦ γειτονικοῦ Λυκείου.

Τά παιδιά, φυσικά, μιλοῦσαν τά δικά τους «ἑλληνικά», συνοδεύοντας σχεδόν κάθε λέξη μέ τό γνωστό «κοσμητικό» πού ἀρχίζει ἀπό «μαλ…». Δέν ξέρω τί τήν ἔπιασε καί τούς μίλησε. «Βρέ παιδιά, πῶς μιλᾶτε ἔτσι; Γνωρίζετε ὅτι σήμερα εἶναι ἡ Παγκόσμιος Ἡμέρα τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας;» τούς λέει.

«Μπά, τί εἶναι αὐτό πάλι;» ρωτᾶ ὁ ἕνας ἐκ τῶν νεαρῶν. Ἡ σύζυγος προσπαθεῖ «νά βγάλει εἴδηση» καί ἐπιμένει. «Γνωρίζετε τόν Πλάτωνα;» ἐρωτᾶ καί ἡ ἀπάντηση εἶναι ἁπλῆ: «Ποιός εἶναι αὐτός;». Μοῦ ἀφηγήθηκε τό συμβάν καί ἐπέμεινα ὅτι δέν ἦταν δυνατόν νά μήν ἔχουν, ἔστω καί ἀκουστά, γνώση γιά τόν Πλάτωνα, ἀλλά ἀργότερα σκέφθηκα ὅτι εἶναι πολύ πιθανόν.

Γιατί νά ἔχει ἀκούσει τό σημερινό παιδί, ὁ σημερινός μαθητής Λυκείου, «Τί τηνικάδε ἀφίξαι, ὦ Κρίτων; οὐ πρῲ ἔτι ἐστίν;», ὅπως τά μαθαίναμε ἐμεῖς ἀπό τήν δευτέρα Γυμνασίου; Στήν πρώτη μαθαίναμε «Πιστεύω τῷ φίλῳ, πιστόν φίλον ἐν κινδύνοις γιγνώσκεις, ὁ φίλος τόν φίλον ἐν κινδύνοις οὐ λείπει» στά «Ἀρχαῖα Ἑλληνικά» τοῦ Ζούκη καί οἱ καθηγητές μας ἀπαγόρευαν νά κυκλοφορεῖ στήν τάξη ἡ «Μετάφραση»!

Εἶμαι βέβαιος ὅτι περισσότερα παιδιά γνωρίζουν ὅτι ὁ «Πλάτων» εἶναι ἰδιωτικό σχολεῖο ἤ γυμναστήριο στήν Νίκαια παρά ὅτι θεωρεῖται ὁ πατέρας τῆς Φιλοσοφίας. Ἀλλά ἀντί νά ζητᾶμε εὐθύνες ἀπό τούς νέους, ἴσως θά ἦταν καλύτερα νά τίς ζητήσουμε ἀπό ἐκείνους τούς τύπους οἱ ὁποῖοι εἶχαν καταλάβει τά «θερινά ἀνάκτορα» τοῦ συνδικαλισμοῦ καί, ἀκολουθῶντας τό παράδειγμα πού ἔδωσαν ὁρισμένοι «δεξιοπροοδευτικάριοι», δέν κατήργησαν μόνον τά πνεύματα καί τούς τόνους, ἀλλά «ἄλλαξαν τά φῶτα» στήν ἔρημη τήν ἑλληνική γλῶσσα. Ἄσε πού βγῆκαν καί οἱ «λεξιπλάστες» καθηγητάδες καί «ἀκαδημαϊκοί» καί μᾶς ἔλεγαν ὅτι δέν πρέπει νά λέμε «ἡ γραμματεύς» ἤ «ἡ γραμματέας», ἀλλά νά λέμε –καί νά γράφουμε– «ἡ γραμμάτισα»! Καί οἱ ἄνθρωποι αὐτοί ὄχι μόνον ἔδρεψαν –πολλαπλῶς– δάφνες, ἀλλά φρόντισαν νά μᾶς «μορφώσουν» καί ἀπό τήν δημόσια τηλεόραση!

Ἄντε, λοιπόν, νά πεῖς στά σημερινά νέα παιδιά «Δαρείου καί Παρυσάτιδος γίγνονται παῖδες δύο» ἤ νά τούς πεῖς ὅτι στό Γυμνάσιο μαθαίναμε… λατινικά καί λέγαμε «νεράκι» τό «Hannibal, Hamilcaris filius carthaginiensis», ἤτοι «Ὁ Ἀννίβας, υἱός τοῦ Ἀμίλκα, ἦτο Καρχηδόνιος»…

Στά δικά μας χρόνια, ἡ φράση «Ὁ Ἀννίβας πρό τῶν πυλῶν» λεγόταν ἀκόμη καί ἀπό τούς ἀναμεταδότες (σπῆκερ) τῶν ποδοσφαιρικῶν ἀγώνων. «Καί ὁ Πανάκης ἑτοιμάζεται νά κτυπήσει τό πέναλτυ καί νά ἐκπορθήσει τήν ἑστίαν τοῦ Θεοδωρίδη, λές καί εἶναι ὁ Ἀννίβας πρό τῶν πυλῶν!», τήν ἔχω ἀκούσει αὐτή τήν περιγραφή, ἀπό τόν σπουδαῖο Μιχάλη Γιαννακάκο, τόν «σπῆκερ» γλωσσοπλάστη, ὁ ὁποῖος περιέγραφε τούς ἀγῶνες ποδοσφαίρου λές καί συνέγραφε βιβλία τσέπης. Ποῦ ἀκοῦν τά παιδιά σήμερα ἑλληνικά; Ἐμεῖς τά μαθαίναμε διαβάζοντας ἐφημερίδες (ποιός διαβάζει, ἀλήθεια, σήμερα;) καί ἀκούγοντας ἐκπομπές στό ραδιόφωνο, «Τό θέατρο τῆς Δευτέρας» καί «Τό θέατρο τῆς Τετάρτης». Ἀκόμη καί οἱ «Ἀστυνομικές Ἱστορίες τοῦ Τζών Γκρήκ» μιλοῦσαν ἄπταιστα ἑλληνικά. Σήμερα, οἱ ὀκτώ στίς δέκα λέξεις πού χρησιμοποιοῦν οἱ νέοι εἶναι ξένες, ἐνῷ ἡ ἐπικοινωνία τους περιορίζεται σέ πεντακόσιες ὅλες κι ὅλες λέξεις! Δυστυχῶς, ἡ ἑλληνική γλῶσσα πνέει τά λοίσθια. Νά ζήσουμε, νά τήν θυμόμαστε!