Ἔγγραφα στόν ΟΗΕ ἀπέστειλε ἡ Ἄγκυρα γιά τό Κυπριακό καί ἀπορρίπτει τούς ὅρους «εἰσβολή» καί «κατοχή»!
Ἡ πρόσφατος ἐπίσκεψις καί οἱ ἐπαφές τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ ΟΗΕ, Ἀντόνιο Γκουτέρρες, στήν Κύπρο ἐπανέφεραν στό προσκήνιο τό Κυπριακό.
Ὡστόσο, μιά προσεκτική ματιά ἀποκαλύπτει ὅτι οἱ συναντήσεις καί οἱ δηλώσεις στήν Λευκωσία συνθέτουν μιά κινητικότητα ἄνευ οὐσίας ‒ ἕναν διπλωματικό «βηματισμό σημειωτόν», πού ἐξυπηρετεῖ ἐπικοινωνιακές σκοπιμότητες, τήν ὥρα κατά τήν ὁποία τό σκηνικό πού στήνεται γύρω ἀπό τίς πρωτοβουλίες τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἀναδεικνύει γιά ἀκόμη μία φορά τήν διαχρονική παγίδα τῶν «ἴσων ἀποστάσεων».
Στίς δηλώσεις του μετά τήν κοινή συνάντηση στήν νεκρή ζώνη τοῦ ἀεροδρομίου Λευκωσίας μέ τόν Πρόεδρο Νῖκο Χριστοδουλίδη καί τόν κατοχικό ἡγέτη Τουφάν Ἐρχιουρμάν, ὁ κ. Γκουτέρρες ἐπεβεβαίωσε τήν τακτική τῆς συντηρήσεως τῶν ἐντυπώσεων καί τῆς διανομῆς εὐθυνῶν ἐξ ἴσου καί στίς δύο πλευρές. Ἀρχικῶς, ἀνεφέρθη στήν συναινετική ἀποδοχή μιᾶς νέας ἀτύπου συναντήσεως 5+1, χωρίς ὅμως νά ὁρίσει συγκεκριμένη ἡμερομηνία.
Παρεδέχθη ἐμμέσως τό ὑφιστάμενο ἀδιέξοδο, ξεκαθαρίζοντας πώς ἀπαιτεῖται ἐπαρκής προετοιμασία σέ Μέτρα Οἰκοδομήσεως Ἐμπιστοσύνης (ΜΟΕ), καθώς ὑπεγράμμισε ὅτι δέν ἐπιθυμεῖ περισσότερες συναντήσεις ἄνευ οὐσιαστικῶν ἀποτελεσμάτων. Τήν ἰδία στιγμή, ἡ τουρκική ἀδιαλλαξία ἀκυρώνει ἐν τῇ πράξει κάθε προοπτική. Λίγη ὥρα μετά τίς ἐπαφές, τό τουρκικό Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν ἐχαιρέτισε τυπικῶς τίς προσπάθειες, ἀλλά κατέστησε σαφές ὅτι δέν ὑπάρχει κανένα κοινό ἔδαφος, ἐπιμένοντας προκλητικῶς στήν «λύση δύο κρατῶν» καί στήν «κυριαρχική ἰσότητα», γεγονός πού καθιστᾶ κάθε συζήτηση περί κινητικότητος ἁπλό ἐπικοινωνιακό περίβλημα.
Παραλλήλως, ὁ Τουρκοκύπριος ἡγέτης Τουφάν Ἐρχιουρμάν ἑστίασε σέ μιά «νέα ρεαλιστική μεθοδολογία» καί στά ΜΟΕ, ἀπορρίπτοντας τά μοντέλα τοῦ 2004 ἤ τοῦ 2017.
Εἶναι μάλιστα ἐνδεικτικό ὅτι, πρό τῆς συναντήσεως, ἡ Τουρκία διεβίβασε στόν ΟΗΕ ἐπιστολή τοῦ ψευδοκράτους, ὅπου ὑποστηρίζει ὅτι ἡ εἰσβολή τοῦ 1974 ἦταν «νόμιμος καί δικαιολογημένη». Ὁ Μόνιμος Ἀντιπρόσωπος τῆς Τουρκίας στά Ἡνωμένα Ἔθνη, Ἀχμέτ Γιλντίζ, διεβίβασε στόν Γενικό Γραμματέα τοῦ ΟΗΕ ἐπιστολή, μέ ἡμερομηνία 16 Ἰουλίου 2026, ζητῶντας νά κυκλοφορήσει ὡς ἐπίσημο ἔγγραφο τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως καί τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. Στήν ἐπιστολή ἀπορρίπτεται ὁ χαρακτηρισμός «εἰσβολή» ἤ «κατοχή» καί ἐπαναλαμβάνεται ἡ θέσις ὅτι στήν Κύπρο ὑπάρχουν «δύο ξεχωριστά κράτη καί δύο ξεχωριστοί λαοί». Παραλλήλως, ὑποστηρίζεται ὅτι ὅλες οἱ προηγούμενες προσπάθειες ἐπιλύσεως ἔχουν ἀποτύχει καί ὅτι μιά «δικαία, διαρκής καί βιώσιμος συμφωνία» μπορεῖ νά ἐπιτευχθεῖ μόνο μέσῳ μιᾶς σχέσεως συνεργασίας μεταξύ τῶν δύο πλευρῶν «ὡς κυριάρχων ἴσων, πού ἀπολαμβάνουν ἰσότιμο διεθνές καθεστώς».
Ὅσον ἀφορᾶ στήν στάση τῆς Ἀθήνας καί τῆς ΕΕ, ἡ Ἑλλάς φαίνεται νά περιορίζεται σέ ρόλο παρατηρητοῦ, σπεύδοντας νά καλωσορίσει τίς προσπάθειες ‒κενές περιεχόμενου, ὅπως ἀπεδείχθη‒ ἐπανεκκινήσεως τοῦ διαλόγου, ὥστε νά διατηρήσει τό ὑποτιθέμενο καλό κλίμα στά ἑλληνοτουρκικά. Τήν ἰδία ὥρα, ἡ Εὐρωπαϊκή Ἕνωσις διαπραγματεύεται μέ τήν Τουρκία τήν ἀναβάθμιση τῆς Τελωνειακῆς Ἑνώσεως καί τήν συμμετοχή της στό πρόγραμμα SAFE, προσπερνῶντας τήν οὐσία τοῦ προβλήματος καί αὐτό πού ἔπρεπε νά εἶναι ἡ προϋπόθεσις γιά οἱαδήποτε συζήτηση, δηλαδή τήν ρητή ἀναγνώριση τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας ἀπό τήν Ἄγκυρα. Ἡ διπλωματική αὐτή τακτική κινεῖται σέ τρεῖς ἄξονες. Ὁ ΟΗΕ καί ὁ Γκουτέρρες ἐπιλέγουν τήν συντήρηση μιᾶς τεχνητῆς κινητικότητος, γιά νά ἀποφευχθεῖ ἡ ἐπίσημος κήρυξις ἀδιεξόδου, παρ’ ὅλο πού δέν ὑφίσταται οὐσιαστικό κοινό ἔδαφος, καθώς συνεχίζεται ‒ἤ ἀκόμη καί παγιώνεται‒ ἡ τουρκική ἀδιαλλαξία. Ἡ Ἄγκυρα ἀξιοποιεῖ αὐτό τό διπλωματικό κενό γιά τήν ὁριστική ἑδραίωση τῆς ἀπαιτήσεως περί «δύο κρατῶν». Τέλος, Ἀθήνα καί Λευκωσία ἐγκλωβίζονται στήν διαχείριση ἐντυπώσεων.
Ἡ «οὐδετερότης» τοῦ Γκουτέρρες καί τά τουρκικά παράσημα
Ἡ δέ στάσις τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως κατά τήν παρουσία του στήν περιοχή ἐνισχύει τίς ἐντυπώσεις περί μεροληπτικῆς «οὐδετερότητος». Πῶς μπορεῖ ἕνας ἐπί κεφαλῆς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν νά ἐμφανίζεται ὡς ἀμερόληπτος διαμεσολαβητής, ὅταν ἐπιλέγει παραλλήλως νά παραλάβει τό «Διεθνές Βραβεῖο Εἰρήνης Ἀτατούρκ» ἀπό τά χέρια τοῦ Ρετζέπ Ταγίπ Ἐρντογάν;
Ἡ εἰκόνα τοῦ Ἀντόνιο Γκουτέρρες στό Προεδρικό Μέγαρο στήν Ἄγκυρα στίς 12 Μαρτίου, νά ἀποδέχεται τό βραβεῖο ἐκ μέρους τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καί νά ἐπιτοῦ ΟΗΕ γιά τούς Πρόσφυγες, καμμία ἄλλη χώρα δέν ὑπεδέχθη περισσοτέρους ἀνθρώπους πού διέσχιζαν τά σύνορα ἀναζητῶντας ἀσφάλεια.
Τήν ἰδία στιγμή, ὁ Ἐρντογάν τόν ἀπεκάλει «ἀγαπητό φίλο», ἐνῷ ἡ Τουρκία παραμένει δύναμις εἰσβολῆς καί κατοχῆς στήν Κύπρο. σκέπτεται τό Μαυσωλεῖο τοῦ Κεμάλ Ἀτατούρκ (Ἀνίτκαμπιρ) πλέκοντας τό ἐγκώμιο τῆς Τουρκίας, προκαλεῖ ἀλγεινή ἐντύπωση. Ὁ ἐπί κεφαλῆς τοῦ Ὀργανισμοῦ ἐπέλεξε νά δηλώσει ὅτι ἡ κεμαλική ἀρχή «Yurtta barış, dünyada barış» («Εἰρήνη στό σπίτι, εἰρήνη στόν κόσμο») συμπυκνώνει τό πνεῦμα τοῦ Χάρτου τοῦ ΟΗΕ, ἐξυμνῶντας παραλλήλως τήν συμβολή τῆς Τουρκίας στό προσφυγικό.
«Σέ μιά ἐποχή πρωτοφανοῦς ἐκτοπισμοῦ, ἡ Τουρκία ἤνοιξε τίς πόρτες καί τίς κοινότητές της σέ ἑκατομμύρια ἀνθρώπους πού ἠναγκάσθησαν νά ξεριζωθοῦν, γιά νά γλυτώσουν ἀπό τήν βία καί τίς διώξεις» εἶχε τότε δηλώσει, σημειώνοντας ὅτι, κατά τήν διάρκεια τῆς θητείας του ὡς Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ Συμφώνως μέ κυπριακές πηγές, ἀποτελεῖ ἐπικίνδυνο ψευδαίσθηση ἡ ἐντύπωσις πώς ἡ παροῦσα κινητικότης παράγει ἀποτελέσματα.
Ἀντιθέτως, ἡ ἑλληνοκυπριακή πλευρά ἐγκλωβίζεται σέ μιά διαδικασία «παρακλήσεως» πρός τήν Τουρκία νά ἐπιστρέψει στήν ὁμοσπονδία, ἐνῷ ἡ Ἄγκυρα μετατοπίζει τήν συζήτηση ἀπό τό «ποιό εἶναι τό συμπεφωνημένο πλαίσιο» στό «ποιό πλαίσιο μπορεῖ νά ἐφαρμοσθεῖ βάσει τῶν τετελεσμένων». Αὐτό πού φοβᾶται ἡ Κυπριακή Δημοκρατία εἶναι νά τῆς ἐπιρρίψουν τήν εὐθύνη γιά τό ἀδιέξοδο, τό ὁποῖο ὅμως ἡ Τουρκία, οὕτως ἤ ἄλλως, θά τῆς τό χρεώσει. Καί αὐτή ἡ τακτική τοῦ «blame game», δηλαδή τό παιγνίδι ἐπιρρίψεως εὐθυνῶν, εἶναι σαφές ὅτι δέν ἔχει φέρει τά προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, τονίζουν οἱ ἴδιες πηγές.
Παραλλήλως, καθώς ἡ θητεία τοῦ Γκουτέρρες πλησιάζει στό τέλος της, ἡ προσωπική του ἀπεσταλμένη, Μαρία Ἄνχελα Ὀλγκίν, φέρεται νά προκρίνει σενάρια χαλαρῆς ὁμοσπονδίας, ἐπιχειρῶντας νά γεμίσει τό διπλωματικό κενό μέ ἐπικινδύνους ὑποχωρήσεις πού θά ἀποτελέσουν καί τήν «ταφόπλακα» τοῦ κυπριακοῦ ἑλληνισμοῦ. Ἡ περίπτωσις δημοψηφίσματος
Ἡ ἐπιμονή στήν διατήρηση μιᾶς κινητικότητος ἄνευ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου ἐγκυμονεῖ τόν μεγαλύτερο κίνδυνο: νά ὁδηγηθοῦμε ἐκβιαστικῶς σέ ἕνα νέο δημοψήφισμα ὑπό τό πρόσχημα τῆς «τελικῆς εὐκαιρίας».
Ἡ πίεσις γιά λύση ἄνευ πραγματικοῦ κοινοῦ ἐδάφους ὁδηγεῖ μαθηματικῶς σέ διλημματικές καταστάσεις. Διπλωματικοί κύκλοι τονίζουν στήν «Ἑστία τῆς Κυριακῆς» ὅτι τό 2004 τό Σχέδιο Ἀννάν δέν ἐφηρμόσθη, ἐπειδή ἀπαιτοῦσε τήν συναίνεση καί τῶν δύο κοινοτήτων. Καθώς ἐξησφάλισε τήν ἔγκριση μόνον τῆς μιᾶς πλευρᾶς, κατέστη ἀκυρωτέο. Ἄν ἡ σημερινή κινητικότης παραγάγει ἕνα πρόχειρο κείμενο πού θά ὑποβληθεῖ ἐκ νέου σέ χωριστά δημοψηφίσματα, οἱ συνέπειες θά εἶναι καταστροφικές.
Εἴτε θά κλειδώσει μιά λύσις γεμάτη ἀσάφειες καί συνομοσπονδιακά στοιχεῖα, εἴτε ‒ἐν περιπτώσει ἀπορρίψεως ἀπό τούς Ἑλληνοκυπρίους‒ οἱ διεθνεῖς κύκλοι θά χρεώσουν τήν ἀποτυχία ἀποκλειστικῶς στήν Λευκωσία, ἀνοίγοντας τόν δρόμο γιά τήν σταδιακή νομιμοποίηση τοῦ ψευδοκράτους. Ἡ Ἄγκυρα ἀξιοποιεῖ τήν παροῦσα διπλωματική κινητικότητα ἀκριβῶς γιά νά προετοιμάσει αὐτό τό σενάριο.
Ἄν ἡ ἑλληνοκυπριακή πλευρά ἀναγκασθεῖ νά ἀπορρίψει ἕνα σχέδιο πού θά νομιμοποιεῖ τά τετελεσμένα τῆς εἰσβολῆς καί τῆς κατοχῆς, ἡ Τουρκία θά διακηρύξει διεθνῶς ὅτι «οἱ Ἑλληνοκύπριοι ἀπέδειξαν γιά δεύτερη φορά ὅτι δέν ἐπιθυμοῦν τήν συμβίωση». Αὐτό θά ἀνοίξει διάπλατα τόν δρόμο γιά τήν ἄρση τῆς δῆθεν ἀπομονώσεως τῶν Τουρκοκυπρίων –τό πάγιο αἴτημα τῆς Ἀγκύρας– καί τήν σταδιακή διεθνῆ ἀναγνώριση τοῦ ψευδοκράτους. Παραλλήλως, ἐκφράζονται φόβοι ἀπό ἀναλυτές γιά παρασκηνιακές βρεταννικές ἰδέες, πού ἐπιδιώκουν τήν ἐπιβολή «ἐξελικτικῶν» ρυθμίσεων μέσῳ συμφωνιῶν κορυφῆς, ὥστε νά ἀποφευχθεῖ ἐντελῶς τό δημοψήφισμα, ἄν ὑπάρχει φόβος ἀπορρίψεως ἀπό τήν ἑλληνοκυπριακή κοινή γνώμη.
Μ.Η.Τ. 232122