Ἀπό τό «Ἑλλάς – Γαλλία – συμμαχία» τῶν Καραμανλῆ – Ντ Ἐστέν στό «Γαλλία – Τουρκία – Ἑλλάδα – διαιτησία» τῶν Μακρόν – Μητσοτάκη – Ἐρντογάν
Μόλις ἀνακοινώθηκε, τό καλοκαίρι, ἡ ἀπόκτηση τοῦ πλειοψηφικοῦ πακέτου τῆς κοινοπραξίας GSI ἀπό τήν γαλλική Meridiam, ἡ «Ἑστία» προειδοποίησε γιά τίς συνέπειες πού μπορεῖ νά ἔχει στήν διαχείριση τῶν ἐθνικῶν μας θεμάτων ἡ ἰδιωτικοποίηση τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς.
Σέ δύο δημοσιεύματά μας θέσαμε τό ζήτημα τῆς ἐπαπειλούμενης συνδιαχειρίσεως καί συγκυριαρχίας τοῦ Αἰγαίου, καθώς καί τῆς ἀναθέσεως τῆς διπλωματικῆς ἐκπροσωπήσεως τῆς Ἑλλάδας σέ τρίτη χώρα, σύμφωνα μέ τό μεγαλόπνοο σχέδιο τοῦ Μεγάρου Μαξίμου καί τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν.
Ἐπισημάναμε, 19 Αὐγούστου ἦταν, ὅτι, σύμφωνα μέ ἀποκαλύψεις τῆς «δημοκρατίας», ἡ γαλλική ἑταιρεία διεκδικεῖ μαζί μέ τήν τουρκική ἑταιρεία Makyol τά δικαιώματα λειτουργίας δύο γεφυρῶν τοῦ Βοσπόρου, ἑνός αὐτοκινητόδρομου καί ἑνός ἐκτεταμένου δικτύου δρόμων, ἐνῷ ἔχει πραγματοποιήσει μεγάλες ἐπενδύσεις σέ δημόσια τουρκικά νοσοκομεῖα καί γενικώτερα στό τουρκικό Σύστημα Ὑγείας. Μέ ποιά λογική θά βάζαμε τόν «λύκο» γαλλικό κράτος νά φυλάξει τά πρόβατα;
Καί ὅμως. Τό πράξαμε. Ἡ Κυβέρνησή μας γέμει ἀπό πονηρούς. Μέ πρῶτο τόν «ἀρχιπονηρίδη» κύριο ὑπουργό Ἐξωτερικῶν, πού θεώρησε ὅτι ἡ Τουρκία θά εἶναι χαλαρή μέ τό καλώδιο ἐξ αἰτίας τῆς γαλλικῆς ἐμπλοκῆς στήν οἰκονομία της. Χθές, μετά τό «Πρῶτο Θέμα» καί τόν ἐξαίρετο Νῖκο Μελέτη, ἄλλος ἕνας παλαιός καί ἔμπειρος συνάδελφος, ὁ Δημήτρης Μηλάκας ἀπό τό topontiki.gr, ἐπιβεβαίωσε μέ τήν ἀποκάλυψή του γιά τήν ρηματική διακοίνωση τήν προσέγγισή μας. Ἡ διακοίνωση αὐτή πού ἐπεδόθη στήν Ἄγκυρα ἀναφέρει μεταξύ ἄλλων ἐπί λέξει τό ἑξῆς: «Ἡ Γαλλία δέν ἐπιθυμεῖ νά ἔχει ὁποιαδήποτε ἀνάμιξη (implication) σέ θέματα πού ἀφοροῦν κυριαρχικά δικαιώματα χωρῶν».
Σύμφωνα μέ τό topontiki.gr τοῦ Ἀντώνη Δελατόλλα, «ἡ συγκεκριμένη διατύπωση ἀποτυπώνει τήν ἐπιλογή τοῦ Παρισιοῦ νά κρατήσει ἀποστάσεις ἀπό τίς ἑλληνοτουρκικές διαφορές γιά τίς θαλάσσιες δικαιοδοσίες στήν Ἀνατολική Μεσόγειο, παρά τή στρατηγική συνεργασία τῆς Γαλλίας μέ τήν Ἑλλάδα καί τήν ἄμεση ἐμπλοκή τῆς γαλλικῆς Nexans στό ἔργο. Μέ ἄλλα λόγια, ἡ Γαλλία δέν ἀμφισβητεῖ τά ἑλληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, ἀλλά ἀποφεύγει καί νά τοποθετηθεῖ ὑπέρ τους στό πλαίσιο τῆς συγκεκριμένης διαδικασίας. Μιά στάση πού μπορεῖ νά ἐξηγεῖται ἀπό τήν ἐπιθυμία της νά ἀποφύγει μιά ἑλληνοτουρκική ἀντιπαράθεση, δημιουργεῖ ὅμως πολιτικές συνέπειες.
Κι αὐτό γιατί ἡ οὐσία τῆς ὑπόθεσης δέν περιορίζεται στό ἐάν ἡ γαλλική διακοίνωση ἀποτελεῖ ἁπλῆ ἐνημέρωση ἤ αἴτημα ἄδειας πρός τήν Τουρκία, ὅπως σπεύδει νά διευκρινίσει ἡ ἑλληνική Κυβέρνηση. Ἀφορᾶ κάτι σημαντικώτερο: Κατά πόσο ἡ Ἄγκυρα κατορθώνει, χωρίς νά ἐξασφαλίσει νομική ἀναγνώριση τῶν ἀξιώσεών της, νά ἐπιβάλει στήν πράξη τήν παρουσία της ὡς ἀναγκαίου παράγοντα γιά τίς δραστηριότητες στήν Ἀνατολική Μεσόγειο».
Καί καταλήγει : «Ἡ γαλλική ρηματική διακοίνωση ἔχει, σύμφωνα μέ ὅσα ἔχουν γίνει γνωστά, ἐνημερωτικό χαρακτῆρα καί δέν ἀποτελεῖ αἴτημα ἄδειας πρός τήν Τουρκία. Κατά τή συνήθη διπλωματική πρακτική, μιά τέτοια γνωστοποίηση περιλαμβάνει τά στοιχεῖα τοῦ πλοίου, τή φύση καί τόν χρόνο τῶν ἐργασιῶν, καθώς καί τίς συντεταγμένες τῆς περιοχῆς στήν ὁποία πρόκειται νά κινηθεῖ.
Ἡ ἑλληνική Κυβέρνηση ὑπογραμμίζει ὅτι οἱ ἀπαιτούμενες ἄδειες ἔχουν χορηγηθεῖ ἀποκλειστικά ἀπό τίς ἁρμόδιες ἑλληνικές Ἀρχές καί ὅτι καμμία ἄδεια δέν ζητήθηκε ἀπό τήν Τουρκία. Πρόκειται γιά μιά οὐσιαστική νομική διάκριση, ἡ ὁποία ὅμως δέν ἐξαντλεῖ τήν πολιτική διάσταση τῆς ὑπόθεσης. Ἡ ἐπιλογή τοῦ Παρισιοῦ νά δηλώσει ὅτι δέν ἐπιθυμεῖ ἐμπλοκή σέ ζητήματα κυριαρχικῶν δικαιωμάτων μπορεῖ νά ἑρμηνευθεῖ ὡς προσπάθεια νά ἀποφύγει ὁποιαδήποτε τοποθέτηση ἐπί τῶν ἀντικρουόμενων ἑλληνικῶν καί τουρκικῶν διεκδικήσεων.
Αὐτό δέν σημαίνει ὅτι ἡ Γαλλία ἀναγνωρίζει νομικά μιά “γκρίζα ζώνη” ἤ ὅτι ἀποδέχεται τίς τουρκικές ἀξιώσεις. Σημαίνει, ὡστόσο, ὅτι ἐπιλέγει νά μήν πάρει θέση στή συγκεκριμένη ἀντιπαράθεση, ἀφήνοντας τό ζήτημα τῆς θαλάσσιας δικαιοδοσίας ἔξω ἀπό τή διαδικασία ἐνημέρωσης. Καί ἐδῶ βρίσκεται τό πολιτικά εὐαίσθητο σημεῖο. Ἡ Τουρκία ἐπιδιώκει συστηματικά νά ἐμφανίζεται ὡς ἀναγκαῖος συνομιλητής γιά κάθε δραστηριότητα στήν Ἀνατολική Μεσόγειο. Ἡ ἔκδοση τῆς τουρκικῆς ἀντι-NAVTEX, μέ τήν ὁποία ἀπαιτεῖ τόν συντονισμό τῶν ἐρευνῶν μέ τίς δικές της Ἀρχές, ἐντάσσεται σέ αὐτή τή στρατηγική.
Ἡ γαλλική ἐνημέρωση, ἀκόμη καί ἄν δέν ἀναγνωρίζει τουρκική δικαιοδοσία, προσφέρει στήν Ἄγκυρα ἕνα ἐπιχείρημα: ὅτι οἱ δραστηριότητες στήν περιοχή δέν μποροῦν νά προχωροῦν χωρίς νά λαμβάνεται ὑπ’ ὄψη ἡ τουρκική παρουσία καί ἀντίδραση.
Μέ ἄλλα λόγια, ἡ Τουρκία δέν χρειάζεται κατ’ ἀνάγκην νά ἐξασφαλίσει νομική ἀναγνώριση τῶν ἀξιώσεών της γιά νά ἐπιδιώξει ἕνα πολιτικό ἀποτέλεσμα. Τῆς ἀρκεῖ νά καθιερώσει στήν πράξη τήν προσδοκία ὅτι θά προηγεῖται συνεννόηση ἤ ἔστω ἐπίσημη ἐνημέρωσή της.
Ἡ νομική κατοχύρωση ἑνός δικαιώματος καί ἡ δυνατότητα ἀνεμπόδιστης ἄσκησής του δέν εἶναι πάντοτε τό ἴδιο πρᾶγμα. Ἐάν μιά χώρα καταφέρνει, μέ τήν ἀπειλή ἀντίδρασης, νά καταστήσει τήν παρουσία της ἀναπόφευκτο παράγοντα στόν σχεδιασμό ἑνός διεθνοῦς ἔργου, ἀποκτᾶ πολιτική ἐπιρροή χωρίς νά χρειάζεται νά μεταβληθεῖ τό ἰσχῦον Διεθνές Δίκαιο.
Ἡ ἑλληνική Κυβέρνηση διαβεβαιώνει ὅτι τό ἔργο προχωρᾶ κανονικά καί ὅτι ἡ γαλλική διακοίνωση δέν δημιουργεῖ κανένα ζήτημα κυριαρχικῶν δικαιωμάτων. Ἀπομένει, ὡστόσο, νά ἀποδειχθεῖ στήν πράξη ἐάν ἡ διαδικασία πού ἐπιλέχθηκε θά ἐπιτρέψει τήν ἀπρόσκοπτη πραγματοποίηση τῶν ἐρευνῶν ἤ θά ἀποτελέσει προηγούμενο γιά ἀντίστοιχες τουρκικές ἀπαιτήσεις στό μέλλον.
Τό κρίσιμο ἐρώτημα δέν εἶναι μόνο ἄν τό γαλλικό πλοῖο θά ἀποπλεύσει ἀπό τήν Κρήτη καί θά ὁλοκληρώσει τίς ἐργασίες του, ἀλλά ἐάν, προκειμένου νά πραγματοποιηθοῦν αὐτές οἱ ἐργασίες, καθιερώνεται σταδιακά μιά διπλωματική πρακτική πού δίνει στήν Τουρκία ρόλο σέ δραστηριότητες γιά τίς ὁποῖες ἡ Ἀθήνα ὑποστηρίζει ὅτι δέν ἔχει καμμία ἁρμοδιότητα.
Διότι ἡ πραγματική δοκιμασία γιά τήν ἑλληνική διπλωματία δέν εἶναι νά ἀποδείξει ὅτι δέν ζητήθηκε τουρκική ἄδεια, ἀλλά νά διασφαλίσει ὅτι ἡ τουρκική ἐνημέρωση δέν θά μετατραπεῖ αὔριο σέ προϋπόθεση γιά τήν ἄσκηση ἑλληνικῶν δικαιωμάτων».
Προσυπογράφουμε.
Μ.Η.Τ. 232122