Ἡ Εὐρώπη «ξυπνᾶ» καί… κλείνει τήν πόρτα στό πολιτικό Ἰσλάμ

Τό «κατηγορῶ» τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης πρός τήν Δυτική: «Ἐσεῖς ἀνοίξατε τήν πόρτα στήν ἰσλαμιστική διείσδυση»

Στό Εὐρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ἡ συζήτηση γιά τήν ἰσλαμιστική διείσδυση καί τήν ἐπιρροή τῶν δικτύων πού συνδέονται μέ τούς Ἀδελφούς Μουσουλμάνους ὁδήγησε σέ μιά ἀσυνήθιστη ἀντιπαράθεση χωρίς τίς γνωστές λεκτικές ὑπεκφυγές καί ἔφερε στό προσκήνιο μιά ἀνοιχτή πολιτική σύγκρουση.

• Τῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ

Ὁ Μίλαν Μάζουρεκ, Σλοβάκος εὐρωβουλευτής τῆς κοινοβουλευτικῆς ὁμάδας «Εὐρώπη τῶν Κυρίαρχων Ἐθνῶν (ΕΚΕ)», ἀντιπαρέβαλε τήν κατάσταση τῆς Πολωνίας καί τῆς Σλοβακίας μέ ἐκείνη ἀρκετῶν χωρῶν τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, οἱ ὁποῖες ἀντιμετωπίζουν ἐδῶ καί χρόνια ἰσλαμιστικές ἐπιθέσεις, ἀστική βία καί αὐξανόμενες ἐντάσεις ἐξ αἰτίας τῆς μετανάστευσης. Ἡ τοποθέτησή του ἦταν κατηγορηματική: ἐάν ἡ Βαρσοβία καί ἡ Μπρατισλάβα βιώνουν μιά διαφορετική κατάσταση, αὐτό συμβαίνει ἐπειδή ἀρνήθηκαν νά ἀκολουθήσουν τίς μεταναστευτικές πολιτικές πού ὑποστηρίχθηκαν ἀλλοῦ στήν Εὐρώπη.

«Γιατί δέν τά ζοῦμε αὐτά στήν Σλοβακία; Γιατί ὄχι στήν Πολωνία; Ποιά εἶναι ἡ διαφορά; Δέν ἀκολουθήσαμε τίς παράλογες μεταναστευτικές πολιτικές σας» δήλωσε. Τά λεγόμενα τοῦ Σλοβάκου εὐρωβουλευτῆ προκαλοῦν, ἀλλά κυρίως θέτουν, ἕνα ἐρώτημα πού δέν μπορεῖ νά ἀπορριφθεῖ ὡς προϊόν μιᾶς ἁπλῆς ἰδεολογικῆς ἀντιπαράθεσης: πῶς πρέπει νά ἀντιμετωπιστοῦν οἱ ἀλλαγές πού ἔχουν ἐπιφέρει στίς εὐρωπαϊκές κοινωνίες τά διαδοχικά μεταναστευτικά κύματα;

Ὡστόσο, τά στατιστικά στοιχεῖα τῶν εὐρωπαϊκῶν ὑπηρεσιῶν ἀσφαλείας γιά τούς βιασμούς καί τίς σεξουαλικές ἐπιθέσεις δέν προσφέρονται γιά ἄμεση σύγκριση μεταξύ τῶν κρατῶν μελῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, ὥστε νά προκύψει μιά ἀσφαλής, ἀξιόπιστη καί ἀδιαμφισβήτητη εὐρωπαϊκή εἰκόνα. Ἡ νομοθεσία, τά ποσοστά καταγγελιῶν καί ὁ τρόπος καταγραφῆς τῶν ἐπιθέσεων διαφέρουν σημαντικά ἀπό τήν μιά χώρα στήν ἄλλη. Ἡ ἴδια ἡ Eurostat ἔχει προειδοποιήσει ὅτι αὐτές οἱ συγκρίσεις χρειάζονται προσοχή. Αὐτό ὅμως δέν σημαίνει ὅτι μπορεῖ κάποιος νά ἀγνοήσει τά σοβαρά περιστατικά ἐγκληματικότητας στίς εὐρωπαϊκές χῶρες πού ἀποδίδονται στήν μετανάστευση. Σημαίνει πώς ἀπαιτεῖται προσεκτική ἑρμηνεία ἀνάμεσα σέ ὅσα καταγράφουν πραγματικά τά στατιστικά στοιχεῖα καί τά συμπεράσματα πού ἐξάγονται ἀπό αὐτά.

Ἀδιαμφισβήτητες δημογραφικές ἀλλαγές

Ἡ μεταβολή τῆς πληθυσμιακῆς σύνθεσης πανευρωπαϊκά εἶναι ἀδιαμφισβήτητη τά τελευταῖα χρόνια. Σύμφωνα μέ τήν Eurostat, τά ἄτομα πού γεννήθηκαν στό ἐξωτερικό ἀντιπροσώπευαν τήν 1η Ἰανουαρίου τοῦ 2025 περίπου τό 2,6% τοῦ πληθυσμοῦ στήν Πολωνία καί τό 4% στήν Σλοβακία, ἔναντι 20,5% στήν Γερμανία καί 20,8% στήν Σουηδία. Ἡ ἐπιφύλαξη σχετικά μέ τούς Οὐκρανούς πρόσφυγες ὑπό προσωρινή προστασία ἀποτελεῖ μιά σημαντική παράμετρο πού πρέπει νά ληφθεῖ ὑπ’ ὄψιν στήν περίπτωση τῆς Πολωνίας καί τῆς Σλοβακίας. Δέν ἀναιρεῖ ὅμως τήν μεγάλη διαφορά στά ποσοστά οὔτε τό γεγονός ὅτι οἱ χῶρες τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης ἀκολούθησαν διαφορετική δημογραφική πορεία ἀπό ἐκείνη τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης, πού εἶναι ἀνοιχτή στίς μεταναστευτικές ροές.

Ἡ θρησκευτική σύνθεση ἐνισχύει ἀκόμη περισσότερο αὐτή τήν ἀντίθεση. Οἱ ἐκτιμήσεις τοῦ μή κερδοσκοπικοῦ ἐρευνητικοῦ κέντρου Pew Research Center, μέ ἕδρα τήν Οὐάσιγκτων, δείχνουν πώς οἱ μουσουλμᾶνοι ἀντιπροσωπεύουν λιγώτερο ἀπό τό 1% τοῦ πληθυσμοῦ στήν Πολωνία καί τήν Σλοβακία, ἔναντι περίπου 9,1% στήν Γαλλία, 6,5% στήν Γερμανία καί 8% στήν Σουηδία. Παράλληλα, ἐθνικές μελέτες καταγράφουν ὑπερεκπροσώπηση μεταναστῶν μεταξύ τῶν ὑπόπτων γιά ὁρισμένα ἀδικήματα. Στήν Σουηδία, τό Ἐθνικό Συμβούλιο γιά τήν Πρόληψη τοῦ Ἐγκλήματος διαπιστώνει αὐτό τό φαινόμενο, ὑπογραμμίζοντας παράλληλα ὅτι ἡ ἡλικία, τό φῦλο καί οἱ κοινωνικο-οἰκονομικές συνθῆκες ἐξηγοῦν ἕνα σημαντικό μέρος τῶν ἀποκλίσεων.

Ἐδῶ ἀπαιτεῖται νηφάλια καί τεκμηριωμένη προσέγγιση: Τό γεγονός ὅτι μιά ὁμάδα ἐμφανίζεται μέ μεγαλύτερη συχνότητα μεταξύ τῶν ὑπόπτων σέ παραβατικοῦ χαρακτήρα περιστατικά σέ σχέση μέ τό ποσοστό της στόν πληθυσμό δέν σημαίνει ὅτι ἡ μετανάστευση, ἡ ἐθνικότητα ἤ ἡ θρησκεία ἐπιτρέπουν τήν ἀπόδοση τῆς ἐγκληματικότητας σέ ἕναν καί μόνο παράγοντα. Στήν Γαλλία, γιά παράδειγμα, ἡ κρίση τῆς δημόσιας ἀσφάλειας ἐκδηλώνεται μέ ἰδιαίτερη ἔνταση καί συνοδεύεται ἀπό σοβαρά περιστατικά βίας. Ἀπό τά τέλη Σεπτεμβρίου, οἱ ἀποκλεισμοί λυκείων ὁδήγησαν σέ ἐμπρησμούς, βανδαλισμούς, λεηλασίες καί ἐπιθέσεις σέ πολλές γαλλικές πόλεις.

Μόνο γιά τήν τελευταία ἡμέρα τοῦ μήνα, ὁ ὑπουργός Ἐσωτερικῶν, Λωράν Νουνιέζ (Laurent Nuñez), ἀνέφερε καταστροφές σέ 356 ἐκπαιδευτικά ἱδρύματα, 625 συλλήψεις καί 83 τραυματίες ἀστυνομικούς ἤ χωροφύλακες. Τραυματίες ἀναφέρθηκαν ἐπίσης καί μεταξύ τῶν μαθητῶν κατά τήν διάρκεια τῶν συμπλοκῶν. Ὡστόσο, ὅπως ἔχω ἀναφέρει σέ προηγούμενο ἄρθρο μου, τίποτα δέν ἐπιτρέπει νά ἀποφανθεῖ κανείς ὅτι ἡ σοβαρή ἐκπαιδευτική κρίση στήν Γαλλία εἶναι συνέπεια τῆς μετανάστευσης. Εἶναι ὅμως ἀκριβῶς αὐτό τό εἶδος ἀναταραχῆς πού χρησιμοποιεῖ ὁ Σλοβάκος εὐρωβουλευτής, γιά νά διατυπώσει τό ἐνοχλητικό ἐρώτημα πού προαναφέρθηκε καί νά δώσει μιά ἀπάντηση στό γιατί ὁρισμένες εὐρωπαϊκές κοινωνίες βιώνουν αὐτόν τόν ἀναβρασμό, πού ἄλλες δέν γνωρίζουν.

Μιά σύγκρουση πού ἀποκτᾶ θεσμικές διαστάσεις

Τήν Πέμπτη 8 Ὀκτωβρίου, μέ 381 ψήφους ὑπέρ, 167 κατά καί 15 ἀποχές, οἱ εὐρωβουλευτές υἱοθέτησαν ψήφισμα σχετικά μέ «τήν ἀνάγκη γιά μιά στρατηγική τῆς ΕΕ γιά τήν καταπολέμηση τοῦ ἰσλαμιστικοῦ εἰσοδισμοῦ (entrisme) καί τῆς ἐπιρροῆς τοῦ δικτύου τῶν Ἀδελφῶν Μουσουλμάνων». Τό ψήφισμα καταδικάζει τίς στρατηγικές τοῦ ἰσλαμιστικοῦ εἰσοδισμοῦ καί ζητᾶ ἀπό τά θεσμικά ὄργανα καί τά κράτη μέλη τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης αὐστηρότερους ἐλέγχους στήν χρηματοδότηση, στίς συνεργασίες καί στά διασυνοριακά δίκτυα πού συνδέονται μέ τό πολιτικό Ἰσλάμ. Μέ τόν ὅρο «εἰσοδισμός» περιγράφεται ἡ σταδιακή διείσδυση ὀργανωμένων δικτύων σέ θεσμούς καί φορεῖς μέ σκοπό τήν ἄσκηση ἐπιρροῆς ἀπό τό ἐσωτερικό τους.

Σύμφωνα μέ τό ψήφισμα, οἱ στρατηγικές αὐτές στρέφονται κατά τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν, τοῦ κράτους δικαίου, τῆς ἰσότητας ἀνδρῶν καί γυναικῶν, τῶν θεμελιωδῶν ἐλευθεριῶν καί τῆς κοινωνικῆς συνοχῆς. Οἱ εὐρωβουλευτές σημειώνουν πώς ἡ Εὐρώπη ὀφείλει νά παραμείνει ἐλεύθερη, ἀνοικτή καί πιστή στίς ἀρχές της. Προειδοποιοῦν ὡστόσο, ὅπως ἀναφέρεται χαρακτηριστικά στό κείμενο, ὅτι ἡ Ἕνωση «δέν μπορεῖ πλέον νά χρηματοδοτεῖ, νά συμβουλεύεται ἤ νά νομιμοποιεῖ δίκτυα πού χρησιμοποιοῦν τήν γλῶσσα, τίς διαδικασίες καί τήν χρηματοδότησή της, γιά νά ἀποδυναμώσουν τίς ἀξίες της ἐκ τῶν ἔσω».

Τό Κοινοβούλιο ζητᾶ τήν θέσπιση κοινῆς εὐρωπαϊκῆς μεθοδολογίας γιά τόν ἐντοπισμό ἐνδείξεων εἰσοδισμοῦ. Στά κριτήρια πού προτείνει περιλαμβάνονται ἡ ἀλληλεπικάλυψη θρησκευτικῶν καί πολιτικῶν ἐπιδιώξεων, ἡ θεσμική ἀμφισημία, ἡ ἀδιαφανής χρηματοδότηση, οἱ ἐπαναλαμβανόμενες συνεργασίες καί δεσμοί μέ δίκτυα καί ὀργανώσεις πού ἔχουν τεθεῖ στό στόχαστρο ἐρευνῶν. Προστίθενται ἐπίσης ὀργανώσεις ἤ δίκτυα πού ἐπανεμφανίζονται μέ διαφορετική ὀνομασία ἤ νέα ὀργανωτική μορφή.

Παράλληλα, τό ψήφισμα ὑπογραμμίζει ὅτι ἡ προστασία τῶν μουσουλμάνων πολιτῶν ἀπό τίς διακρίσεις ἀποτελεῖ δημοκρατική ὑποχρέωση. Οἱ εὐρωβουλευτές προειδοποιοῦν ὅμως ὅτι οἱ πολιτικές κατά τῶν διακρίσεων δέν πρέπει νά χρησιμοποιοῦνται γιά νά προστατεύεται τό Ἰσλάμ ἀπό τήν κριτική ἤ γιά νά νομιμοποιοῦνται ὀργανωμένα ἰσλαμιστικά δίκτυα ὡς ἀντιπροσωπευτικοί συνομιλητές. Ζητοῦν, ἀντίθετα, στήριξη πρός τούς φορεῖς τῆς κοινωνίας τῶν πολιτῶν καί τούς μουσουλμάνους ἐκπροσώπους πού ὑπερασπίζονται τίς δημοκρατικές ἀξίες καί ἀντιστέκονται στίς ἰσλαμιστικές πιέσεις.

Τό κείμενο καλεῖ τά θεσμικά ὄργανα τῆς ΕΕ νά ἐνισχύσουν τούς ἐλέγχους πρίν ἀπό ὁποιαδήποτε συνεργασία μέ ὀργανώσεις πού ἐνδέχεται νά συμμετέχουν σέ τέτοιες στρατηγικές. Ὡς παράδειγμα κατονομάζεται τό Φόρουμ Εὐρωπαϊκῶν Μουσουλμανικῶν Ὀργανώσεων Νεολαίας καί Φοιτητῶν (FEMYSO), μαζί μέ ἄλλες δομές πού συνδέονται μέ τήν Μουσουλμανική Ἀδελφότητα. Τό Κοινοβούλιο τάσσεται ἐπίσης ὑπέρ τῆς λήψης μέτρων σέ ἐθνικό ἐπίπεδο πού ἀπαγορεύουν τήν δημόσια χρήση πλήρους καλύμματος προσώπου, ὅπως τό νικάμπ καί ἡ μπούρκα. Σύμφωνα μέ τό ψήφισμα, ἡ ἀπόκρυψη τοῦ προσώπου στόν δημόσιο χῶρο συνιστᾶ ἀπαράδεκτη πρόκληση γιά τήν δημόσια ἀσφάλεια καί τήν ἐπιβολή τοῦ νόμου, ἐνῷ ἡ ἀπαγόρευσή της κρίνεται ἀναγκαία γιά τήν κοινωνική συνοχή καί τήν προστασία τῶν δικαιωμάτων τῶν ἄλλων, ἰδίως τῶν γυναικῶν.

Ἡ σχετική ψηφοφορία στό Εὐρωπαϊκό Κοινοβούλιο δείχνει ὅτι ἡ συζήτηση ἔχει πλέον ξεπεράσει τά ὅρια τῶν ἐθνικιστικῶν καί εὐρωσκεπτικιστικῶν πολιτικῶν δυνάμεων. Οἱ εὐρωβουλευτές μπορεῖ νά μήν κατέταξαν τούς Ἀδελφούς Μουσουλμάνους στίς τρομοκρατικές ὀργανώσεις, ἀλλά τό γεγονός καί μόνο ὅτι μιά πλειοψηφία ζητᾶ πλέον μιά συγκεκριμένη στρατηγική δείχνει πόσο ἔχει ἀλλάξει τό πολιτικό κλίμα πανευρωπαϊκά.

Τό χάσμα μεταξύ Κεντρικῆς καί Δυτικῆς Εὐρώπης

Θά πρέπει νά ἐπισημανθεῖ πώς τό χάσμα πάνω στό μεταναστευτικό μεταξύ τῆς Κεντρικῆς καί τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης δέν εἶναι καινούργιο. Τό 2015 καί τό 2016, ἡ Πολωνία, ἡ Οὑγγαρία, ἡ Τσεχία καί ἡ Σλοβακία εἶχαν ἀντισταθεῖ στούς εὐρωπαϊκούς μηχανισμούς μετεγκατάστασης τῶν αἰτούντων ἄσυλο. Οἱ Βρυξέλλες ἀπάντησαν μέ νομικές ἐνέργειες κατά τῶν κρατῶν πού παραβίαζαν τούς εὐρωπαϊκούς κανόνες, μέ προσφυγές στό Δικαστήριο τῆς ΕΕ καί πολιτικές πιέσεις γιά ἀλλαγή στάσης μόνο καί μόνο ἐπειδή ὑπερασπίζονταν τό δικαίωμά τους νά ἀποφασίζουν τά ἴδια ποιοί εἰσέρχονται στό ἔδαφός τους.

Δέκα χρόνια ἀργότερα, ἡ ἀντιπαράθεση παραμένει ἔντονη. Οἱ σημερινές διαφωνίες στό Εὐρωπαϊκό Συμβούλιο γιά τίς νομιμοποιήσεις, τά κέντρα ἐπιστροφῆς καί τήν πολιτική ἀσύλου δείχνουν ὅτι τό μεταναστευτικό ἐξακολουθεῖ νά ἀποτελεῖ μία ἀπό τίς βασικές πηγές ἔντασης στό ἐσωτερικό τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης. Ὅπως προαναφέρθηκε, ἡ Πολωνία καί ἡ Σλοβακία ἀκολούθησαν διαφορετική μεταναστευτική πολιτική, διατήρησαν διαφορετική πληθυσμιακή σύνθεση καί ἐμφανίζουν ἐπίσης διαφορές στά στοιχεῖα γιά τήν ἀσφάλεια καί τήν ἐγκληματικότητα. Ὡστόσο, τά στοιχεῖα αὐτά δέν ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ μετανάστευση εἶναι ἡ μοναδική αἰτία τῆς διαφορᾶς στά ποσοστά τῆς ἐγκληματικότητας μεταξύ τῶν χωρῶν τῆς Κεντρικῆς καί τῆς ὑπόλοιπης Εὐρώπης.

Εἶναι ὅμως ἀρκετά σημαντικά, ὥστε νά δικαιολογήσουν μιά σοβαρή συζήτηση, τήν ὁποία οἱ Βρυξέλλες συχνά παρουσιάζουν ὡς ἀντιπαράθεση ἀνάμεσα σέ ὅσους ὑποστηρίζουν μιά πιό ἀνοιχτή μεταναστευτική πολιτική καί σέ ὅσους χαρακτηρίζονται ὡς λαϊκιστές. Τό βασικό ἐρώτημα λοιπόν εἶναι ποιός πρέπει νά ἔχει τόν τελευταῖο λόγο στίς ἀποφάσεις γιά τήν μετανάστευση: πόσοι ἄνθρωποι θά γίνονται δεκτοί, ἀπό ποιές χῶρες θά προέρχονται καί πῶς θά ἀντιμετωπίζονται οἱ συνέπειες γιά τήν κοινωνία καί τήν ἀσφάλεια. Θά ἀποφασίζουν κυρίως τά εὐρωπαϊκά ὄργανα ἤ θά ἔχουν τόν καθοριστικό λόγο τά κράτη μέλη καί οἱ πολῖτες τους, πού βιώνουν ἄμεσα τίς συνέπειες αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων;