Ἐξοπλισμούς 6,3 δισ. εὐρώ παρήγγειλε ἡ Ἑλλάς στό Ἰσραήλ

Ἡ Ἑλλάδα καί τό Ἰσραήλ –μέ πρωτοβουλία τοῦ δεύτερου καί ὁρόσημο τίς βουλευτικές ἐκλογές του– σχεδιάζουν τήν ἀναβάθμιση τῆς διπλωματικῆς καί ἀμυντικῆς συνεργασίας τους, ἡ ὁποία εἶχε ἀναγκαστικά ἐπιβραδυνθεῖ, λόγῳ τῶν πολεμικῶν ἐξελίξεων στό Ἰράν καί τήν Γάζα ἐπί μακρύ χρονικό διάστημα

Οἱ ἁρμόδιοι ἀνώτεροι ἀξιωματοῦχοι τῶν ὑπουργείων Ἐξωτερικῶν καί Ἐθνικῆς Ἄμυνας τῶν δύο χωρῶν προγραμματίζεται νά ἐπαναλάβουν, λίγο πρίν καί –κυρίως– μετά τίς ἰσραηλινές ἐκλογές τῆς 27ης Ὀκτωβρίου, τίς διαβουλεύσεις γιά τήν χάραξη βραχυπρόθεσμης καί μεσοπρόθεσμης στρατηγικῆς.

Εἶναι ἐνδεικτικό ὅτι, κατά τήν διάρκεια διπλωματικῶν ἐπαφῶν, οἱ ὁποῖες συνέπεσαν χρονικά μέ τίς ἀποφάσεις τοῦ ΚΥΣΕΑ γιά τόν «θόλο» τῆς ἑλληνικῆς ἀεράμυνας τόν Ἰούλιο, συμφωνήθηκε ἡ ἐνεργός ἀνάμειξη καί τῆς Διεύθυνσης Ἔρευνας καί Ἀνάπτυξης Ἀμυντικῶν Τεχνολογιῶν (MAFAT) τοῦ Ὑπουργείου Ἄμυνας τοῦ Ἰσραήλ.

• Τοῦ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΤΑΡΚΑ*

Ἡ –γιά πρώτη φορά– διευρυμένη συμμετοχή τῆς MAFAT, πέραν τῆς ἑδραιωμένης (ἀπό τό 2010) παρουσίας τῆς SIBAT, τῆς Διεύθυνσης Διεθνοῦς Ἀμυντικῆς Συνεργασίας τοῦ ἴδιου ὑπουργείου, δείχνει τήν ἰσραηλινή βούληση γιά συνεργασία στούς τομεῖς τῆς ἔρευνας καί τῆς καινοτομίας γιά ὑλικά στρατιωτικῆς καί διττῆς χρήσης.

Πάντως, μέ δεδομένο ὅτι θά χρειαστεῖ ἱκανό χρονικό διάστημα γιά τήν συγκρότηση τῆς νέας κυβέρνησης συνασπισμοῦ τοῦ Ἰσραήλ, εἶναι ἀμφίβολο ἄν καί πόσες ἐπισκέψεις σέ ὑπουργικό ἐπίπεδο θά πραγματοποιηθοῦν –καί ἄν θά εἶναι ὄντως καρποφόρες– ἕως τά τέλη τοῦ ἔτους. Ἄν, ἐπίσης, ληφθοῦν ὑπόψη καί ἡ μακρά προεκλογική περίοδος καί τό ἐνδεχόμενο δύο ἐκλογικῶν ἀναμετρήσεων στήν Ἑλλάδα, ἡ ἐξασφάλιση ἀνταλλαγμάτων γιά τά μεγάλα συμβόλαια μέ ἀμυντικές βιομηχανίες τοῦ Ἰσραήλ θά ἀποτελέσει εὐθύνη περισσότερο τῶν ὑπηρεσιακῶν καί λιγώτερο τῶν πολιτικῶν παραγόντων.

Ἐπί θητείας τοῦ σημερινοῦ Πρωθυπουργοῦ, Κυριάκου Μητσοτάκη, ἔχουν ἀνατεθεῖ σέ ἰσραηλινές βιομηχανίες, ἀπό τό 2019 ἕως τό 2025, ἐξοπλιστικά προγράμματα ὕψους 2,5 δισ. εὐρώ, ἐνῷ, μέ τίς ἀποφάσεις τοῦ 2026, προστίθενται ἀκόμα 3,8 δισ. εὐρώ περίπου («θόλος» ἀεράμυνας, συστήματα πυροβολικοῦ PULS, UAVs κ.λπ.), φθάνοντας τό ἑπταετές σύνολο τῶν 6,3 δισ. εὐρώ.

Παράλληλα, τούς προσεχεῖς μῆνες, θά ἀποκτήσει ἀκόμα μεγαλύτερη σημασία ὁ διπλωματικός συντονισμός Ἀθήνας καί Τέλ Ἀβίβ. Στόχος θά εἶναι ἡ ἀντιμετώπιση τοῦ ἀρνητικοῦ κλίματος πού διαμορφώνεται μετά τήν ἐξαγγελία τοῦ Προέδρου Ντόναλντ Τράμπ γιά παραχώρηση F-35 στήν Τουρκία, τήν Συμφωνία Ἀμυντικῆς Συνεργασίας Σαουδικῆς Ἀραβίας – Τουρκίας – Πακιστάν (Μέκκα, 6 Αὐγούστου), τά ἐρωτηματικά γιά τήν στάση τῆς Αἰγύπτου καί τήν γενικώτερη ἀναθεωρητική-ἐπεκτατική πολιτική τοῦ Προέδρου Ρ. Τ. Ἐρντογάν στήν Μεσόγειο.

Ὅπως συχνά συμβαίνει σέ πολλά θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, τό Μέγαρο Μαξίμου δέν ἀποκλείεται νά παρουσιάσει, πρός ἐσωτερική προεκλογική κατανάλωση, ὁρισμένες συνήθεις δραστηριότητες (κοινοί πλόες τῶν Πολεμικῶν Ναυτικῶν Ἑλλάδας – Ἰσραήλ καί ἄλλες ἐκπαιδεύσεις) ὡς ἕνα νέο μέτωπο ἄμυνας κατά τῆς Ἄγκυρας. Πηγές, πού γνωρίζουν ἄριστα ὅλες τίς πτυχές τῆς ἑλληνοϊσραηλινῆς συνεργασίας, σημειώνουν ὅτι ὅλες οἱ κοινές ἀσκήσεις καί παρόμοιες κινήσεις εἶναι σαφῶς ἐπιθυμητές καί εὐπρόσδεκτες, ἀλλά τό Μαξίμου ὀφείλει, πρωτίστως, νά συντονίζει καλύτερα τά συναρμόδια ὑπουργεῖα καί ὑπηρεσίες. Γιατί, γιά παράδειγμα, τόν περασμένο Ἀπρίλιο, ὁ ἐξωκοινοβουλευτικός ὑπουργός Ἐξωτερικῶν, Γιῶργος Γεραπετρίτης, εἶχε παρεξηγήσει ὁρισμένες κινήσεις κατά τοῦ φιλο-παλαιστινιακοῦ «στολίσκου τῆς Γάζας» στά ὅρια τῆς ἑλληνικῆς ὑφαλοκρηπίδας, ἄν καί τό Ἰσραηλινό Ναυτικό εἶχε ἐγκαίρως ἐνημερώσει τήν ἡμέτερη πλευρά γιά τίς περιοχές ἐπιχειρησιακῆς δράσης του.

Βέβαια, δέν πρόκειται γιά τό μοναδικό διπλωματικό λάθος ἤ παράλειψη τῶν κυρίων Μητσοτάκη καί Γεραπετρίτη. Τόν Μάιο τοῦ 2025, ὁ Πρωθυπουργός, μή ἔχοντας ἀντιληφθεῖ τόν σχεδιασμό τοῦ Γερμανοῦ Καγκελλάριου, Φρήντριχ Μέρτς, γιά στήριξη τῆς Ἄγκυρας ἔναντι τοῦ Τέλ Ἀβίβ, τοῦ ἀποκάλυψε –σέ ἀκατάλληλο χρόνο καί γιά ἄγνωστο λόγο– τήν προτίμηση τῆς ἑλληνικῆς κυβέρνησης γιά τά ἰσραηλινά συστήματα ἀεράμυνας, ἀντί ὅποιων εὐρωπαϊκῶν. Σύμφωνα, ἐξ ἄλλου, μέ πληροφορίες ἀπό ξένες πηγές, ἡ μέριμνα τοῦ κ. Μέρτς γιά τήν Ἄγκυρα ἔχει φθάσει σήμερα σέ τέτοιο ἐπίπεδο, ὥστε ἡ γερμανική διπλωματία νά παροτρύνει τήν ἰσραηλινή πλευρά νά ἀποφεύγει τίς προστριβές μέ τήν Τουρκία, λόγῳ τῆς σημασίας της ὡς μέλους τοῦ ΝΑΤΟ καί πολύτιμου συνομιλητῆ τῆς ΕΕ.

Ἐξ ἴσου δύσκολες θά εἶναι οἱ παρεμβάσεις καί στήν διοίκηση Τράμπ. Ἡ ἑλληνική κυβέρνηση ἤλπιζε ὅτι δέν ἐτίθετο ζήτημα ἀλλαγῆς τῆς ἀμερικανικῆς πολιτικῆς στό θέμα τῶν F-35 τῆς Τουρκίας, λόγῳ τῆς ἰσχύος τοῦ ἰσραηλινοῦ λόμπυ στίς ΗΠΑ, καθώς καί τῶν προσωπικῶν σχέσεων καί τῆς πειθοῦς τοῦ Πρωθυπουργοῦ, Μπενιαμίν Νετανυάχου, στόν Πρόεδρο Τράμπ. Ἐνδεχομένως, στήν ἀρχή τῆς δεύτερης θητείας Τράμπ, ἡ προσδοκία τῆς Ἀθήνας νά μήν ἦταν ἐντελῶς ἀβάσιμη. Ὡστόσο, τό ἐκπληκτικό εἶναι ὅτι διατηρήθηκε ἀναλλοίωτη καί μετά τόν Ἰούνιο τοῦ 2025, ὅταν ὁ Ἀμερικανός ὑπουργός Ἐξωτερικῶν, Μάρκο Ρούμπιο, ἀποκάλυψε ἐμπιστευτικά στόν κ. Γεραπετρίτη ὅτι οὔτε ὁ κ. Τράμπ οὔτε καί ὁ ἴδιος συμμερίζονται τό ἐπιχείρημα τοῦ κ. Νετανυάχου περί διατάραξης τῆς ἰσχύος μεταξύ Ἰσραήλ καί Τουρκίας καί ὅτι οἱ ἀμερικανικές ἀποφάσεις δέν θά ἐπηρεαστοῦν ἀπό ἀνάλογες ἐκτιμήσεις γιά τά F-35.

Ἀσφαλῶς, τούς προσεχεῖς μῆνες, ἐν μέσῳ ἐξελίξεων στό ζήτημα τοῦ «καλωδίου» GSI, ἡ στάση τοῦ Ἰσραήλ θά ἔχει ἰδιαίτερη σημασία, καθώς αὐτό πάντοτε ἐνδιαφέρεται γιά τήν ἠλεκτρική (καί γενικώτερη ἐνεργειακή) διασύνδεσή του μέ τήν Ἑλλάδα καί τήν Κύπρο. Στήν Ἀθήνα, ἐκτιμᾶται ὅτι –ἀκόμα καί ἐν μέσῳ τῆς προεκλογικῆς περιόδου τοῦ Ἰσραήλ– ὁ κ. Νετανυάχου καί οἱ ἁρμόδιες ὑπηρεσίες του θά μεριμνήσουν γιά τίς ἐνδεδειγμένες κινήσεις.

Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, τό κύριο ἐρώτημα εἶναι πῶς θά ἐκλάβει (καί πῶς θά θελήσει ἴσως νά ἐκμεταλλευτεῖ γιά τίς ἑλληνικές ἐκλογές) τήν ἰσραηλινή στάση ὁ σημερινός ἔνοικος τοῦ Μαξίμου. Ἀρκεῖ νά θυμηθεῖ κανείς ὅτι, τόν Ἰούνιο τοῦ 2020, ὁ κ. Μητσοτάκης πίστευε πώς εἶχε ἐξασφαλίσει τήν ὑπόσχεση τοῦ ὁμολόγου του γιά τήν προστασία τοῦ ἀγωγοῦ φυσικοῦ ἀερίου EastMed, σέ ὁλόκληρο τό μῆκος του, ἀπό τίς ἔνοπλες δυνάμεις τοῦ Ἰσραήλ. Ὑπηρεσιακοί παράγοντες τοῦ ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν εἶχαν ἀπορρίψει, ἀμέσως καί κατηγορηματικά, αὐτή τήν πεποίθηση τοῦ Πρωθυπουργοῦ.

Ἔλεγαν πώς ἡ πιθανώτερη ἐξήγηση ἦταν ὅτι ὁ κ. Μητσοτάκης, μετά τήν ἀνάπτυξη τῶν ἀπόψεών του σέ συνομιλίες στήν Ἱερουσαλήμ, ἐξέλαβε (λανθασμένα) τήν σιωπή τοῦ κ. Νετανυάχου ὡς συναίνεση. Εὐτυχῶς, τόν Νοέμβριο τοῦ 2020, σέ συνάντηση τῶν τότε ὑπουργῶν Ἄμυνας Μπ. Γκάντζ καί Ν. Παναγιωτόπουλου, διευκρινίστηκε τό –ἀπό τήν ἀρχή– αὐτονόητο: Κάθε χώρα πού ἐμπλεκόταν στόν EastMed θά ὑπερασπιζόταν μόνη της τό ἀντίστοιχο τμῆμα τοῦ ἀγωγοῦ, ἄν καί ὅποτε τό ἔργο ἄρχιζε νά ὑλοποιεῖται. Προφανῶς, ἡ ἐπανάληψη μιᾶς παρόμοιας πλάνης, ἐν ἔτει 2026 γιά τό «καλώδιο», θά μποροῦσε νά ἀποδειχθεῖ ἕως καί καταστροφική.

* Ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ «Ἄμυνα & Διπλωματία» καί σύμβουλος ξένων ἑταιρειῶν μελέτης ἐπιχειρηματικοῦ ρίσκου γιά τήν ΝΑ Εὐρώπη