Ἀπό τό ναυάγιο τοῦ East Med στό φιάσκο τοῦ ἐνεργειακοῦ κόμβου

Τώρα ἀποκαλύπτεται ἡ ἀλήθεια: Οἱ ΗΠΑ δέν ἐπένδυσαν οὔτε ἕνα δολλάριο στόν «Κάθετο Διάδρομο», ἡ Εὐρώπη διαφωνοῦσε – Ἔκθετος ὁ κ. Παπασταύρου

Η Αγορά ἀκολουθεῖ τούς κανόνες τοῦ ρεαλισμοῦ καί ὄχι τούς εὐσεβεῖς πόθους τῶν κυβερνήσεων, ὅταν ἐκπονοῦν ἐρήμην αὐτῆς σχέδια πολιτικῆς ἤ γεωπολιτικῆς. Αὐτό ἀποδεικνύεται μέ τήν περίπτωση τοῦ «Καθέτου Διαδρόμου» παροχῆς φυσικοῦ ἀερίου πρός τήν Οὐκρανία, πού, ὑποτίθεται, θά καθιστοῦσε τήν Ἑλλάδα ἐνεργειακό σταυροδρόμι καί κόμβο διακινήσεως ἀμερικανικοῦ LNG. Γιά τρίτη φορά ἐντός διμήνου, ὁ διαγωνισμός πού προκηρύχθηκε γιά τήν μίσθωση ὑπηρεσιῶν δικτύων γιά τήν μεταφορά ἀμερικανικοῦ LNG ἀπό τήν Ρεβυθοῦσα καί τήν Ἀλεξανδρούπολη πρός βορρᾶν κηρύχθηκε ἄγονος. Οἱ ἑταιρεῖες πού διαχειρίζονται τά δίκτυα ἀγωγῶν δέν ἐνδιεφέρθησαν. Τό ἔργο τῆς μεταφορᾶς ἐκρίθη οἰκονομικῶς ἀσύμφορο. Καί τοῦτο δεικνύει ὅτι οἱ μεγαλοστομίες ὅσον ἀφορᾶ στήν εἰδική σχέση καί τήν ἐνεργειακή συνεργασία τῆς Ἑλλάδος μέ τίς ΗΠΑ ἦσαν κενές περιεχομένου. Ἀκόμη ἀποδεικνύεται ὅτι δέν ὑπάρχει πρόθεσις, ἀπό πλευρᾶς ΗΠΑ, νά ἐπενδύσουν στήν σχέση μέ τήν Ἑλλάδα καί στήν λειτουργία τοῦ «Καθέτου Διαδρόμου».

Ἑνός σχεδίου πρός τό ὁποῖο καί ἡ Εὐρώπη διαφωνοῦσε. Ὅταν ὑπάρχουν πολιτικοί λόγοι γιά τήν ὁλοκλήρωση ἑνός ἔργου, οἱ ἐνδιαφερόμενες κυβερνήσεις πρέπει νά εἶναι ἕτοιμες νά ἐπωμισθοῦν καί τό κόστος τό ὁποῖο ἡ ἀγορά θεωρεῖ ἀσύμφορο. Καί ἐν προκειμένῳ ἀποδεικνύεται τοῖς πράγμασι πώς οἱ ΗΠΑ δέν εἶναι πρόθυμες νά διαθέσουν οὔτε ἕνα δολλάριο. Νά σημειωθεῖ ὅτι αὐτή θά ἦταν ἡ μόνη ἐπένδυσις τήν ὁποία θά χρειαζόταν νά κάνουν, καθώς οἱ σταθμοί ὑποδοχῆς LNG στήν Ρεβυθοῦσα καί τήν Ἀλεξανδρούπολη εἶχαν ὁλοκληρωθεῖ ἐδῶ καί χρόνια. Μάλιστα ἡ ἐπέκτασις τοῦ σταθμοῦ τῆς Ρεβυθούσας, πού ὁλοκληρώθηκε τό 2013, ἦταν πού εἶχε βαρύνει καθοριστικῶς προκειμένου νά ἐπιλεγεῖ ἡ Ἑλλάς, ἔναντι τῆς Κροατίας, ἀπό τίς ΗΠΑ ὡς ἡ χώρα μέ τήν ὁποία θά συνεργασθοῦν ἐνεργειακῶς. Ἔκτοτε ὅμως τά σχέδια καί οἱ προτεραιότητες ἄλλαξαν, ἀντιστοίχως δέ καί τά ἐπενδυτικά σχέδια. Ἀποτέλεσμα εἶναι ὁ «Κάθετος Διάδρομος» νά ἐξελίσσεται σέ «φιάσκο». Στό δεύτερο ναυάγιο τῆς ἐνεργειακῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος μετά τήν ἀποτυχία τοῦ ἀγωγοῦ East Med.

Ἄνευ ἀντικειμένου ἦσαν λοιπόν οἱ ἀνακοινώσεις τοῦ ὑπουργοῦ Ἐνεργείας Σταύρου Παπασταύρου, τά χαμόγελα μέ τήν πρέσβυ τῶν ΗΠΑ Κίμπερλυ Γκίλφοϋλ καί οἱ ἐξαγγελίες γιά τήν ἀξιοποίηση τῆς Ἐλευσίνας στό πλαίσιο τῶν σχεδίων διακινήσεως ἀμερικανικοῦ LNG. Ὁ ὑπουργός Ἐνεργείας εἶναι κατόπιν τούτου ἀνεπανόρθωτα ἐκτεθειμένος. Φαίνεται ὅτι, γιά τίς ΗΠΑ, ὁ κύριος στόχος ἦταν νά πείσουν τήν ἑλληνική Κυβέρνηση ὅτι ἐνδιαφέρονται γιά τόν «Κάθετο Διάδρομο» προκειμένου νά τήν ὁδηγήσουν σέ ἀναθεώρηση τῆς συμφωνίας μέ τούς Κινέζους γιά τό λιμάνι τοῦ Πειραιῶς. Δέν μπορεῖ νά μήν ἐγνώριζαν οἱ Ἀμερικανοί ὅτι ἐν τέλει οὔτε ἡ Οὐκρανία ἐνδιαφερόταν γιά τό LNG πού θά μεταφερόταν διά τοῦ «Καθέτου Διαδρόμου». Τό Κίεβο ἀναζήτησε στήν ἀγορά ἀέριο μέ χαμηλότερη τιμή, ὁπότε περιορίσθηκε νά εἰσάγει μόνο τίς συμβολαιοποιημένες ποσότητες πού ἔχει κλείσει μέσῳ Πολωνίας, Οὑγγαρίας καί Σλοβακίας. Ὅλως παραδόξως μάλιστα, κατά τήν τρέχουσα περίοδο ἐξάγει φυσικό ἀέριο (ἀπό τό ἀποθηκευμένο πού ἔχει) πρός τίς γειτονικές της χῶρες, ὅπου οἱ τιμές εἶναι αὐξημένες λόγῳ ὑψηλῆς ζητήσεως γιά θέρμανση, ἀλλά καί λόγῳ τῆς γεωπολιτικῆς ἀβεβαιότητος τῶν τελευταίων ἑβδομάδων. Παραλλήλως, ἡ ζήτησις στήν ἴδια τήν Οὐκρανία ἔχει μειωθεῖ, παρά τίς χαμηλές θερμοκρασίες, καθώς οἱ ρωσσικές ἐπιθέσεις ἔχουν θέσει ἐκτός λειτουργίας ἕνα μεγάλο μέρος τῆς δυναμικότητος τῶν μονάδων ἠλεκτροπαραγωγῆς.

Δέν εἶναι ὅμως μόνον ἡ Οὐκρανία πού δέν ἀγοράζει LNG. Ἡ Βουλγαρία καί ἡ Ρουμανία στρέφονται στόν TAP, ἀποφεύγοντας τήν διαδρομή πού περιλαμβάνει τόν σταθμό τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως, παρά τήν γεωπολιτική στήριξη πού αὐτός ἀπολαμβάνει, ἀλλά πού περιορίζεται σέ ἐπίπεδο δηλώσεων. Ἡ ἀγορά, ὅπως πάντα, κινεῖται μέ ὅρους κόστους καί προβλεψιμότητος, ὄχι μέ βάση τίς πολιτικές ἐξαγγελίες. Τά ὑψηλά τέλη διελεύσεως, σέ συνδυασμό μέ τήν ἔλλειψη οὐσιαστικῶν κινήτρων, μετατρέπουν τόν «Κάθετο Διάδρομο» σέ ἕνα ἔργο πολιτικοῦ συμβολισμοῦ, χωρίς πραγματικό οἰκονομικό ἀντίκρισμα. Ἡ ἐπαναλαμβανόμενη ἀποτυχία τῶν δημοπρασιῶν δείχνει ὅτι ὁ «Κάθετος Διάδρομος» δέν «ὑπονομεύεται» ἀπό τήν ἀγορά. Ἁπλῶς ἔχει ἐγκαταλειφθεῖ ἀπό αὐτήν.

Τήν ἴδια στιγμή, καί ἐνῷ ἡ ΕΕ ἐνέκρινε τήν ἀπαγόρευση εἰσαγωγῶν ρωσσικοῦ φυσικοῦ ἀερίου μέχρι τό τέλος τοῦ 2027, ἡ ἀπόφασις ἀμφισβητεῖται πρῶτα ἀπό τήν Σλοβακία καί ἐν συνεχείᾳ ἀπό τήν Οὑγγαρία (πού οὕτως ἤ ἄλλως εἶχαν καταψηφίσει τήν ἀπόφαση). Ἤδη ὁ Πρωθυπουργός τῆς Σλοβακίας Ρόμπερτ Φίτσο (νά θυμίσουμε ὅτι προσφάτως εἶχε γίνει ἀπόπειρα κατά τῆς ζωῆς του) ἀνεκοίνωσε ὅτι ἡ χώρα του προσφεύγει στό Εὐρωπαϊκό Δικαστήριο κατά τῆς ἀπαγορεύσεως, μέ τήν Οὑγγαρία νά ἔχει δηλώσει ὅτι θά ἀκολουθήσει. Τό τοπίο ἔχει διαφοροποιηθεῖ δραστικά. Οἱ δρόμοι τῆς ἐνέργειας ἀναθεωροῦνται καί ἡ Ἑλλάς ἐπιδεικνύει μιά δυσκαμψία, μέ τό Ὑπουργεῖο Ἐνεργείας νά ἀδυνατεῖ νά προσαρμοσθεῖ στίς ἀλλαγές πού εἶναι ἤδη σέ ἐξέλιξη. Ἀκόμη καί τούς εὐρωπαϊκούς κανονισμούς ἀδυνατεῖ νά ἀκολουθήσει, καθώς δίδει προτεραιότητα στήν ἐπικοινωνιακή διάσταση τῶν πραγμάτων, ἀναζητῶντας εὐκαιρίες γιά πομπώδεις ἀνακοινώσεις, ἔστω καί ἄν αὐτές στεροῦνται περιεχομένου. Χαρακτηριστική περίπτωσις εἶναι ἡ ἐξαγγελία, πρό ὀλίγων ἡμερῶν, ἀπό τόν ὑπουργό Ἐνεργείας Σταῦρο Παπασταύρου ἠλεκτρικῆς διασυνδέσεως μέ τήν Σαουδική Ἀραβία, κάτι πού ἤδη προεκάλεσε ἀντιδράσεις στίς Βρυξέλλες καί φέρνει τήν χώρα μας σέ πολύ δύσκολη θέση. Ἡ ἐξαγγελία αὐτή πολύ πιθανόν νά ὁδηγήσει σέ τρίτο ναυάγιο τήν ἐνεργειακή πολιτική τῆς χώρας.