Ἀνεκαλύφθη οἴκημα βασιλέων τῆς Πάφου

Σύνθετο ἀρχιτεκτονικό σύμπλεγμα τοῦ 5ου αἰ. π.Χ.

Η ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ μονάδα τοῦ Πανεπιστημίου Κύπρου ἐντόπισε καί ἀνασκάπτει στό ὀροπέδιο Χατζηαπτουλλᾶ, ἕνα χιλιόμετρο ἀνατολικά τοῦ ἱεροῦ τῆς Κυπρίας Ἀφροδίτης, στήν ἀκρόπολη τῆς ἀρχαίας Πάφου (Κούκλια), ἕνα σύνθετο ἀρχιτεκτονικό σύμπλεγμα, τό ὁποῖο εἶχε ἀνεγερθεῖ στίς ἀρχές τοῦ 5ου αἰῶνος π.X. ἀπό τήν βασιλική δυναστεία τῆς Πάφου γιά τήν διαχείριση οἰκονομικῶν πόρων. Τό ἀρχιτεκτονικό σύμπλεγμα εὑρίσκεται κατά μῆκος τῆς βορείου πλευρᾶς τοῦ ὀροπεδίου, οἱ δέ παραγωγικές καί ἀποθηκευτικές μονάδες του ἀναπτύσσονται σέ διαζώματα ἐξωτερικά τοῦ τείχους τῆς Ἀκροπόλεως, τό ὁποῖο ἔχει ἀποκαλυφθεῖ σέ μῆκος 65 μέτρων. Τά πλούσια ἀρχαιο-περιβαλλοντικά δεδομένα (ὀστᾶ ζώων, σπόροι, κουκούτσια ἐλιᾶς, ἄνθρακες, σκωρία κ.ἄ.), τά ὁποῖα συγκεντρώνονται καί ἀναλύονται, θά ἐπιτρέψουν στούς ἐρευνητές ὥστε νά προσεγγίσουν τό οἰκονομικό μοντέλο τῆς ἀρχαίας πολιτείας.

Μέχρι στιγμῆς ἔχουν ἀναγνωρισθεῖ καί ἀνασκάπτονται ἕξι ξεχωριστές μονάδες καί διάδρομοι ἐπικοινωνίας. Ἡ λίθινη τοιχοποιία, σύμφωνα μέ τήν καθηγήτρια τοῦ Τμήματος Ἱστορίας καί Ἀρχαιολογίας Μαρία Ἰακώβου, ἡ ὁποία διευθύνει τήν ἀνασκαφή, διατηρεῖται σέ ὕψος δύο μέτρων καί οἱ ἐπιχώσεις ἔχουν συμβάλει στή διατήρηση τῶν ἐργαστηριακῶν ἐγκαταστάσεων, στίς ὁποῖες ἐντοπίσθηκαν μύλοι, λεκάνες, ἐλαιοπιεστήρια, βαρίδια, ἀγωγοί, κ.ἄ.

Στίς Μονάδες 3 καί 4 ἐπιβεβαιώνεται ἡ παραγωγή λαδιοῦ. Ἡ Μονάδα 1 ἦταν κατά κύριο λόγο ἀποθηκευτική, ὅπως ἀποδεικνύεται ἀπό τόν μεγάλο ἀριθμό θραυσμάτων πού ἐντοπίσθηκε ἐκεῖ, καί ἀνήκουν σέ ἐγχώριους καί εἰσηγμένους ἀμφορεῖς (κυρίως κρασιοῦ), οἱ ὁποῖοι φανερώνουν τό εὖρος τῶν ἐμπορικῶν ἐπαφῶν τῆς Ἀρχαίας Πάφου ἀπό τήν ἀρχή τῆς Κυπρο-Κλασσικῆς περιόδου (τέλος 6ου αἰ. π.Χ.) μέ τήν Καρχηδόνα, τήν Αἴγυπτο, τίς ἀκτές τοῦ Λιβάνου, τήν Συρία, τό Αἰγαῖο (Θάσος, Κῶς, Μένδη, Ρόδος, Χίος) καί τίς Μικρασιατικές ἀκτές (Ἔφεσος, Σάμος, Μίλητος), ἰδιαίτερα ἀπό τόν 4ο ἕως τόν 2ο αἰῶνα π.X. Στόχος τῶν ἀνασκαφῶν τοῦ 2018 ἦταν ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς ἀνασκαφῆς τῶν Μονάδων 2, 5 καί 6 καθώς καί τοῦ διαδρόμου ἐπικοινωνίας στά ἀνατολικά, πού ἐπιτρέπει τήν πρόσβαση σέ αὐτές. Στήν Μονάδα 2 ἐντοπίσθηκε μεγάλη ποσότητα κογχυλιῶν πορφύρας σέ ὅλο τό εὖρος τοῦ δωματίου. Ἡ μελέτη τῶν κογχυλιῶν ἀπό εἰδική ἐπιστήμονα ἐπεβεβαίωσε ὅτι ἐνῶ ἡ ἐξαγωγή τῆς πολύτιμης χρωστικῆς ἀπό τόν ἀδένα τῶν κογχυλιῶν εἶχε ὁλοκληρωθεῖ σέ παρακείμενες ἐγκαταστάσεις πού ἀναζητοῦνται τά κογχύλια εἶχαν συγκεντρωθεῖ γιά δευτερογενῆ ἐπεξεργασία καί χρήση, ὅπως γιά τήν παρασκευή ὑδατοστεγῶν ἐπιχρισμάτων.

Οἱ Μονάδες 5-6 πρός βορρᾶ ἀποτελοῦν τμήματα μίας ἑνιαίας βιομηχανικῆς ἐγκαταστάσεως, ἡ ὁποία ἀναπτύσσεται ἀνάμεσα σέ δύο παράλληλους ἀναλημματικούς τοίχους κάτω ἀπό τούς ὁποίους διέρχονται λίθινοι ἀγωγοί, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μέ λίθινο λουτῆρα στήν Μονάδα 6. Ἐξ αἰτίας τῆς ἀπουσίας μακροσκοπικῶν δεδομένων ἀπό τούς ἀγωγούς καί τόν λουτῆρα, ὁ παραγωγικός σκοπός αὐτῶν τῶν μνημειακῶν ἐγκαταστάσεων δέν ἔχει ἀκόμη προσδιορισθεῖ. Ἀναμένονται τά ἀποτελέσματα τῶν ἀναλύσεων οἱ ὁποῖες θά ὁλοκληρωθοῦν στό ἀρχαιοπεριβαλλοντικό ἐργαστήριο Wiener τῆς Ἀμερικανικῆς Σχολῆς Κλασσικῶν Σπουδῶν στήν Ἀθήνα. Ἐπισημαίνεται ὅτι οἱ δειγματοληψίες μικροσκοπικῶν ἀναλύσεων ἀμύλων καί φυτολίθων διεξήχθησαν μέ τήν χρηματοδότηση πού ἔχει προσφέρει τό Ἵδρυμα Α. Γ. Λεβέντης στό πρόγραμμα Παλαιπάφου γιά τό 2017-2018.