Τό «θεσμικό» καί τό «οἰκονομικό»

Η ΔΗΛΩΣΗ παραιτήσεως τοῦ Προέδρου τοῦ ΣτΕ κ. Νίκου Σακελλαρίου ἀξίζει ἑνός σύντομου σχολιασμοῦ.

Ἡ ἐν λόγω δήλωση ἀναφέρει, μεταξύ ἄλλων, ὅτι: «Τή στιγμή ὅμως αὐτή ἡ σκέψις μου στρέφεται στούς ἁπλούς πολῖτες, πού εἶναι τά θύματα τῶν μνημονίων καί τῆς κλιμακούμενης ἐπικυριαρχίας τοῦ οἰκονομικοῦ παράγοντος ἐπί τοῦ θεσμικοῦ (…), πού ἐπηρέασε καίρια τό σύνολο σχεδόν τῆς κρατικῆς δράσεως καί σηματοδότησε τή συνακόλουθη ὑποχώρηση τοῦ Κράτους Δικαίου καί τοῦ Κοινωνικοῦ Κράτους».

Οἱ σκέψεις αὐτές εἶναι χαρακτηριστικές τῆς σύγχυσης πού ὑπάρχει ἐντός τῶν κεφαλῶν πλείστων ὅσων ἀνθρώπων καί δή ἀνώτατων κρατικῶν λειτουργῶν. Κατ’ ἀρχάς «οἱ ἁπλοί πολῖτες» (ὀρθότερον, οἱ πάντες, μέ ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις) ὑπῆρξαν θύματα ὄχι τῶν μνημονίων ἀλλά τῆς προηγηθείσας ἐπί δεκαετίες ἄφρονος δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, πού ὀφειλόταν στήν προσπάθεια ἀνάπτυξης πελατειακῶν σχέσεων, συχνά ὑπό τόν μανδύα τοῦ λεγόμενου «κοινωνικοῦ κράτους». Ἡ πολιτική αὐτή ὁδήγησε ἀναπόδραστα σέ κρίση χρέους καί, ἀκολούθως, σέ κρίση δανεισμοῦ. Ἐάν δέν ὑπῆρχε ἡ χρηματοδοτική στήριξη τῶν δύο πρώτων μνημονίων, οἱ συνέπειες γιά τούς πολῖτες θά ἦταν ἀσυγκρίτως ὀδυνηρότερες.

Συχνά ἐπιχειρεῖται ἡ ἀντιδιαστολή μεταξύ οἰκονομίας καί θεσμῶν. Ἐπί τοῦ θέματος, λεκτέα τά ἑξῆς: σέ κάθε ἄνθρωπο εἶναι ἔμφυτη ἡ τάση βελτίωσης τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς του. Μέ οἰκονομικούς ὅρους, αὐτό σημαίνει ὅτι κάθε ἄνθρωπος προσπαθεῖ νά κατανείμει τούς διαθέσιμους πόρους, πού πάντοτε σπανίζουν, γιατί μέ αὐτούς πρέπει νά καλυφθοῦν ἀνάγκες διαρκῶς πολλαπλασιαστές, μεταξύ διαφόρων χρήσεων πού ἀνταγωνίζονται ἡ μία τήν ἄλλη. Ἡ οἰκονομική δραστηριότητα τῶν ἀνθρώπων ἐπιτελεῖται μέσα στίς λεγόμενες «ἀγορές». Τί εἶναι ὅμως μιά ἀγορά; Δέν εἶναι παρά ἕνας ἄλλος ὅρος ἰσοδύναμος πρός τήν ἴδια τήν κοινωνία. Ἡ ἀγορά εἶναι σύνολο ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀτόμων πού δραστηριοποιοῦνται ὡς παραγωγοί καί, ταυτόχρονα, ὡς καταναλωτές ἀγαθῶν καί ὑπηρεσιῶν, πού καλύπτουν ὅλη τήν κλίμακα τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν. Ἡ ἀγορά εἴμαστε ὅλοι ἐμεῖς, οἱ οἰκογένειές μας, οἱ φίλοι μας, οἱ συμπολῖτες μας, οἱ ἐπιχειρήσεις καί, βεβαίως, μέγας ἀριθμός ἀτόμων ἀγνώστων σέ ἐμᾶς.

Οἱ θεσμοί εἶναι κανόνες πού ρυθμίζουν τήν ἀνθρώπινη συμβίωση καί τίς δραστηριότητες σέ μιά κοινωνία. Ἀποτελοῦν ἀναγκαῖο καί πολύτιμο μέσο γιά τήν ὑλοποίηση τῶν στόχων πού κάθε ἄνθρωπος θέτει γιά τόν ἑαυτό του καί προσπαθεῖ νά πραγματώσει ἀναπτύσσοντας οἰκονομική δραστηριότητα. Ὅσο πιό κατάλληλοι εἶναι οἱ θεσμοί, ὅσο περισσότερο συμβάλλουν στήν σταθερότητα καί προβλεψιμότητα, ἐνισχύουν τήν ἐπιχειρηματικότητα καί τήν καινοτομία, περιορίζουν τήν γραφειοκρατία καί τήν διαφθορά, προστατεύουν τά περιουσιακά δικαιώματα, διασφαλίζουν τήν ταχεῖα καί ἀποτελεσματική ἀπονομή τῆς δικαιοσύνης κ.ο.κ., τόσο μεγαλύτερο εἶναι τό παραγόμενο οἰκονομικό ἀποτέλεσμα καί καθίσταται εὐχερέστερο, μέσω μίας ἤπιας ἀναδιανομῆς, νά ἱκανοποιηθοῦν οἱ βασικές ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων πού γιά διάφορους λόγους ἀδυνατοῦν νά τό πράξουν οἱ ἴδιοι γιά τόν ἑαυτό τους.

Χρησιμοποιώντας τήν ὁρολογία Σακελλαρίου, τό «οἰκονομικό» ὡς στόχος εἶναι τό λογικῶς πρότερο καί τό (κατάλληλο) «θεσμικό» ὡς μέσο, τό λογικῶς ὕστερο.

*Νομικός – Οἰκονομολόγος
email: [email protected]

Απόψεις

Πῆτερ Κατσίχτης: «Εἶμαι συγγενής μέ τόν Ταΰγετο»

Εφημερίς Εστία
Ἀπό τήν Ἀναβρυτή Λακωνίας στήν ἕδρα τῆς UNESCO στό Παρίσι: ἡ διαδρομή τοῦ ἐπιτυχημένου Ἕλληνα τῆς διασπορᾶς Πῆτερ Κατσίχτη, πού βρέθηκε μετανάστης στήν Ἀμερική, γιά νά δημιουργήσει ἁλυσίδα ἐπιχειρήσεων καί, ἐν τέλει, νά ἀφιερωθεῖ στήν τέχνη, ἡ ὁποία τόν ὁδήγησε σέ ἔκθεση στόν ναό προστασίας τῆς παγκόσμιας δημιουργίας, ἀποτελεῖ ἀπόδειξη ὅτι ὁ μόχθος καί τό ὄνειρο εἶναι ἄρρηκτα συνδεδεμένα

Apollo: Το AI που «διαβάζει» τα χαμένα κείμενα της αρχαιότητας

Εφημερίς Εστία
Έμαθε ελληνικά τριών χιλιετιών και τώρα αναζητά τις λέξεις που χάθηκαν μέσα στους αιώνες

Πυρηνική ἐνέργεια: Οἱ προβολές γιά τό κόστος ρεύματος καί τό στοίχημα γιά τήν Ἑλλάδα

Εφημερίς Εστία
Τό κόστος προμηθείας καί κατασκευῆς τοῦ πυρηνικοῦ καυσίμου ὑπολογίζεται σέ περίπου 0,87 λεπτά τοῦ εὐρώ ἀνά κιλοβατώρα στίς τρέχουσες τιμές

Ἐνεκαινιάσθη ἔκθεσις μέ αἱμάσσουσες κουβέρτες τῶν μαχομένων στήν Βόρειο Ἤπειρο στρατιωτῶν μας!

Εφημερίς Εστία
Ὁ Ἑλληνοϊταλικός Πόλεμος δέν ἦτο ἡ ἐπέτειος τῆς 28ης Ὀκτωβρίου οὔτε στιγμιαῖο συμβάν, ἀφοῦ τίς ἀντιστοίχους τῆς σήμερον ἐμαίνετο

Πῶς τά κρατικά πλεονάσματα κτίζονται στίς πλάτες τῶν πολιτῶν

Εφημερίς Εστία
Ὅταν κερδίζει τό κράτος καί χάνει ἡ κοινωνία – Τά κρατικά ἔσοδα καί τά πλεονάσματα αὐξάνονται, τήν ὥρα πού τά νοικοκυριά περικόπτουν ἀκόμα καί βασικές ἀνάγκες