Τό «θεσμικό» καί τό «οἰκονομικό»

Η ΔΗΛΩΣΗ παραιτήσεως τοῦ Προέδρου τοῦ ΣτΕ κ. Νίκου Σακελλαρίου ἀξίζει ἑνός σύντομου σχολιασμοῦ.

Ἡ ἐν λόγω δήλωση ἀναφέρει, μεταξύ ἄλλων, ὅτι: «Τή στιγμή ὅμως αὐτή ἡ σκέψις μου στρέφεται στούς ἁπλούς πολῖτες, πού εἶναι τά θύματα τῶν μνημονίων καί τῆς κλιμακούμενης ἐπικυριαρχίας τοῦ οἰκονομικοῦ παράγοντος ἐπί τοῦ θεσμικοῦ (…), πού ἐπηρέασε καίρια τό σύνολο σχεδόν τῆς κρατικῆς δράσεως καί σηματοδότησε τή συνακόλουθη ὑποχώρηση τοῦ Κράτους Δικαίου καί τοῦ Κοινωνικοῦ Κράτους».

Οἱ σκέψεις αὐτές εἶναι χαρακτηριστικές τῆς σύγχυσης πού ὑπάρχει ἐντός τῶν κεφαλῶν πλείστων ὅσων ἀνθρώπων καί δή ἀνώτατων κρατικῶν λειτουργῶν. Κατ’ ἀρχάς «οἱ ἁπλοί πολῖτες» (ὀρθότερον, οἱ πάντες, μέ ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις) ὑπῆρξαν θύματα ὄχι τῶν μνημονίων ἀλλά τῆς προηγηθείσας ἐπί δεκαετίες ἄφρονος δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, πού ὀφειλόταν στήν προσπάθεια ἀνάπτυξης πελατειακῶν σχέσεων, συχνά ὑπό τόν μανδύα τοῦ λεγόμενου «κοινωνικοῦ κράτους». Ἡ πολιτική αὐτή ὁδήγησε ἀναπόδραστα σέ κρίση χρέους καί, ἀκολούθως, σέ κρίση δανεισμοῦ. Ἐάν δέν ὑπῆρχε ἡ χρηματοδοτική στήριξη τῶν δύο πρώτων μνημονίων, οἱ συνέπειες γιά τούς πολῖτες θά ἦταν ἀσυγκρίτως ὀδυνηρότερες.

Συχνά ἐπιχειρεῖται ἡ ἀντιδιαστολή μεταξύ οἰκονομίας καί θεσμῶν. Ἐπί τοῦ θέματος, λεκτέα τά ἑξῆς: σέ κάθε ἄνθρωπο εἶναι ἔμφυτη ἡ τάση βελτίωσης τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς του. Μέ οἰκονομικούς ὅρους, αὐτό σημαίνει ὅτι κάθε ἄνθρωπος προσπαθεῖ νά κατανείμει τούς διαθέσιμους πόρους, πού πάντοτε σπανίζουν, γιατί μέ αὐτούς πρέπει νά καλυφθοῦν ἀνάγκες διαρκῶς πολλαπλασιαστές, μεταξύ διαφόρων χρήσεων πού ἀνταγωνίζονται ἡ μία τήν ἄλλη. Ἡ οἰκονομική δραστηριότητα τῶν ἀνθρώπων ἐπιτελεῖται μέσα στίς λεγόμενες «ἀγορές». Τί εἶναι ὅμως μιά ἀγορά; Δέν εἶναι παρά ἕνας ἄλλος ὅρος ἰσοδύναμος πρός τήν ἴδια τήν κοινωνία. Ἡ ἀγορά εἶναι σύνολο ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀτόμων πού δραστηριοποιοῦνται ὡς παραγωγοί καί, ταυτόχρονα, ὡς καταναλωτές ἀγαθῶν καί ὑπηρεσιῶν, πού καλύπτουν ὅλη τήν κλίμακα τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν. Ἡ ἀγορά εἴμαστε ὅλοι ἐμεῖς, οἱ οἰκογένειές μας, οἱ φίλοι μας, οἱ συμπολῖτες μας, οἱ ἐπιχειρήσεις καί, βεβαίως, μέγας ἀριθμός ἀτόμων ἀγνώστων σέ ἐμᾶς.

Οἱ θεσμοί εἶναι κανόνες πού ρυθμίζουν τήν ἀνθρώπινη συμβίωση καί τίς δραστηριότητες σέ μιά κοινωνία. Ἀποτελοῦν ἀναγκαῖο καί πολύτιμο μέσο γιά τήν ὑλοποίηση τῶν στόχων πού κάθε ἄνθρωπος θέτει γιά τόν ἑαυτό του καί προσπαθεῖ νά πραγματώσει ἀναπτύσσοντας οἰκονομική δραστηριότητα. Ὅσο πιό κατάλληλοι εἶναι οἱ θεσμοί, ὅσο περισσότερο συμβάλλουν στήν σταθερότητα καί προβλεψιμότητα, ἐνισχύουν τήν ἐπιχειρηματικότητα καί τήν καινοτομία, περιορίζουν τήν γραφειοκρατία καί τήν διαφθορά, προστατεύουν τά περιουσιακά δικαιώματα, διασφαλίζουν τήν ταχεῖα καί ἀποτελεσματική ἀπονομή τῆς δικαιοσύνης κ.ο.κ., τόσο μεγαλύτερο εἶναι τό παραγόμενο οἰκονομικό ἀποτέλεσμα καί καθίσταται εὐχερέστερο, μέσω μίας ἤπιας ἀναδιανομῆς, νά ἱκανοποιηθοῦν οἱ βασικές ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων πού γιά διάφορους λόγους ἀδυνατοῦν νά τό πράξουν οἱ ἴδιοι γιά τόν ἑαυτό τους.

Χρησιμοποιώντας τήν ὁρολογία Σακελλαρίου, τό «οἰκονομικό» ὡς στόχος εἶναι τό λογικῶς πρότερο καί τό (κατάλληλο) «θεσμικό» ὡς μέσο, τό λογικῶς ὕστερο.

*Νομικός – Οἰκονομολόγος
email: [email protected]

Απόψεις

12ο Συμπόσιο ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ.: Στο επίκεντρο οι προσωπικότητες που κράτησαν όρθιους τους πρόσφυγες

Εφημερίς Εστία
Θα πραγματοποιηθεί στις 27, 28 και 29 Νοεμβρίου 2026

Ὁ Δισκοβόλος τοῦ Μύρωνα: Ἕνα ἀρχαῖο ἑλληνικό ἀριστούργημα μέ παγκόσμια ἀναγνώριση

Εφημερίς Εστία
Ὑπάρχουν ἔργα τέχνης πού ξεπερνοῦν τά ὅρια τῆς ἐποχῆς τους καί δέν χρειάζονται συστάσεις

«Ἡ σχέση μας μειώνει τήν ἀναπόφευκτη ὑπαρξιακή μοναξιά τῆς ζωγραφικῆς καί τῆς ζωῆς μας»

Εφημερίς Εστία
Συνοδοιπόροι στήν ζωή καί τήν τέχνη, ἕνας ἀπό τούς σημαντικώτερους ἐκπροσώπους τῆς σύγχρονης ἑλληνικῆς παραστατικῆς ζωγραφικῆς καί μιά ἀπό τίς χαρακτηριστικώτερες Ἑλληνίδες καλλιτέχνιδες τῆς γενιᾶς τοῦ ’80 ἔγιναν γιά πρώτη φορά ἀποδέκτες πρότασης γιά κοινή συνέντευξη

Ηλίας Λέκκας: «Μοῦ ἔλεγαν νά γίνω βουλευτής»

Εφημερίς Εστία
Ἡ συγκλονιστική ἀφήγησις τοῦ Ἠλία Λέκκα στήν «ΕτΚ» γιά τήν ἀπόδραση ἀπό τό καθεστώς Χότζα, τά ναρκοπέδια, τίς ἀπόπειρες ἀπαγωγῆς στήν Ἀθήνα καί τόν ἀγῶνα του γιά τά δικαιώματα τοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ Ἑλληνισμοῦ

Γιατί ἀπουσιάζει ἡ Εὐρώπη ἀπό τό προσκήνιο

Δημήτρης Καπράνος
Ἄς μιλήσουμε ὡς ἁπλοῖ Εὐρωπαῖοι πολῖτες, μακρυά ἀπό κόμματα καί ἀπό ἐντάσεις.