Τό «θεσμικό» καί τό «οἰκονομικό»

Η ΔΗΛΩΣΗ παραιτήσεως τοῦ Προέδρου τοῦ ΣτΕ κ. Νίκου Σακελλαρίου ἀξίζει ἑνός σύντομου σχολιασμοῦ.

Ἡ ἐν λόγω δήλωση ἀναφέρει, μεταξύ ἄλλων, ὅτι: «Τή στιγμή ὅμως αὐτή ἡ σκέψις μου στρέφεται στούς ἁπλούς πολῖτες, πού εἶναι τά θύματα τῶν μνημονίων καί τῆς κλιμακούμενης ἐπικυριαρχίας τοῦ οἰκονομικοῦ παράγοντος ἐπί τοῦ θεσμικοῦ (…), πού ἐπηρέασε καίρια τό σύνολο σχεδόν τῆς κρατικῆς δράσεως καί σηματοδότησε τή συνακόλουθη ὑποχώρηση τοῦ Κράτους Δικαίου καί τοῦ Κοινωνικοῦ Κράτους».

Οἱ σκέψεις αὐτές εἶναι χαρακτηριστικές τῆς σύγχυσης πού ὑπάρχει ἐντός τῶν κεφαλῶν πλείστων ὅσων ἀνθρώπων καί δή ἀνώτατων κρατικῶν λειτουργῶν. Κατ’ ἀρχάς «οἱ ἁπλοί πολῖτες» (ὀρθότερον, οἱ πάντες, μέ ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις) ὑπῆρξαν θύματα ὄχι τῶν μνημονίων ἀλλά τῆς προηγηθείσας ἐπί δεκαετίες ἄφρονος δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, πού ὀφειλόταν στήν προσπάθεια ἀνάπτυξης πελατειακῶν σχέσεων, συχνά ὑπό τόν μανδύα τοῦ λεγόμενου «κοινωνικοῦ κράτους». Ἡ πολιτική αὐτή ὁδήγησε ἀναπόδραστα σέ κρίση χρέους καί, ἀκολούθως, σέ κρίση δανεισμοῦ. Ἐάν δέν ὑπῆρχε ἡ χρηματοδοτική στήριξη τῶν δύο πρώτων μνημονίων, οἱ συνέπειες γιά τούς πολῖτες θά ἦταν ἀσυγκρίτως ὀδυνηρότερες.

Συχνά ἐπιχειρεῖται ἡ ἀντιδιαστολή μεταξύ οἰκονομίας καί θεσμῶν. Ἐπί τοῦ θέματος, λεκτέα τά ἑξῆς: σέ κάθε ἄνθρωπο εἶναι ἔμφυτη ἡ τάση βελτίωσης τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς του. Μέ οἰκονομικούς ὅρους, αὐτό σημαίνει ὅτι κάθε ἄνθρωπος προσπαθεῖ νά κατανείμει τούς διαθέσιμους πόρους, πού πάντοτε σπανίζουν, γιατί μέ αὐτούς πρέπει νά καλυφθοῦν ἀνάγκες διαρκῶς πολλαπλασιαστές, μεταξύ διαφόρων χρήσεων πού ἀνταγωνίζονται ἡ μία τήν ἄλλη. Ἡ οἰκονομική δραστηριότητα τῶν ἀνθρώπων ἐπιτελεῖται μέσα στίς λεγόμενες «ἀγορές». Τί εἶναι ὅμως μιά ἀγορά; Δέν εἶναι παρά ἕνας ἄλλος ὅρος ἰσοδύναμος πρός τήν ἴδια τήν κοινωνία. Ἡ ἀγορά εἶναι σύνολο ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀτόμων πού δραστηριοποιοῦνται ὡς παραγωγοί καί, ταυτόχρονα, ὡς καταναλωτές ἀγαθῶν καί ὑπηρεσιῶν, πού καλύπτουν ὅλη τήν κλίμακα τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν. Ἡ ἀγορά εἴμαστε ὅλοι ἐμεῖς, οἱ οἰκογένειές μας, οἱ φίλοι μας, οἱ συμπολῖτες μας, οἱ ἐπιχειρήσεις καί, βεβαίως, μέγας ἀριθμός ἀτόμων ἀγνώστων σέ ἐμᾶς.

Οἱ θεσμοί εἶναι κανόνες πού ρυθμίζουν τήν ἀνθρώπινη συμβίωση καί τίς δραστηριότητες σέ μιά κοινωνία. Ἀποτελοῦν ἀναγκαῖο καί πολύτιμο μέσο γιά τήν ὑλοποίηση τῶν στόχων πού κάθε ἄνθρωπος θέτει γιά τόν ἑαυτό του καί προσπαθεῖ νά πραγματώσει ἀναπτύσσοντας οἰκονομική δραστηριότητα. Ὅσο πιό κατάλληλοι εἶναι οἱ θεσμοί, ὅσο περισσότερο συμβάλλουν στήν σταθερότητα καί προβλεψιμότητα, ἐνισχύουν τήν ἐπιχειρηματικότητα καί τήν καινοτομία, περιορίζουν τήν γραφειοκρατία καί τήν διαφθορά, προστατεύουν τά περιουσιακά δικαιώματα, διασφαλίζουν τήν ταχεῖα καί ἀποτελεσματική ἀπονομή τῆς δικαιοσύνης κ.ο.κ., τόσο μεγαλύτερο εἶναι τό παραγόμενο οἰκονομικό ἀποτέλεσμα καί καθίσταται εὐχερέστερο, μέσω μίας ἤπιας ἀναδιανομῆς, νά ἱκανοποιηθοῦν οἱ βασικές ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων πού γιά διάφορους λόγους ἀδυνατοῦν νά τό πράξουν οἱ ἴδιοι γιά τόν ἑαυτό τους.

Χρησιμοποιώντας τήν ὁρολογία Σακελλαρίου, τό «οἰκονομικό» ὡς στόχος εἶναι τό λογικῶς πρότερο καί τό (κατάλληλο) «θεσμικό» ὡς μέσο, τό λογικῶς ὕστερο.

*Νομικός – Οἰκονομολόγος
email: [email protected]

Απόψεις

Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 1966

Πρό 60 ἐτῶν
Πρό 60 ετων: «Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΟΝΟΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΩΣΑ» - «ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗΝ ΤΗΣ ΕΦΕΣΟΥ»

Η THEON εξασφαλίζει νέες παραγγελίες για συστήματα νυχτερινής όρασης, συνολικής αξίας περίπου €370 εκατ.

Εφημερίς Εστία
Οι νέες αυτές παραγγελίες ενισχύουν περαιτέρω την ορατότητα των εσόδων της THEON, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα

«Από άλλη οπτική… αγωνία!»: Ο ξεχωριστός κόσμος του Πέτρου Ι. Πολίτη μέσα από ένα εξαιρετικό λεύκωμα

Εφημερίς Εστία
Τέσσερις δεκαετίες δημιουργικής αναζήτησης, εκατοντάδες αντικείμενα με τη δική τους ιστορία και μια ξεχωριστή ματιά πάνω στην τέχνη συναντιούνται στις σελίδες του λευκώματος «Από άλλη οπτική... αγωνία!» του Πέτρου Ι. Πολίτη

«Ναρκο-τρομοκρατία»: Το νέο βιβλίο των Νικόλα Κούλογλου και Κώστα Πικραμένου

Εφημερίς Εστία
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ινφογνώμων»

Ποιός κόσμος, ποιός Πρωθυπουργός, ποιό πολιτικό σύστημα, ποιός λαός

Μανώλης Κοττάκης
Σέ πολύ ἐνδιαφέροντα συμπεράσματα μπορεῖ νά καταλήξει κανείς ἐάν συγκρίνει τήν πολιτική τῆς Κυβέρνησης γιά τά ἑλληνοτουρκικά μέσα στήν ἑπταετία καί τίς δηλώσεις τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως μετά τήν συνάντησή τους μέ τόν ὑπουργό Ἐξωτερικῶν Γιῶργο Γεραπετρίτη, τό Σάββατο, μέ τίς κυοφορούμενες ἐξελίξεις σέ παγκόσμιο ἐπίπεδο