Τά σωστά πράγματα μέ τόν σωστό τρόπο

Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑ τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους νά ἐπιτελέσει τά καθήκοντά του κατά τρόπο ἀποτελεσματικό εἶναι παροιμιώδης.

Πρίν ὅμως συζητήσουμε γιά τρόπους βελτίωσης τῆς λειτουργίας του πρέπει νά συμφωνήσουμε στήν ἀπάντηση ἐπί τοῦ θεμελιώδους ἐρωτήματος: ποιά εἶναι τά ἔργα πού πρέπει νά ἐπιτελεῖ τό κράτος; Καλό εἶναι νά ἔχουμε ὑπόψη ὅτι παντοῦ καί πάντοτε –καί ὄχι μόνο στήν Ἑλλάδα– τό κράτος λειτουργεῖ μέ μικρότερη παραγωγικότητα σέ σχέση μέ τόν ἰδιωτικό τομέα, γιά τόν λόγο αὐτό πρέπει κατ’ ἀρχήν νά ἀποφεύγεται ἡ μεταφορά πόρων πρός τόν δημόσιο τομέα πέραν τῶν ὅσων εἶναι ἀπαραίτητοι γιά τήν ὑλοποίηση ἐκείνων τῶν ἔργων πού ἀπό τήν φύση του δέν μπορεῖ νά ἐπιτελέσει ὁ ἰδιωτικός τομέας (π.χ. ἄμυνα, ἀσφάλεια, ἐξωτερική πολιτική, ἀπονομή δικαιοσύνης, δίχτυ ἀσφάλειας γιά τούς ἀδύνατους). Μέ ἄλλες λέξεις πρέπει τό τεκμήριο ἁρμοδιότητας νά λειτουργεῖ σέ βάρος τοῦ δημόσιου τομέα.

Ἔχοντας ὑπόψη αὐτήν τήν βασική κατευθυντήρια γραμμή μποροῦμε νά ξεκινήσουμε τήν πολυσυζητημένη στό παρελθόν ἀλλά οὐδέποτε οὐσιαστικῶς ἐπιχειρηθεῖσα προσπάθεια «ἐπανίδρυσης τοῦ κράτους» περικόπτοντας κρατικές ἁρμοδιότητες. Ὁ περιορισμός αὐτός θά μᾶς ὁδηγήσει στίς κατάλληλες δομές Ὑπουργείων, Γενικῶν Διευθύνσεων, Τμημάτων, Ὀργανισμῶν Τοπικῆς Αὐτοδιοίκησης καί φορέων τοῦ εὐρύτερου δημόσιου τομέα. Ἀκολούθως θά πρέπει νά ὑπάρξει δημιουργία στρατηγικῆς καί μετάφρασής της σέ συγκεκριμένους στόχους γιά κάθε ἐπίπεδο ἀπό τά προαναφερθέντα. Παράλληλα πρέπει νά προγραμματισθοῦν καί νά ὑλοποιηθοῦν σχέδια δράσης γιά τήν ἐπίτευξη τῶν τιθέμενων στόχων καί νά καθορισθοῦν δεῖκτες ἀπόδοσης γιά τήν παρακολούθηση καί μέτρηση τῆς προόδου κάθε προγράμματος.

Μία ἀποτελεσματική τεχνική ἐξειδίκευσης τῶν στρατηγικῶν στόχων εἶναι αὐτή τῆς Ἐξισορροπημένης Ἀπόδοσης (Balanced Scorecard), πού χρησιμοποιεῖται ἐπιτυχημένα στίς ΗΠΑ καί σέ πολλές χῶρες τῆς ΕΕ. Ἡ μεθοδολογία αὐτή προσδιορίζει καί παρακολουθεῖ στόχους μέσα ἀπό τέσσερεις διαφορετικές ὀπτικές γωνίες ἤ συνιστῶσες:

α) Τήν χρηματοοικονομική συνιστῶσα, πού σχετίζεται μέ τούς οἰκονομικούς στόχους καί ἀποτελέσματα κάθε δημόσιου φορέα.

β) Τήν πελατειακή συνιστῶσα, πού σχετίζεται μέ τήν ἱκανοποίηση τῶν χρηστῶν τῶν ὑπηρεσιῶν (πολιτῶν).

γ) Τήν συνιστῶσα ἐσωτερικῶν διαδικασιῶν καί ὑποδομῶν γιά τήν παροχή πιό ἀποτελεσματικῶν ὑπηρεσιῶν.

δ) Τήν συνιστῶσα ἀξιολόγησης, μάθησης καί ἀνάπτυξης, γιά τήν συνεχῆ βελτίωση τῆς δομῆς, τῆς ἡγεσίας καί, κυρίως, τοῦ ἀνθρώπινου δυναμικοῦ τοῦ φορέα.

Παράλληλα πρός τήν ἐφαρμογή μίας τέτοιας μεθοδολογίας ἀπαραίτητος εἶναι, βεβαίως, καί ὁ ψηφιακός μετασχηματισμός τῆς δημόσιας διοίκησης. Ὡστόσο, οἱ ἀναχρονιστικές διοικητικές διαδικασίες ἀπό τίς ὁποῖες βρίθει τό ἑλληνικό δημόσιο σαφῶς δέν πρέπει νά ἐνταχθοῦν στό ἠλεκτρονικό γίγνεσθαι. Διότι τότε, ὅπως ἔχει προσφυῶς λεχθεῖ, «μετατρέποντας τό μπάχαλο σέ e-bahalo, ἁπλῶς τό κάνεις ἀκριβότερο»!

Ἀποσαφήνιση ἁρμοδιοτήτων, νομοθετικό πλαίσιο, τεχνολογικός ἐκσυγχρονισμός, στόχοι, συστήματα, διαδικασίες, ἐπιμέρους δράσεις πρέπει νά εἶναι εὐθυγραμμισμένα. Ἔτσι μπορεῖ τό κράτος νά ἀρχίσει νά κάνει τά σωστά πράγματα μέ τόν σωστό τρόπο, ὥστε νά ἐπιτευχθεῖ ἡ ἀπομάκρυνση ἀπό τό σημερινό ἀποκρουστικό γραφειοκρατικό μοντέλο καί ἡ σταδιακή δημιουργία μίας διαφορετικῆς κουλτούρας στήν δημόσια διοίκηση μέ ἔμφαση στήν ἀποτελεσματικότητα καί στήν ἐξυπηρέτηση τοῦ πολίτη.

*Νομικός – Οἰκονομολόγος
email: [email protected]