«Παῖδες ἐν καμίνῳ» Ἀναστάσης Παπαληγούρας, in Memoriam

ΕΧΑΣΑ ἕναν φίλο, συναγωνιστή καί συνάδελφο. Ἕναν ἀδερφό. Τόν Ἀναστάση Π. Παπαληγούρα.

Εἴμαστε μαζί ἀπό τό πρῶτο ἔτος τῆς Νομικῆς Ἀθηνῶν. Συμφοιτητές καί φίλοι ἀπό τήν πρώτη ὥρα. Ὡς καλοί φοιτητές τῆς ὁδοῦ Σόλωνος, παίζαμε καί καμμιά «ξερή» στό ὑπόγειο τῆς «Δωδώνης» στή γωνία μέ τήν ὁδό Σίνα. Μαζί στούς φοιτητικούς ἀγῶνες καί στά τελευταῖα «σκιρτήματα» τῶν συλλαλητηρίων γιά τό Κυπριακό. Μόλις ἀποφοιτήσαμε βρεθήκαμε στή Σχολή Ἀξιωματικῶν (ΣΕΑΠ), μαζί.

• Γράφει ὁ Βύρων Γ. Πολύδωρας

Καί ὕστερα χωρίσαμε, πετάξαμε ἐκεῖνος γιά τό Λονδῖνο κι ἐγώ γιά τήν Ἀμερική. Γιά νά ξανασυναντηθούμε πιά, ὅταν γυρίσαμε στήν Ἐκτελεστική Ἐπιτροπή τῆς ΟΝΝΕΔ, σέ μιά ἀνασύνταξη πού ἔκανε ὁ Κων/νος Καραμανλῆς τότε (1976) μέ τόν Ἀναστάση ὡς Πρόεδρο καί μέλη ἐμένα (Β.Γ.Π.), τόν Ἀντώνη Σαμαρᾶ, τόν Πέτρο Μακρῆ, Στάικο, πού πέθανε πρίν ἀπό μερικά χρόνια, τόν Χρῆστο Κοσκινᾶ ἀπό τή Θεσσαλονίκη καί τόν Ἀλέκο Βασιλείου, ἀπό τήν Κόρινθο.

Στήν ἀνασυνταχθεῖσα τότε ΟΝΝΕΔ βρήκαμε πολλούς καί ἄξιους συμμαχητές, ὅπως τόν Δημήτρη Τσιγκούνη, τήν ἀείμνηστη Μαριέττα Γιαννάκου, τόν Βασίλη Μιχαλολιάκο, τόν Νῖκο Παπαδημᾶτο, τόν Θρασύβουλο Μαυρομμάτη, τόν Βάιο Σταθόπουλο, πού πέθανε κι αὐτός πολύ νωρίς, τόν Λευτέρη Ζαγορίτη κ.ἄ. Βάλαμε τίς βάσεις καί ὀργανώσαμε, μετ’ ἐμποδίων, τήν ΟΝΝΕΔ σ’ ὅλη τήν Περιφέρεια καί τή ΔΑΠ-ΝΔΦΚ στά Πανεπιστήμια καί στά ΤΕΙ. Μεγάλες, ἐπικές ἐποχές. Τό 1981 βρεθήκαμε ὁ Ἀναστάσης στήν Κορινθία καί ἐγώ στήν ἀχανῆ Β΄ Ἀθηνῶν τῶν 47 προαστίων, μαζί στή Βουλή.

Δέν θά τοῦ πλέξω ἐδῶ τό ἐγκώμιο σημειώνοντας τά ἐπίθετα πού συνθέτουν τόν χαρακτῆρα του, ὡς δίκαιου, ἔντιμου καί ἐνάρετου, πού εἶναι τά στοιχεῖα τῆς καταγωγῆς καί τῆς παιδείας του, γιατί δέν θά τό δεχόταν ὁ ἴδιος. Ἔτσι ἁπλά. Μπορῶ ὅμως νά μαρτυρήσω, σάν σέ δικαστήριο τῆς ἱστορίας, ποιός ἦταν ὁ Ἀναστάσης Π. Παπαληγούρας, ὅπως τόν γνώρισα. Καί ὅπως περάσαμε μαζί σάν συναγωνιστές στό στάδιο –καί ἦταν μακρόχρονο– τῆς πολιτικῆς. Ὑπῆρξε πάντα ἐλεύθερος, φιλελεύθερος, ἀξιοκράτης καί Εὐρωπαϊστής. Βαθειά ἐπηρεασμένος ἀπό τόν πατέρα του Παναγῆ καί ἀπό τόν ἡγέτη μας Καραμανλῆ. Κυνηγούσαμε μαζί τό ὄνειρο τοῦ ἐκδημοκρατισμοῦ καί τοῦ ἐξευρωπαϊσμοῦ, στά πρῶτα χρόνια τῆς μεταπολίτευσης καί στή συνέχεια τῆς ἀπόκρουσης τῆς «ἐπιδρομῆς» τοῦ ἐπελαύνοντος τότε ΠΑΣΟΚ. Τό 1981 εἰσέβαλε μετά τῶν ἤχων τῶν τυμπάνων, σάν ὁ πορθητής μιᾶς ἄλλης χώρας.

Ἐπιδιώκαμε καί ἀσκήσαμε ἀντιπολίτευση πρός τήν Κυβέρνηση τότε τῆς Ἀλλαγῆς, ὅταν αὐτή ὑπερέβαινε τά ὅρια καί ξερρίζωνε στέρεους θεσμούς τῆς Πολιτείας χάριν κάποιων ἀμφίβολων πειραματισμῶν πού τούς ἐπιχειροῦσαν ἀδίστακτα οἱ νεοείσακτοι «πρασινοφρουροί» γιά ἐκδίκηση πρός τήν καταλυθεῖσα καί ἀνυπεράσπιστη ἐν πολλοῖς «δεξιά» καί φυσικά, πρός ἐκμαυλισμό τοῦ λαοῦ μέ ἐκσυγχρονισμένες μεθόδους κομματοπελατειακῶν στοχεύσεων. Στό ὄνομα τῆς φετιχιστικῆς καί ἰδιοτελοῦς ἀλλαγῆς. Θυμίζω τήν ἀναγνώριση τῆς ἐθνικῆς ἀντίστασης καί τοῦ ἐμφυλίου πολέμου (!) μέ μαζικές συνταξιοδοτήσεις καί προαγωγές στό Δημόσιο, ἐκκαθαρίσεις τιμωρητικές τῶν πολιτικῶν τους ἀντιπάλων, ὅπου τούς εὕρισκαν καί καθώς ἠδύναντο κ.ο.κ. Ἀντισταθήκαμε καί πολεμήσαμε. Μέ τό ἐπιχείρημα, μέ τόν ἀλληλοσεβασμό καί τελικά μέ τήν ἀλήθεια. Χωρίς φόβο καί χωρίς πάθος. Ὡς ὑπουργοί στή συνέχεια ὑπηρετήσαμε τό δημόσιο συμφέρον καί μόνον. Τό πράξαμε μέ βαθειά συνείδηση τοῦ καθήκοντος καί τήρηση τοῦ ὅρκου μας γιά πίστη στήν πατρίδα καί στό Σύνταγμα.

Ὅταν ἀπό τό Βῆμα τῆς Βουλῆς σέ μιά στιγμή ἀπόγνωσης καί δικαιολογημένης ἀγανάκτησης, ὡς Ὑπουργός Δημοσίας Τάξεως ἐν τῷ μέσῳ τῶν μαζικῶν ἐμπρησμῶν σ’ ὅλη τήν Ἑλλάδα, ἀπό τήν Ὀλυμπία μέχρι τόν Γράμμο (!) εἶπα: «Ἀγγαρείαν κάνω, ποινήν ἐκτίω», μέ πῆρε ὁ Ἀναστάσης στό «τριψήφιο» τηλέφωνο τῆς ἐνδοεπικοινωνίας, ἦταν τότε Ὑπουργός Δικαιοσύνης, καί μοῦ εἶπε: «Ὑπομονή νά κάνεις, εἶσαι σάν τούς τρεῖς παῖδες ἐν καμίνῳ. Περί ποινῆς ἀθώου πρόκειται». Ἔνοιωσα ὅτι ἐκεῖ δίπλα μου πάντα ἦταν ἕνας τίμιος φίλος! Ἔτσι πορευθήκαμε. Τηρῶντας ὄρθια τή συνείδησή μας. Καί τήν κοινοβουλευτική μας γνώμη. Χωρίς νά φοβούμαστε τή σύγκρουση μέ τήν ὑπέρλογη ἀπαίτηση, ἀπό τήν καταχρηστική καί φοβισμένη στάση μιᾶς κομματικῆς ἡγεσίας. Μέναμε συνεπεῖς καί σταθεροί πρός τίς κλασσικές ἀρχές τῆς ἐλευθερίας καί τῆς δημοκρατίας καί ἀντίθετοι πρός τίς ἐφήμερες ἀνάγκες τοῦ κομματικοῦ ἱερατείου.

Ἔτσι ὑπήρξαμε-συνυπήρξαμε μέ τόν Ἀναστάση Παπαληγούρα. Ὡς ταγμένοι παραστάτες στή φάλαγγα, σύμφωνα μέ τόν ὅρκο τοῦ Ἀθηναίου ἐφήβου: «Οὐδ’ ἐγκαταλείψω τόν παραστάτην ὅτῳ ἄν στοιχήσω». Καλή ἀντάμωση ἐκεῖ πού πᾶς, καλέ μου φίλε! Στήν Ζαΐρα καί στήν πρωταγωνίστρια, θεατρική διδάχο Λένα Παπαληγούρα, τά θερμά μου συλλυπητήρια!