Οἱ εὔθυμες μείζονες κλίμακες τῆς Ἀποκριᾶς

Ἄκουγα στό ραδιόφωνο «Τά τραῖνα πού φύγαν’» τοῦ Σταύρου Ξαρχάκου μέ τήν ὑπέροχη φωνή τῆς Βίκυς Μοσχολιοῦ.

Ἕνα πανέμορφο, ἁπλό χασάπικο σέ μείζονα κλίμακα (ματζόρε). Λίγα, σχετικῶς, τά ἑλληνικά τραγούδια ὅπου ἀρέσει ἡ θλίψη, ὅτι εἴμαστε κλαψιάρηδες, ὅτι κάλλιο τό ἔχουμε νά βρίσκουμε κάτι νά μᾶς βασανίζει, νά μᾶς διχάζει, νά μᾶς κάνει γρουσούζηδες, νά φαγωνόμαστε μεταξύ μας, παρά νά χαιρόμαστε μέ τήν καρδιά μας.

Καί θυμήθηκα, ἐπειδή ἀσχολοῦμαι πολύ μέ τήν μουσική καί τό τραγούδι, ὅτι ματζόρε κλίμακες καί τραγούδια χαιρόμαστε συνήθως τήν περίοδο τῆς Ἀποκριᾶς. Τά καλαματιανά καί τά συρτά μας εἶναι ματζόρε, ὅπως καί οἱ γρήγοροι λαϊκοί χοροί, τό χασαποσέρβικο καί τό τσιφτετέλι. Προτιμᾶμε, ὅμως, τά μινόρε καί τήν μαυρίλα, ὅπως διαπιστώθηκε καί μέ τήν τεράστια ἐπιτυχία τῆς ταινίας πού ἦταν ἀφιερωμένη στόν (σπουδαῖο, ὁπωσδήποτε) Στέλιο Καζαντζίδη, ὁ ὁποῖος τραγούδησε κυρίως τόν καημό καί τά βάσανα, καί κάποια στιγμή δήλωσε ὅτι δέν ἔπρεπε νά ἔχει τραγουδήσει τό λίαν εὔθυμο «Σήκω χόρεψε κουκλί μου», σέ κλίμακα μείζονα! Ἴσως, ὅμως, νά ἔκανε τήν δήλωση μετανοίας ἐπειδή, ὡς ἀπεδείχθη, τό τραγούδι ἦταν τουρκικό καί ἐκεῖνος ἁπλῶς τό εἶχε μετατρέψει σέ δικό του, βάζοντας μάλιστα καί τό ὄνομά του ὡς δημιουργοῦ, σέ μιά ἐποχή πού δέν γινόταν κἄν λόγος περί «πνευματικῶν δικαιωμάτων» στά Βαλκάνια…

Αὔριο, λοιπόν, Τσικνοπέμπτη, ἡμέρα κατά τήν ὁποία, τά τελευταῖα χρόνια, δέν ὑπάρχει τραπέζι οὔτε γιά δεῖγμα στίς ταβέρνες καί τούς λοιπούς χώρους διασκεδάσεως, θά ἀκουσθοῦν, ἐπί τέλους, πολλά ματζόρε τραγούδια. Θά παιχθοῦν ἐκεῖνα τά ὑπέροχα συρτά τοῦ Μητσάκη, ὅπως τό «Νίτσα, Ἑλενίτσα», μέ τόν Καζαντζίδη καί τήν Μαρινέλλα, θά ξεφύγει καί καμμιά «Παρασκευούλα» πού ’χει «ἀμπέλια στήν Βλαχιά καί σπίτια στό Βουκουρέστι» (Βουκουρέστι τό κάνατε ἐδῶ μέσα, ἔλεγε ὁ Γιῶργος Ἰωάννου), θά θυμηθοῦν οἱ μουσικοί τήν «Ὡραία Αἰγιώτισσα», τήν κόρη μέ τίς ἐληιές (ποτέ δέν κατάλαβα ἄν εἶχε τίς ἐληές στά μάγουλα ἤ στά κτήματα) καί θά μείνουν ἐκτός βραδυᾶς τά μινόρε ζεϊμπέκικα καί οἱ θρηνωδίες γιά τίς ἄπονες ἐξουσίες καί γιά τόν γυιό τῆς γερακίνας. Ἀντιθέτως, θά μπεῖ στόν κατάλογο τῶν ἐπιτυχιῶν ἡ ἄλλη Γερακίνα, ἐκείνη πού «κίνησε γιά νερό κι ἔπεσε μέσ’ στό πηγάδι!» καί θά χορεύουν οἱ γλεντζέδες ἐνῷ ἐκείνης τῆς ἄμοιρης «ντρούμ-ντρούμ, τά βραχιόλια της βροντοῦν.» Μικρός, νόμιζα ὅτι τά βραχιόλια τῆς Γερακίνας βροντοῦσαν ἐνῷ ἔπεφτε μέ τό κεφάλι στό πηγάδι, ἀλλά μᾶλλον ἔκανα λάθος…

Ἐμεῖς, πάντως, τίς Τσικνοπέμπτες, μαζευόμασταν σέ κάποιο ἀπό τά σπίτια τῶν συγγενῶν καί φίλων, πού ἀποτελοῦσαν τήν μεγάλη παρέα τῶν γονέων μας καί ὅταν ἐπιστρέφαμε, ἡ μητέρα ἔβγαζε τά ροῦχα μας ἔξω, στήν αὐλή «γιά νά φύγει ἡ τσίκνα». Τό τσικνίζαμε, δηλαδή, κανονικά. Πολλές δέ φορές, γινόταν καί χορός στό σχολεῖο, ὅπου πηγαίναμε, τά παιδιά, ντυμένοι μασκαρᾶδες. Θυμᾶμαι πού μοῦ ἔφτιαχνε ἡ ἀδελφή μου τό γυριστό, κατάμαυρο μουστάκι, μέ τόν καμένο στήν ἄκρη φελλό κι ἐγώ ἐπέμενα νά μοῦ φτιάχνει καί …φαβορίτες, πολύ πρίν ἐμφανισθεῖ ὁ Σταμάτης Κόκοτας! Νά περάσετε καλά αὔριο. Καί μασκαρευτεῖτε ὅσο θέλετε. Οὐδείς πλέον ἐνοχλεῖται ἀπό τούς μασκαρᾶδες. Τά γενικώτερα μασκαραλίκια ἔχουν ξεπεράσει πλέον τό ἔθιμο…