Μοιραῖες προτάσεις τῶν μεσολαβητῶν

ΕΓΚΛΩΒΙΣΜΕΝΗ σέ μοιραῖες προτάσεις ξένων μεσολαβητῶν…

… οἱ ὁποῖοι συνδέουν τήν ἐπανάληψη τῶν διερευνητικῶν ἐπαφῶν Ἀθήνας-Ἄγκυρας μέ τή διεύρυνση τῆς θεματολογίας καί τήν «ἐπισημοποίησή» τους (ἀντί τοῦ ἄτυπου χαρακτῆρα τῆς περιόδου 2002-2016 καί τῆς ἐξέτασης μόνο ζητημάτων θαλάσσιων ζωνῶν) βρίσκεται ἡ ἑλληνική κυβέρνηση. Ὁ πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης –καί λιγότερο ὁ ὑπουργός Ἐξωτερικῶν Ν. Δένδιας καί ἡ Διπλωματική Ὑπηρεσία– ἀναμένουν τήν ἔκβαση τῶν ἐπαφῶν τοῦ προέδρου τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Συμβουλίου Σ. Μισέλ καί τοῦ ὕπατου ἐκπροσώπου Ζ. Μπορέλ μέ τήν Ἄγκυρα, ἄν καί δέν ὑπάρχουν δείγματα ἀποτελεσματικότητάς τους. Μεγάλες ἐλπίδες ἔχει ἐναποθέσει τό Μέγαρο Μαξίμου καί στόν πρώην πρεσβευτή τῆς Γερμανίας στήν Ἀθήνα Γ. Πλέτνερ, πού κατέχει σήμερα τήν κρίσιμη θέση τοῦ πολιτικοῦ διευθυντῆ τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Ὁ κ. Πλέτνερ διαδραματίζει ἀθέατο ρόλο ταυτόχρονα μέ τίς δημοσιοποιημένες ἐπαφές τῶν διπλωματικῶν συμβούλων τῶν ἡγετῶν Ἑλλάδας-Γερμανίας, Ἑλ. Σουρανῆ καί Γ. Χέκερ, ἐνῶ οἱ ξεχωριστές πρωτοβουλίες τοῦ ἀμερικανικοῦ Στέητ Ντηπάρτμεντ εἶναι πολύ πιό προσεκτικές καί οἱ προτάσεις του πιό μετριοπαθεῖς.

Ἀναλυτικά, ἡ εἰκόνα τῶν κρισιμότατων ἐξελίξεων εἶναι ἡ ἀκόλουθη:

• Πρῶτον, οἱ κύριοι Μισέλ καί Μπορέλ εὐνοοῦν τήν ἐφ’ ὅλης τῆς ὕλης ἑλληνοτουρκική διαπραγμάτευση, ὑπό τό σκεπτικό ὅτι οἱ δηλώσεις καταδίκης καί ἡ ἐπιβολή οἰκονομικῶν κυρώσεων τῆς Ε.Ε. δέν θά ἔχουν ἀντίκτυπο στή συμπεριφορά τοῦ προέδρου Ρ.Τ Ἐρντογάν. Ἡ ἡγεσία τῆς Ε.Ε. πανικοβάλλεται μέ τό Μεταναστευτικό καί παραμένει ἐγκλωβισμένη στήν πρό μηνός ἀπαράδεκτη δήλωση τοῦ κ. Μπορέλ περί «διαφωνίας μεταξύ γειτονικῶν χωρῶν γιά τήν ὁριοθέτηση ὑδάτων». Ἐν ὄψει τοῦ ἄτυπου συμβουλίου τῶν ὑπουργῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ε.Ε. στίς 27 Αὐγούστου καί τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Συμβουλίου στίς 24 Σεπτεμβρίου, προκρίνεται ἡ παράλληλη ἐξέλιξη διερευνητικῶν ἐπαφῶν Ἀθήνας-Ἄγκυρας, καθώς καί συνομιλιῶν Ε.Ε. – Τουρκίας γιά ἀναβάθμιση τῆς τελωνειακῆς ἕνωσης καί αὔξηση τῆς χρηματοδοτικῆς βοήθειας γιά τούς πρόσφυγες.

• Δεύτερον, καί τό Βερολῖνο, σέ ἀντίθεση μέ ὅσα ἤλπιζε ἡ Ἀθήνα καί παρά τίς ἐπικοινωνιακές διαρροές τοῦ Μαξίμου, ἀπορρίπτει τήν ἐπιβολή κυρώσεων στήν Τουρκία. Ἡ κατηγορηματική ἄρνηση μεταφέρθηκε στίς ἡγεσίες Ἑλλάδας καί Κύπρου ἤδη πρίν ἀπό τήν κρίση τοῦ Oruc Reis, μέ τήν ὑπόμνηση ὅτι δέν θά ὑπάρξει ἀλλαγή πολιτικῆς μέχρι τή λήξη τῆς Γερμανικῆς Προεδρίας στήν Ε.Ε. στά τέλη τοῦ ἔτους. Τό Βερολῖνο διαβεβαιώνει, τουλάχιστον, πώς δέν θά ἀσκήσει διαδικαστικό βέτο ἄν ὑποβληθοῦν προτάσεις κυρώσεων πρός συζήτηση, χωρίς ἀπαίτηση ἄμεσης λήψης ἀποφάσεων. Στό πλαίσιο αὐτό ὁ ρόλος τοῦ κ. Πλέτνερ, πού κατά τή θητεία του στήν Ἀθήνα (2017-19) εἶχε ἀναπτύξει σχέση ἐμπιστοσύνης μέ τόν κ. Μητσοτάκη, ἀξιολογεῖται ὡς καθοριστικός στήν προσπάθεια νά καμφθοῦν οἱ ἑλληνικές ἐπιφυλάξεις γιά ἐκτροπή τῶν διερευνητικῶν ἐπαφῶν σέ συνολική διαπραγμάτευση. Τό Μέγαρο Μαξίμου φέρεται νά βασίζει –ἀκόμα– πολλά στήν ἀνάμιξη τοῦ κ. Πλέτνερ, ἀγνοώντας τίς σαφεῖς ἐνδείξεις ὅτι δέν ὑπερβαίνει τά στενά ὑπηρεσιακά του καθήκοντα καί εἶναι ταυτισμένος μέ τόν σοσιαλδημοκράτη πρόεδρο Φ. Στάινμαγιερ, χωρίς ἐπαρκεῖς προσβάσεις στή χριστιανοδημοκρατική Καγκελαρία. Ἄν καί εἶναι φυσικά χρήσιμο νά ὑπάρχουν ἐπαφές μέ ξένους ἀξιωματούχους σέ ὑψηλές θέσεις, τό τελικό ἰσοζύγιο δείχνει πώς ἡ μεσολάβηση Πλέτνερ χαρακτηρίζεται περισσότερο ἀπό τίς πιέσεις πρός τήν Ἀθήνα καί λιγότερο ἀπό τή μετάδοση χρήσιμων ἑλληνικῶν μηνυμάτων πρός τό Βερολῖνο.

• Τρίτον, οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες ἀνησυχοῦν σέ μέγιστο βαθμό γιά τήν πιθανή σύγκρουση δύο συμμάχων στή νότια πτέρυγα τοῦ ΝΑΤΟ καί ἀποδίδουν ἔμφαση στή διαρκῆ ἐπικοινωνία τῶν στρατιωτικῶν ἡγεσιῶν Ἑλλάδας – Τουρκίας πρός ἀποφυγή ἐκρηκτικῶν ἐξελίξεων. Οἱ ΗΠΑ εἶναι ἐνήμερες γιά τίς γερμανικές μεσολαβητικές προσπάθειες καί τίς εὐνοοῦν, χωρίς πάντως νά ταυτίζονται ἀπόλυτα μέ αὐτές. Ἡ Οὐάσιγκτον τάσσεται ὑπέρ τῶν διερευνητικῶν ἐπαφῶν, ἀλλά –ἀντίθετα μέ τή γερμανική ὠμότητα καί βιασύνη– κρίνει πιό ρεαλιστική τή συμφωνία γιά διαδοχικές φάσεις συνομιλιῶν. Προτιμᾶ νά ὑπάρξει μία πρώτη συνάντηση, πρός ἐπίτευξη συναίνεσης γιά τίς ἑπόμενες φάσεις, προχωρώντας –ἀργότερα καί σταδιακά– στά δυσκολότερα θέματα.
Μέ αὐτά τά δεδομένα ὁ κ. Μητσοτάκης βρίσκεται ἐνώπιον μεγάλων διλημμάτων ὡς πρός τήν ἀντιμετώπιση τῆς τουρκικῆς ἐπιθετικότητας καί τήν πορεία τῆς χώρας καί τῆς κυβέρνησής του. Ἡ πρώτη κόκκινη γραμμή, περί «ἀντίδρασης μέ μή διπλωματικά μέσα» σέ περίπτωση, γενικά, παραβίασης κυριαρχικῶν δικαιωμάτων, ἔχει καταπατηθεῖ. Εἶναι ἄγνωστο τί θά γίνει μέ τή δεύτερη κόκκινη γραμμή γιά τήν εἰδικότερη περίπτωση τουρκικῆς γεώτρησης ἐντός ἑλληνικῆς ΑΟΖ. Σύμφωνα μέ ἐγκυρότατες πηγές, ὁ κ. Μητσοτάκης εἶχε τονίσει στόν Ἀμερικανό ὑπουργό Ἐξωτερικῶν Μ. Πομπέο, τόν Ὀκτώβριο, ὅτι «θά ἀναγκαστοῦμε νά ἀντιδράσουμε καί θά ὑπάρξουν συνέπειες». Παρόμοια μηνύματα ἀποστέλλει ἡ Ἀθήνα πρός τήν Οὐάσιγκτον καί στήν παροῦσα φάση, ἀλλά ἡ Ἄγκυρα τά ἀγνοεῖ προκλητικά, ὅπως καί τίς περισσότερες ἀμερικανικές παραινέσεις.

*Ἐκδότης τοῦ περιοδικοῦ «Ἄμυνα & Διπλωματία» καί σύμβουλος ξένων ἑταιρειῶν μελέτης ἐπιχειρηματικοῦ ρίσκου γιά τή ΝΑ Εὐρώπη