ΕΝΤΡΥΦΗΣΙΣ

Ἀπό τό ἀρχεῖο τῆς «Ἑστίας», 26 Αὐγούστου 1918

Μία μετακόμισις προσφέρει πολλά εὐχάριστα ἀπρόοπτα. Μεταξύ ἄλλων, ἠμπορεῖ νά προσφέρῃ, ἀπό τά βάθη ἑνός μπαούλου, καί τήν ἐφημερίδα τῆς παλαιᾶς ὡραίας ἡμέρας, τήν ἐφημερίδα τήν πραγματικήν, ποῦ δέν ἔχει καμμίαν σχέσιν μέ τό πτωχόν καί πενιχρόν μονόφυλλον, μέ τό ὁποῖον δέν ἠμπορεῖ κανείς νά σκοτώσῃ, σήμερον, κατ’ οὐδένα τρόπον τόν μέγαν αὐτόν ἐχθρόν, ποῦ εἶνε κανείς εἰς τήν Ἑλλάδα ὁ καιρός. Ἡ ἐφημερίδα λοιπόν, ἡ ἔνδοξος καί ἑξασέλιδος, μοῦ ἔφθασεν ἀπό τά βάθη ἑνός μπαούλου, ὅπου εἶχε κοιμηθῇ ἐπί πενταετίαν, χωρίς νά φαντάζεται τόν μοιραῖον ἐξευτελισμόν τῆς φυλῆς της.

Τήν ἐσήκωσα μέ στοργήν ἀπό τό πάτωμα, ἐξαπλώθηκα εἰς τό ὑπό διαμετακόμισιν διβάνι μέ τόν ἀναπαυτικώτερον δυνατόν τρόπον, ὡς ἄνθρωπος ποῦ παίρνει τήν θέσι του εἰς τό κατάστρωμα ἑνός πλοίου, μέ τήν πρόβλεψιν μακρῶν ὡρῶν ξαπλώματος καί ραχατιοῦ, καί ἐπεδόθην εἰς τήν ἐντρύφησιν τοῦ θησαυροῦ μου.

Πόσον χαρτί, Θεέ μου, πόση ἀρχοντιά, ποῖος πλοῦτος, ποία ἀφθονία, τί χορτασμός! Μεγαλεῖον καθ’ ὅλην τήν σημασίαν τῆς λέξεως. Καί τότε ἐκατάλαβα ἕνα πρᾶγμα. Ὅτι δηλαδή εἶνε οἰκτρά πρόληψις τό νά διαβάζῃ κανείς ἀποκλειστικῶς τήν ἐφημερίδα τῆς ἡμέρας καί τῆς στιγμῆς. Εἰς μίαν παλαιάν ἐφημερίδα ἠμπορεῖ ἀξιόλογα νά ὑπάρχῃ ἄρθρον, χρονογράφημα, εἴδησις καί «τελευταία ὥρα» ἀκόμη, ποῦ δέν ἔχουν χάσει τίποτε ἀπό τήν ἐπικαιρότητά των. Εἶνε ὡς νά ἐγράφησαν πρός μιᾶς στιγμῆς καί διά τήν παροῦσαν στιγμήν.

Καί ἀρκοῦμαι ν’ ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα. Εἰς τήν ἐφημερίδα, ποῦ διαβάζω, γίνεται λόγος εὐρύτατος περί μεταφορᾶς τῶν Β. Σταύλων καί κάποιου μυστηριώδους ἐγκλήματος. Νομίζετε λοιπόν ὅτι αἱ εἰδήσεις εἶνε ἀπηρχαιωμέναι; Ἀλλά, Χριστιανοί μου, μετά μίαν πενταετίαν εἶνε φλεγούσης ἐπικαιρότητος.

Ἄς ἀφήσωμεν ὅμως τήν ἐνημερότητα, εἰς τήν ὁποίαν ἡ πρό πενταετίας ἐφημερίς βάζει κάτω τήν σημερινήν καί δΙ’ αὐτά τά ζητήματα τῆς ἡμέρας. Καί ἄς ἔλθωμεν εἰς τάς ἄλλας ἀπολαύσεις. Αὐτή δέν εἶνε πλέον ἐφημερίς. Εἶνε κῆπος χαρίτων ἐμπρός εἰς τό οἰκτρόν σημερινόν κουρελάκι. Εἶνε ἐγκυκλοπαιδεία. Εἶνε Λαρούς. Εἶνε Ἐθνική βιβλιοθήκη. Εἶνε τό σοφώτερον σεντόνι τοῦ κόσμου. Τί θέλετε καί δέν ὑπάρχει ἐκεῖ μέσα; Ἄρθρον πρῶτον, ἄρθρον δεύτερον, δέκα ἀρθρίδια, δύο χρονογραφήματα, τρία ἀναγνώσματα, ἑκατόν τιτλοφόρα, ἀναρίθμητα τηλεγραφήματα πρώτης, δευτέρας, τρίτης καί τετάρτης ἐκδόσεως, ποιήματα, κοσμική κίνησις, θέατρον, οἰκόπεδα ἀγγελιῶν, ὅ,τι ἠμπορεῖ νά ἐπιθυμήσῃ καί ὁ πλέον ἄπληστος φιλαναγνώστης διά νά καταρτίσῃ τήν μόρφωσίν του.

Καί ἐντρυφῶ ἐπί τρεῖς συναπτάς ὥρας, προσθέτων διαρκῶς νέα μαξιλάρια εἰς τήν ράχιν μου. Ποία οἰκτρά πρόληψις τῷ ὄντι νά διαβάζῃ κανείς τό σημερινόν «Παράρτημα», πληρώνων αὐτό μίαν δεκάραν, καί νά μήν ἀγοράζῃ μίαν ὀκᾶν παλαιῶν ἐφημερίδων νά περνᾷ τόν μῆνά του. Τί ἔχασα ἐγώ; Ἐδιάβασα κύριον ἄρθρον περί τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, χρονογράφημα περί μετακομίσεων, δεύτερον χρονογράφημα περί ραζακιᾶς σταφίδος, τρία ἡρωϊκά ἀναγνώσματα, εἴδησιν περί Β. Σταύλων, ἄλλην εἴδησιν περί μυστηριώδους ἐγκλήματος, τηλεγράφημα περί ἐξοντώσεως ὀλίγων χιλιάδων Ἑλλήνων ἀπό τούς Βουλγάρους. Εὑρίσκετε τίποτε παλαιόν, ἀπηρχαιωμένον, ἕωλον ἤ ἀποσυντεθειμένον εἰς ὅλα αὐτά; Τά ψάρια τῆς τράτας –ποῦ ὑπῆρχαν τότε– δέν εἶνε φρεσκότερα.

Ἀλλά καί εἰς τήν μεγαλειτέραν ἀπόλαυσιν τοῦ κόσμου ὑπάρχει κρυμμένον τό δηλητήριον τῆς θλίψεως. Καί εἰς τόν κῆπον αὐτόν τῶν χαρίτων ἐκρύπτετο ὁ μοιραῖος σκορπιός, ὁ ὁποῖος μέ ἐδάγκασε. Τί ἤθελα ὁ ἄθλιος νά σταματήσω εἰς τάς ἀγγελίας; Ὁ λαμπρός ράπτης μοῦ προσέφερεν ἕνα κουστοῦμι ἀντί 65 δρ. Ὁ λαμπρότερος παπουτσῆς ἕνα ζεῦγος ὑποδημάτων ἀπό τελατίνι 25 δρχ. Ὁ λαμπρότατος κτηματίας μίαν μονοκατοικίαν, ἐκ 10 δωματίων κτλ. κτλ. μέ 180 δρ. μηνιαίως. Τό μαῦρο χαβιάρι τῆς Γέλβας ἐζητοῦσε μέ τυρρηνικάς σάλπιγγας ἀγοραστάς. Δέκα ἀτμοπλοΐαι, μέ τά ποικιλώτερα δρομολόγια πού φαντάζεται ἄνθρωπος, μ’ ἐκαλοῦσαν νά κάμω τόν γῦρον τοῦ κόσμου καί τῆς Ἑλλάδος μέ ὅσα μοῦ χρειάζονται σήμερον διά νά γκρεμοτσακισθῶ μέχρι Φαλήρου… Καί, ἐξελθών ἔξω, ἔκλαυσα πικρῶς. Ἀλλά δέν ἄλλαξα γνώμην. Καί ἐξακολουθῶ νά συμβουλεύω: Διαβάζετε, κύριοι, παλαιάς ἐφημερίδας. Ὅλα μέσα ἐκεῖ εἶνε ἀξιολάτρευτα καί κυρίως ἐπίκαιρα. Ἐκτός τῶν ἀγγελιῶν. Ἀντί αὐτῶν ἠμπορεῖτε νά διαβάσετε Σοπενάουερ καί Λεοπάρδην.

ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ