ΔΙΑΤΙΜΗΣΕΙΣ

Ἀπό τό ἀρχεῖο τῆς «Ἑστίας», 13 Ἰουλίου 1925

Δέν ὑπάρχει διασκεδαστικώτερον πρᾶγμα ἀπό τήν διατίμησιν. Καί εἶνε χρόνια τώρα, ποῦ διασκεδάζομεν μ’ αὐτήν. Τά πράγματα ἐπαναλαμβάνονται στερεοτύπως. Μίαν καλήν πρωίαν, ὁ κύριος τοῦ σπιτιοῦ διαβάζει στήν ἐφημερίδα τόν πίνακα τῶν νέων διατιμήσεων. Καλεῖ ἀμέσως τόν ψωνιστήν ἤ τήν ψωνίστραν του καί παραγγέλλει:

– Νά προσέξῃς στήν Ἀγορά! Ἀπό σήμερα, ἡ ντομάτα ἔχει τόσο, τό ἀρνάκι τόσο, τό τυρί τόσο. Πρόσεξε λοιπόν νά μή σέ γελάσουν. Καί πάρε μιά ὀκά ἀρνάκι, μιά ὀκά ντομάτες καί ἑκατό δράμια τυρί φέτα. Μή ξεχάςῃς καί τόν πάγο.

Ὁ ψωνιστής καρφώνει στό μυαλό του τάς νέας τιμάς, παραλαμβάνει τάς διαταγάς τοῦ κυρίου του καί ἐκστρατεύει. Μετά μίαν ὥραν ἐπιστρέφει, μέ τό καλάθι του ἄδειο.

– Κύριε, δέν ὑπάρχει ἀρνάκι, δέν ὑπάρχουν ντομάτες, δέν ὑπάρχει τυρί, δέν ὑπάρχει πάγος. Ἁλώνισα ὅλη τήν Ἀγορά. Ἀδύνατον νά βρῶ πουθενά.

Ὁ κύριος ἀπαντᾶ:

-Νά τούς πάρῃ ὁ Διάολος κι’ αὐτούς καί τάς διατιμήσεις των!

Ταυτοχρόνως ὅμως, ἐπειδή εἶνε ἄνθρωπος μέ φιλοσοφικήν διάθεσιν, προσπαθεῖ νά εὕρῃ τόν ὁρισμόν τῆς διατιμήσεως. Καί τόν διατυπώνει ὡς ἑξῆς:

«Διατίμησις καλεῖται ὁ προσδιορισμός τῆς τιμῆς ἀνυπάρκτων πραγμάτων».

Ἀλλά πῶς νά ὑπάρξουν; Πῶς νά ὑπάρξῃ, λόγου χάριν ἡ ντομάτα; Ὡς νωπή ντομάτα ἔχει διατίμησιν. Ὡς πελτές ἤ ὡς κονσέρβα δέν ἔχει. Ὡς νωπή ντομάτα ὑποχρεώνεται νά πωληθῇ πρός 3.80 τήν ὀκάν. Ὡς πελτές ἔχει ὅλην τήν ἐλευθερίαν νά πωληθῇ πρός 35 δραχμάς. Πέντε ὀκάδες ντομάτα κάνουν μίαν ὀκάν πελτέ, στοιχίζοντα εἰς τόν κατασκευαστήν 19 δραχμάς. Ἄρα 16 δραχμῶν κέρδος ἐπί 5 ὀκάδων ντομάτας. Κουτή λοιπόν εἶνε ἡ ντομάτα νά πουληθῇ νωπή καί νά μή πουληθῇ ὡς πελτές ἤ ὡς κονσέρβα, μέ ἀκόμη μεγαλείτερον κέρδος; Κουτός ἦτο, τόν περασμένον χειμῶνα, καί ὁ χοῖρος νά φθάσῃ στό χασάπικο; Ὡς χοῖρος ἦτο ὑποχρεωμένος νά πωληθῇ πρός 26 δραχμάς τήν ὀκάν. Ὡς σαλάμι εἶχεν ὅλην τήν ἐλευθερίαν νά πωληθῇ πρός 70 καί πρός 80 δραχμάς τήν ὀκάν. Ἐγίνετο λοιπόν σαλάμι. Καθένας μας εἰς τήν θέσιν του θά ἐπροτιμοῦσε νά γίνῃ σαλάμι.

Αὐτά καί μερικά ἄλλα σχετικά πράγματα ἀκόμη εἶνε τόσον ἁπλά, ὥστε οἱ διάφοροι κατασκευασταί τῶν διατιμήσεων νά εἶνε ἀπολύτως δικαιολογημένοι, ποῦ δέν τά καταλαβαίνουν.

Ὅταν πάρῃ, βλέπετε, τήν συνήθειαν, ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου νά λύῃ τά μεγάλα καί δύσκολα προβλήματα, τά μικρά καί τά εὔκολα τοῦ ξεφεύγουν. Διότι, ἄν θά συνέβαινε διαφορετικά, ὁ κύριος διατιμητής θά ἐφώναζε πρός τόν κάθε κατεργάρην:

-Σοῦ διατιμῶ τόσο τή ντομάτα. Ἀλλά μή βιάζεσαι. Σοῦ διατιμῶ καί τόσο τόν πελτέ καί τήν κονσέρβα τῆς ντομάτας. Σοῦ διατιμῶ τόσο τό χοιρινό. Ἀλλά περίμενε λιγάκι. Σοῦ διατιμῶ καί τόσο τά σαλαμικά καί τά λουκάνικα.

Καί ἡ Ἀγορανομία, ἡ ὁποία ἔχει τάς στοιχειώδεις φυσικάς γεύσεις, ἐμπρός εἰς τό φαινόμενον τῆς αἰφνιδίας ἐξαφανίσεως ζώων, φυτῶν, καρπῶν, θά ἔκαμνε τήν σύντομον αὐτήν σκέψιν:

-Εἰς τήν φύσιν οὐδέν ἀπόλλυται, οὐδέν κερδαίνεται. Τά πράγματα μεταβάλλουν ἁπλῶς σύστασιν καί θέσιν εἰς τό διάστημα. Διά νά μήν εὑρίσκωνται λοιπόν σήμερον εἰς τήν θέσιν των τά πράγματα, πού ἄφηκα χθές εἰς τήν θέσιν αὐτήν, σημαίνει, ὅτι κάπου ἀλλοῦ θά εὑρίσκωνται.

Καί ὄχι μόνον θά ἀνακάλυπτε ποῦ εὑρίσκονται, ἀλλά καί θά τά ἐπανέφερεν εἰς τήν θέσιν των, ἐνῷ θά τούς ἔκοβε ταυτοχρόνως τόν δρόμον νέας δραπετεύσεως. Καί τότε ἡ διατίμησις δέν θά ἦτο προσδιορισμός τιμῶν ἀνυπάρκτων πραγμάτων. Τώρα αἱ διατιμήσεις κλονίζουν διαρκῶς τήν θεωρίαν περί τῆς αἰωνιότητος τῆς ὕλης. Καί οἱ ἁρμόδιοι καταγίνονται νά μᾶς ἀποδείξουν πειραματικῶς, ὅτι τά πάντα δύναται νά ἀπολεσθοῦν εἰς τήν φύσιν, ὅταν ἐπενεργήσῃ ἐπ’ αὐτῶν ἡ φυσική δύναμις, ἡ καλουμένη διατίμησις. Ὁπωσδήποτε τό πείραμα εἶνε διασκεδαστικόν, ὅπως εἶνε ὅλα τά πειράματα, ποῦ ἐπιτυγχάνουν. Καί τό πείραμα τῆς διατιμήσεως δέν λαθεύει ποτέ. Δέν γνωρίζω πῶς τά καταφέρνουν οἱ διάβολοι. Ἀλλά δέν λαθεύει ποτέ!

ΠΑΥΛΟΣ ΝΙΡΒΑΝΑΣ