Ανήκω σέ μία γενιά πού μεγάλωσε ὑποστηρίζοντας φανατικά τίς ἰδιωτικοποιήσεις.
Τό «λιγώτερο κράτος», ὅπως ἦταν ὁ τίτλος ἑνός ἐξαιρετικῶς ἐνδιαφέροντος βιβλίου τοῦ Γερμανοῦ συγγραφέως Μπροῦνο Χέκ.
Δέν ἦταν λάθος αὐτή ἡ λογική. Τό κράτος μέσῳ τῶν ἰδιωτικοποιήσεων ἀποδεσμευόταν ἀπό τήν ὑποχρέωση νά «κλειδώνει» δημόσιους πόρους-μαμούθ γιά νά ἐνισχύει μέ κρατικές ἐπιδοτήσεις ἐλλειμματικούς ὀργανισμούς. Τοῦ δινόταν ἡ εὐκαιρία νά τούς διοχετεύει στήν ἄσκηση πολιτικῶν γιά τήν βελτίωση τοῦ κοινωνικοῦ κράτους.
Οἱ ἰδιωτικοποιήσεις τῆς Ὀλυμπιακῆς, τοῦ ΟΤΕ, τῶν λιμανιῶν, πού ἔγιναν στούς καλούς καιρούς, ἔστω καί ἄν πληρώθηκαν ἁδρά ἀπό τό δημόσιο ταμεῖο μέ τήν χρηματοδότηση τῆς ἐθελούσιας ἐξόδου χιλιάδων ὑπαλλήλων ΔΕΚΟ, βελτίωσαν ἐντυπωσιακά τήν ποιότητα τῶν παρεχομένων ὑπηρεσιῶν, ἐλάφρυναν τό ἀσφαλιστικό σύστημα καί μείωσαν τίς κρατικές δαπάνες ἐν τῇ εὐρεῖᾳ ἐννοίᾳ.
Τόν καιρό τῆς μεγάλης συγκρούσεως γιά τίς ἰδιωτικοποιήσεις, οἱ σοσιαλιστές καί ἡ Ἀριστερά ἀντιπαρέβαλλαν τό ἐπιχείρημα ὅτι στρατηγικῆς σημασίας δημόσιες ἐπιχειρήσεις θά ἔπρεπε γιά λόγους ἀσφαλείας νά ἐξαιροῦνται ἀπό τίς ἰδιωτικοποιήσεις. Ἦταν ἕνας σωστός, ὅπως ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ὑστέρων, ἀλλά πολύ εὐρύχωρος ὁρισμός προκειμένου νά ἀποτρέπεται κάθε ἰδιωτικοποίηση καί νά προστατεύονται τά συνδικᾶτα τῶν ἐργαζομένων τά ὁποῖα ἐλέγχονταν ἀπό τήν ΠΑΣΚΕ καί τό πελατειακό δίκτυο.
Τά τσιμέντα τῆς ΑΓΕΤ Ἡρακλῆς, γιά παράδειγμα, δέν ἦταν στρατηγικῆς σημασίας ἐπιχείρηση γιά τήν ἐθνική οἰκονομία, ὅπως ἀποδείχτηκε στό βάθος τοῦ χρόνου. Ἡ Olympic Catering οὔτε. Τό κράτος δέν μποροῦσε νά παριστάνει τόν ἐπιχειρηματία. Οἱ ἐπικοινωνίες καί τά λιμάνια ὅμως, καθώς καί τά ἀεροδρόμιά μας, εἶναι. Τό ἀεροδρόμιο «Ἐλευθέριος Βενιζέλος» ἐλέγχεται σέ μεγάλο βαθμό ἀπό καναδικά κεφάλαια. Τά περιφερειακά ἀεροδρόμια ἀπό γερμανικά κεφάλαια. Τά λιμάνια ἀπό κινέζικα καί γαλλογερμανικά κεφάλαια. Ὁ ΟΤΕ ἀπό γερμανικά κεφάλαια. Οἱ σιδηρόδρομοι ἀπό ἰταλικά κεφάλαια. Ἡ ΔΕΗ ἀπό αὐστραλέζικο fund.
Τό δίκτυο τῶν τραπεζῶν μας στά Βαλκάνια, πού ἀσκοῦσε καί ἐθνική πολιτική, ἐξαγοράστηκε μέ τό ἔτσι θέλω, στήν ἔναρξη τῆς κρίσεως τοῦ 2010, ἀπό αὐστρογερμανικά κεφάλαια. Ὁ ἔλεγχος τῶν στρατηγικῶν μας ὑποδομῶν ἀπό ἀλλοδαπούς εἶχε καί θετικές συνέπειες μέσα στήν κρίση. Οἱ Κινέζοι, πού ἔχουν ἐπενδύσει στά λιμάνια μας, ἀπείλησαν τόν Γερμανό ὑπουργό Σόιμπλε πώς ἄν τυχόν ἐπιμείνει ἡ Γερμανία νά ἀποβάλει τήν Ἑλλάδα ἀπό τήν Εὐρωζώνη, τότε καί ἐκεῖνοι δέν θά χρησιμοποιοῦσαν ἐφ’ ἑξῆς τό εὐρώ ὡς ἀποθετικό νόμισμα. Σέ μεγάλο βαθμό τό Πεκῖνο ἔβαλε πλάτη τό καλοκαίρι τοῦ 2012 γιά νά μείνουμε στήν Εὐρωζώνη, καί τότε ὑπῆρχε μεγάλος κίνδυνος, ὄχι μόνο ἐπί ΣΥΡΙΖΑ. Ἄν τυχόν εἶχε ἐπίσης προχωρήσει τό σχέδιο τῶν ἀγωγῶν ἐνέργειας τό 2008, ἀπό τό ὁποῖο θά ἐξαρτᾶτο ἡ Εὐρώπη, ἡ Ἑλλάς δέν θά εἶχε μπεῖ ποτέ σέ μνημόνια, θά εἶχε γίνει κούρεμα χρέους ἀπ’ ἀρχῆς.
Ἐκτός ἀπό θετικές συνέπειες, ὑπάρχουν ὅμως καί περιπτώσεις πού δυνητικά ἡ ἰδιωτικοποίηση μεγάλων ΔΕΚΟ μπορεῖ νά προκαλέσει κινδύνους γιά τήν ἐθνική ἀσφάλεια. Διαβάζοντας τό ἄρθρο τοῦ Ἀλέξανδρου Τάρκα γιά τά ἐρωτηματικά πού ἔχουν προκύψει ἀπό τήν συμφωνία μέ τό καλώδιο, μέ βάση μερικά ἄγνωστα ἐπεισόδια πού ἔγιναν προσφάτως στό Ἀρχιπέλαγος, διαπίστωσα ὅτι δύο ἑταιρεῖες κινητῆς τηλεφωνίας, ἡ μία ἀγγλική καί πάντοτε ἰδιωτική (ἡ ὁποία καταδικάστηκε σέ βαρύ διοικητικό πρόστιμο γιά παρακολουθήσεις στήν πατρίδα μας) καί ἡ ἄλλη γερμανική, ἀλλά τέως κρατική, βρίσκονται σε τεράστια διλήμματα ὅταν ποντίζουν καλώδια ἐπικοινωνιῶν στό Αἰγαῖο γιά τήν βελτίωση καί τήν διαλειτουργικότητα τοῦ δικτύου. Εἶναι ἀσαφές ἀπό τίς μέχρι τώρα πληροφορίες ἄν κατά τήν διάρκεια τῶν ἐργασιῶν τῶν μισθωμένων πλοίων πού ἐργάζονταν γιά αὐτές ὑπῆρξε ἐπικοινωνία καί μέ τήν τουρκική πλευρά γιά διαβουλεύσεις παροχῆς ἐξασφαλίσεως ἀδειοδοτήσεως στήν καρδιά τοῦ Αἰγαίου ἤ ὄχι. Εὐχόμαστε ὄχι. Δέν εἶναι ὅμως καί πολύ καθαρό.
Σ’ αὐτή τήν περίπτωση, ὅταν ἐγείρονται στό πεδίο μείζονα ζητήματα ἐθνικῆς ἀσφαλείας, θά πρέπει νά ξανασκεφτοῦμε μερικές πτυχές τῶν ἰδιωτικοποιήσεων. Δέν εἶμαι πρόχειρος νομικά νά ἀπαντήσω τό πῶς, ἀλλά φαντάζομαι μέ κάποιες ρῆτρες πού θά διασφαλίζουν ὅτι οἱ ἑταιρεῖες πού ἰδιωτικοποιοῦνται καί μεταβιβάζονται ἀπό τό κράτος σέ πολυεθνικές θά εἶναι ὑποχρεωμένες κατά τήν ἐκτέλεση ἐργασιῶν τους ἐντός τῆς ἐπικρατείας, ἰδιαίτερα σέ εὐαίσθητες περιοχές, νά ἀκολουθοῦν τήν ἑλληνική ἐξωτερική πολιτική καί καμμία ἄλλη.
Καί πάντως ὄχι τῆς χώρας στήν ὁποία βρίσκεται ἡ ἕδρα τῆς μητρικῆς ἑταιρείας τους. Τό ἴδιο συμβαίνει καί μέ τό ἀεροδρόμιο, τό ὁποῖο διαχειρίζεται τό κρίσιμο ζήτημα τοῦ ἐναέριου χώρου, τῆς ἀσφάλειας τῶν πτήσεων καί τοῦ FIR Ἀθηνῶν. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἄν ἁρμόδια γιά τήν προμήθεια ραντάρ εἶναι ἡ Ἀρχή Πολιτικῆς Ἀεροπορίας. Καί ἐκεῖ πρέπει νά τεθοῦν δικλῖδες ἀσφαλείας. Δέν εἶναι σωστό οὔτε λογικό νά ἀκολουθοῦν ἐξωτερική πολιτική δικῆς τους ἐμπνεύσεως ἑταιρεῖες πού δραστηριοποιοῦνται σέ ἑλληνικό ἔδαφος, ἄν αὐτό συμβαίνει. Καί βεβαίως, ἐπειδή βρίσκεται σέ ἐξέλιξη καί ἕνας διαγωνισμός γιά τήν ἐπέκταση τοῦ ἀεροδρομίου Ἀθηνῶν, παρέλκει νά ἐπισημάνουμε ὅτι εἶναι ἀδιανόητο, ἀκόμα καί στό πλαίσιο τῆς ἐλεύθερης ἀγορᾶς, νά μποῦν ἐχθρικές χῶρες στό project τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἀεροδρομίου μας. Στοιχειῶδες, «ἀγαπητέ Γουῶτσον»!
Δέν νομίζουμε ὅτι λέμε κάτι παράλογο. Ἡ ἄμυνα καί καί ἡ ἐθνική κυριαρχία εἶναι κατ’ ἐξοχήν στρατηγικῆς σημασίας θέματα. Πρέπει νά τό δοῦμε.
Μ.Η.Τ. 232122