Ἡ βία τῶν ἀνηλίκων

Σέ ἔξαρση μεγάλη ἡ βία στίς νεαρές ἡλικίες, ἀποτελεῖ ἕνα ἀπό τά πιό ἀνησυχητικά κοινωνικά φαινόμενα.

Ξυλοδαρμοί, σχολικός ἐκφοβισμός, ἐπιθέσεις καί ὀργανωμένες συμμορίες νέων γεμίζουν τά δελτία εἰδήσεων καί τροφοδοτοῦν ἔντονο προβληματισμό. Καί δέν εἶναι μόνο οἱ εἰδικοί πού ἀνησυχοῦν, ἀλλά τό σύνολο τῆς ὑγιοῦς κοινωνίας.

Γιατί, ἄραγε, οἱ νέοι, τό μέλλον τοῦ κόσμου, ἐκδηλώνουν τόσο ἔντονη βία; Ἀναζητῆστε τά αἴτια πού εἶναι πολλά καί συνδέονται στενά μέ τίς ἀλλαγές πού βιώνει ἡ σύγχρονη κοινωνία.

Παράγων κύριος καί σημαντικός, ἡ χαλάρωση, σχεδόν διάλυση, τοῦ θεσμοῦ τῆς οἰκογένειας. Ἡ ἔλλειψη ἐπικοινωνίας ἀνάμεσα σέ γονεῖς καί παιδιά, ἡ ἀπουσία συναισθηματικῆς στηρίξεως καί ἡ ἀδιαφορία γιά τίς ἀνάγκες τῶν νέων, δημιουργοῦν σοβαρό κενό. Παιδιά πού αἰσθάνονται ἐγκαταλελειμμένα, ἀποξενωμένα ἤ παραμελημένα καί ἀναζητοῦν στηρίγματα σέ λάθος πρότυπα καί παρέες. Ὅταν ἡ οἰκογένεια δέν προσφέρει ἀσφάλεια, κατανόηση καί ὅρια, ἡ ἀπογοήτευση τῶν παιδιῶν, τῶν νέων γενικώτερα, ἐκφράζεται μέ βίαιο τρόπο. Μεγάλη εἶναι ἐπίσης ἡ ἐπίδραση τῶν μέσων ἐνημερώσεως καί τῶν κοινωνικῶν δικτύων.

Βία προβάλλεται συνεχῶς σέ ταινίες, παιχνίδια, μουσικά βίντεο καί «πλατφόρμες». Ἡ συνεχής ἐπαφή μέ τέτοιες εἰκόνες ὠθεῖ τά παιδιά νά συνηθίζουν τή βία καί νά τήν θεωροῦν φυσιολογική. Καί τά «μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης» ἐνισχύουν καί ἐκτρέφουν τήν ἀνάγκη γιά ἐντυπωσιασμό, ἀποδοχή καί δημοτικότητα. Θεωρῆστε το βέβαιο, ἡ διαδικτυακή πίεση πού ἀσκεῖται, εὔκολα ὁδηγεῖ ἕναν ἔφηβο σέ ἐκρηκτικές ἀντιδράσεις.

Νά μήν λησμονοῦμε καί τίς συνεχῶς ἐντεινόμενες κοινωνικές ἀνισότητες. Νέοι μεγαλώνουν μέσα στή φτώχεια, χωρίς εὐκαιρίες γιά ἐκπαίδευση καί ἐπαγγελματική ἀποκατάσταση. Μοιραῖα, αἰσθάνονται ἀποκλεισμένοι καί ἀδικημένοι καί ψάχνουν –καί βρίσκουν– διέξοδο στήν βία ὡς τρόπο νά ἐκφράσουν τήν ὀργή καί τήν ἀπογοήτευσή τους. Σέ μιά κοινωνία πού δέν παρέχει ἴσες εὐκαιρίες, οἱ νέοι ἀναζητοῦν ἄλλους τρόπους γιά νά αἰσθανθοῦν δυνατοί, ἰσχυροί καί σημαντικοί.

Καί πῶς νά παραλείψεις τήν ἔλλειψη ἀξιῶν, ἡ ὁποία, στίς σύγχρονες κοινωνίες, ὁδηγεῖ εὔκολα πολλούς νέους σέ σύγχυση; Τά πρότυπα πού προβάλλονται συνδέουν τήν ἐπιτυχία μέ τό εὔκολο χρῆμα, τήν δύναμη καί τήν φήμη, καί οὐδείς μιλᾶ γιά καλωσύνη, ἀλληλεγγύη, ὑπευθυνότητα. Ἔτσι, οἱ νέοι δυσκολεύονται νά διαμορφώσουν σταθερή ἠθική βάση καί νά ξεχωρίσουν τό σωστό ἀπό τό λάθος. Ὅταν ἐκλείπουν τά ἰδανικά, ὅταν δέν ὑπάρχουν σωστά πρότυπα, ἡ βία εὔκολα γίνεται μέσον ἐπιβολῆς.

Εἶναι καί οἱ νέοι πού ἐκδηλώνουν βίαιες συμπεριφορές ἐπειδή ἔχουν ὑποστεῖ κακοποίηση, παραμέληση ἤ ἔχουν ζήσει σέ περιβάλλον γεμᾶτο ἔνταση καί φόβο. Χωρίς ψυχολογική στήριξη, τά ψυχικά τραύματα μεταφράζονται σέ θυμό, ἐπιθετικότητα καί ἀνάγκη γιά κυριαρχία ἐπί τῶν ἄλλων.

Καιρός νά ἀντιληφθοῦμε ὅτι ἡ βία μεταξύ τῶν ἀνηλίκων δέν εἶναι ἁπλό ἤ τυχαῖο φαινόμενο. Εἶναι τό κάτοπτρο πού ἀποτυπώνει τά προβλήματα τῆς ἐποχῆς μας. Ἀποδυνάμωση τῆς οἰκογένειας, κοινωνική ἀδικία, διαστρέβλωση τῶν ἀξιῶν καί ἀπουσία σωστῆς παιδείας.

Ἴσως ἡ λύση νά μήν βρίσκεται στήν τιμωρία, ἀλλά στήν πρόληψη. Ἡ οἰκογένεια, τό σχολεῖο καί ἡ Πολιτεία ὀφείλουν νά παρέχουν τά ὑλικά μέ τά ὁποῖα κτίζεται ἕνας κόσμος ὅπου ἡ βία δέν θά ἔχει θέση στίς ψυχές τῶν παιδιῶν καί τῶν ἐφήβων. Ἡ εὐθύνη ἀνήκει, ὁλόκληρη, στούς ἐνήλικες.