Ἡ συνάντησις τῆς Ἀγκύρας καί τό Συμβούλιο Εἰρήνης

Στίς Εποχές τῶν μικρῶν ἤ μεγάλων ἀνακατατάξεων, οἱ Ἀμερικανοί θυμοῦνται ὅτι πρέπει νά κλείσουν τά ἑλληνοτουρκικά.

Τό κακό εἶναι ὅτι τό κάνουν χωρίς νά λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν τους τήν ἀπώτερη ἤ καί τήν πρόσφατη Ἱστορία καί χωρίς νά ὑπολογίζουν τίς εὐαισθησίες πού μπορεῖ νά ὑπάρχουν. Ἡ προσέγγισίς τους εἶναι ἐπιφανειακή καί κοντόφθαλμη καί γιά τόν λόγο αὐτό οἱ προσπάθειές τους οὐδέποτε τελεσφόρησαν.

• Τοῦ Eὐθ. Π. Πέτρου

Τό ἀντίθετο μάλιστα. Εἴτε ὄξυναν τά ὑφιστάμενα προβλήματα εἴτε καί ἐδημιούργησαν νέα. Τό λιγώτερο ἦταν ὅτι οἱ παρεμβάσεις καί οἱ πιέσεις τους ὁδήγησαν σέ κρίσεις καί ἐπεισόδια. Δέν χρησιμοποιοῦμε τόν ὅρο «θερμά», διότι «θερμά ἐπεισόδια» μεταξύ ἑλληνικῶν καί τουρκικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων δέν ἔχουν σημειωθεῖ.

Δυστυχῶς, οἱ Ἀμερικανοί σχεδιαστές πολιτικῆς θεωροῦν πραγματικότητα τούς εὐσεβεῖς τους πόθους καί νομίζουν ὅτι τά πράγματα ἐπί τοῦ πεδίου εἶναι ὅπως τά φαντάζονται ἀπό τά γραφεῖα τους στήν Οὐάσιγκτων.

Ἔτσι, τήν ἐποχή κατά τήν ὁποία ἄρχισε ἡ διάλυσις τῆς Γιουγκοσλαβίας, εἴχαμε τήν κρίση τοῦ Μαρτίου τοῦ 1987, ἡ ὁποία ὁδήγησε στίς συνομιλίες Παπανδρέου-Ὀζάλ στό Νταβός καί στήν διακήρυξη «Μή πόλεμος».

Μιά διακήρυξη πού ἐπί τῆς οὐσίας δέν ἐσήμαινε τίποτε, ἀλλά ἱκανοποίησε τήν ἀμερικανική κυβέρνηση. Ὁμοίως τό 1996, πού ἀνασχεδιαζόταν ὁ χάρτης τῶν ἐπιρροῶν στήν Εὐρώπη, εἴχαμε τήν κρίση τῶν Ἰμίων, ἡ ὁποία ὁδήγησε στήν Μαδρίτη. Ἐν προκειμένῳ ὁ Κώστα Σημίτης δέν εἶχε οὔτε τήν γνώση τῶν διεθνῶν ζητημάτων πού εἶχε ὁ Ἀνδρέας Παπανδρέου οὔτε τήν ὀξύνοια νά διαχειρισθεῖ τήν κατάσταση καί ὁδηγήθηκε σέ ὑποχωρήσεις. Ἔτσι τά πράγματα ἀντί νά βελτιωθοῦν ἔγιναν χειρότερα, μέ νέα ζητήματα νά προστίθενται στόν μακρύ κατάλογο τῶν ἑλληνοτουρκικῶν προβλημάτων. Θά τονίσουμε πάντως ὅτι σέ καμμία ἐκ τῶν δύο ἀναφερθέντων κρίσεων δέν ἔγινε μνεία τοῦ Κυπριακοῦ. Τοῦτο δεικνύει προχειρότητα. Δέν εἶναι δυνατόν νά ὑπάρξουν λύσεις στά ἑλληνοτουρκικά, ἄν πρῶτα δέν ὑπάρξει μιά δικαία λύσις γιά τήν Κύπρο. Γιά τήν ὀπτική τῆς Οὐάσγκτων ὅμως ἡ Κύπρος εἶναι «ἄλλη χώρα». Προτιμοῦν (ἴσως καί νά ἐθελοτυφλοῦν) νά μήν τήν συνυπολογίζουν στήν «ἐξίσωση».

Τώρα πού ὁ Πρόεδρος Τράμπ θεωρεῖ ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα νά «κλείσει» τό Μεσανατολικό, δέν μποροῦσε νά ἔχει ἕνα «ἀγκάθι» στά μετόπισθεν. Ἐπειγόταν νά ὑπάρξει μιά θετική ἐξέλιξις στά ἑλληνοτουρκικά. Καί τό πῶς τήν ἐννοεῖ αὐτήν τήν θετική ἐξέλιξη μᾶς τό ἔχει πεῖ ὁ Ἀμερικανός πρέσβυς στήν Ἄγκυρα Τόμ Μπάρακ. Ὁ ὁποῖος εἶχε ἀποκαλέσει τήν Ἑλλάδα καί τήν Τουρκία «δύο τοῦβλα» πού πρέπει νά συνενωθοῦν γιά νά διαμορφώσουν ἀπό κοινοῦ τό οἰκοδόμημα πού θά ἄνοιγε τόν δρόμο γιά τήν μεταφορά τῶν πόρων τῆς Ὑπερκαυκασίας καί τῆς κεντρικῆς Ἀσίας στήν Μεσόγειο. Δέν θά σχολιάσουμε τίς μᾶλλον ἀτυχεῖς παρομοιώσεις τοῦ Ἀμερικανοῦ διπλωμάτου καί θά ἐπισημάνουμε μόνον τό γεγονός ὅτι καί πάλι ἀγνοεῖ τήν Κύπρο.

Καί ὄχι μόνον αὐτό. Στήν παροῦσα συγκυρία, ἡ ἀμερικανική πολιτική ἔναντι τῆς Μεγαλονήσου ἔχει ἀλλάξει ριζικῶς, τό ἐμπάργκο ὅπλων ἔχει ἀρθεῖ, ἀμερικανικές δυνάμεις πραγματοποιοῦν ἀσκήσεις μέ τήν Ἐθνική Φρουρά καί τά λιμάνια τῆς Κύπρου χρησιμοποιοῦνται γιά κινήσεις πρός τό Ἰσραήλ καί τήν Γάζα. Οἱ Ἀμερικανοί τήν βλέπουν ὡς στρατηγικό βάθος, τόσο γιά τό Ἰσραήλ (ἀντίληψις τήν ὁποία καί τό Τέλ Ἀβίβ συμμερίζεται) ὅσο καί γιά τίς ἐν γένει ἐπιχειρήσεις τους στήν περιοχή. Καί ἐπειδή τούς βολεύει νά τό βλέπουν ἔτσι, ξεχωρίζουν τήν Κύπρο ἀπό τά ἑλληνοτουρκικά. Ἔτσι ὅμως δέν ἀλλάζουν τήν πραγματικότητα. Ἁπλῶς ἀπομακρύνονται ἀπό αὐτήν.

Εἶναι προφανές ὅτι στήν Οὐάσιγκτων ὑπάρχει ἱκανοποίησις ἀπό τήν συνάντηση Μητσοτάκη-Ἐρντογάν στήν Ἄγκυρα. Καί πράγματι τόσο ὁ Ἕλλην Πρωθυπουργός ὅσο καί ὁ Τοῦρκος Πρόεδρος συμπεριεφέρθησαν ὅπως ἀκριβῶς ἤθελε ἡ ἀμερικανική κυβέρνησις. Ἄν αὐτό σημαίνει κάτι ἐπί τῆς οὐσίας, μένει νά φανεῖ στούς ἑπομένους μῆνες. Τό σημαντικό ὅμως εἶναι ὅτι ἡ Τουρκία μετέχει στό Συμβούλιο Εἰρήνης τοῦ Προέδρου Τράμπ γιά τήν Γάζα, ἐνῷ ἡ Ἑλλάς ἐπιλέγει τήν ἐπιδεικτική ἀπουσία. Ὁ Πρωθυπουργός μας εἶχε ἀνειλημμένη ὑποχρέωση νά ἐπισκεφθεῖ τό Νέο Δελχί. Ἄς μήν ἔχουμε ὅμως ἀμφιβολία ὅτι ἡ στάσις αὐτή θά ἑρμηνευθεῖ ἀπό τό Σταίητ Ντηπάρτμεντ ὡς ἕνα ἀκόμη δεῖγμα εὐθυγραμμίσεως μέ τήν πολιτική τοῦ Βερολίνου. Καί τοῦτο μπορεῖ νά ἔχει ἐπιπτώσεις καί μάλιστα ἄμεσες.