Ἡ διπλωματία μόνη δέν ἀρκεῖ

ΗΤΑΝ τέτοιες ἡμέρες, τόν Αὔγουστο τοῦ 1974, πού συνομιλοῦσαν στήν Γενεύη οἱ ὑπουργοί Ἐξωτερικῶν Ἑλλάδος καί Τουρκίας, Γεώργιος Μαῦρος καί Τουράν Γκιουνές, ἀναζητῶντας –ὑποτίθεται– μιά λύση γιά τήν Κύπρο, ἐνῷ ἀκόμη πολύ μικρό μέρος τοῦ ἐδάφους της κατείχετο ἀπό τίς τουρκικές ἀποβατικές δυνάμεις.

Ἦταν μία τυπική περίπτωσις τῆς ἀποτυχίας στήν ὁποία ὁδηγεῖται αὐτός πού στηρίζεται στήν διπλωματία, χωρίς νά διαθέτει στρατιωτική ἰσχύ, ἤ τό –χειρότερο– χωρίς νά εἶναι πρόθυμος νά τήν χρησιμοποιήσει. Δυστυχῶς τά παθήματα τοῦ παρελθόντος δέν γίνονται διδάγματα. Ἐξακολουθοῦμε στήν Ἑλλάδα νά μηρυκάζουμε ἀναφορές στό διεθνές δίκαιο πιστεύοντας ὅτι μέσῳ αὐτοῦ θά διευθετηθοῦν τά προβλήματα πού ἔχουμε μέ τήν Τουρκία.

• Tοῦ Εὐθ. Π. Πέτρου

Πρόκειται γιά ἀσυγχώρητη ἀφέλεια. Ἀλλά εἶναι ἐξ ἴσου ἀσυγχώρητη ἀφέλεια νά πιστεύουμε ὅτι ἡ διπλωματία μόνη της εἶναι ἀρκετή γιά τήν ἐπίλυση διεθνῶν προβλημάτων. Καί πρίν ἀπό 50 χρόνια στήν διπλωματία ὑπελόγιζε ἡ ἑλληνική Κυβέρνησις γιά νά εὑρεθεῖ λύσις στό Κυπριακό. Ὅμως ἡ προσέγγισις αὐτή ὁδήγησε στήν ὑποδούλωση τοῦ 30% περίπου τοῦ ἐδάφους τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας. Καί ἐπί 50 χρόνια διά τῆς διπλωματίας ἐπιδιώκουμε κάποια διευθέτηση γιά τήν Μεγαλόνησο. Καί ἔτσι ἐφθάσαμε νά ἐκλιπαροῦμε γιά τήν διζωνική ὁμοσπονδία, τήν ὁποία τό 1975 πού μᾶς προσεφέρετο ἀπορρίπταμε μετά βδελυγμίας, διότι ἦτο οἱονεί διχοτόμησις. Τήν ὁποία ἀφοῦ ἐπί σειράν ἐτῶν ἐπέβαλλαν οἱ Τοῦρκοι ὡς βάση «ἐπιλύσεως» τοῦ Κυπριακοῦ, τώρα τήν ἀπορρίπτουν ἀπαιτῶντας τήν ἀναγνώριση τῆς διχοτομήσεως τῆς Μεγαλονήσου, διά τῆς δημιουργίας «δύο κρατῶν».

Εἶναι τραγικό ὅτι οἱ ἥρωες τῆς ΕΟΚΑ πολέμησαν καί ἔπεσαν γιά τήν Ἕνωση τῆς Κύπρου μέ τήν Ἑλλάδα, καί τώρα κάποιοι ὁμιλοῦν γιά «ἐπανένωση» ἐννοῶντας τήν ὁμοσπονδοποίηση πού θά καταστήσει καί τήν ὑπόλοιπη Κύπρο ὑποχείριο τοῦ Ἀττίλα. Ἐκεῖ μᾶς ὁδήγησε ἡ διπλωματία. Ἤ μᾶλλον τό γεγονός ὅτι πιστεύαμε πώς ἡ διπλωματία μόνη εἶναι ἀρκετή γιά τήν ἀντιμετώπιση τῶν ἁρπακτικῶν διαθέσεων τοῦ Ἀττίλα. Καί ἀκόμη δέν ἔχουμε καταλάβει ὅτι ἡ ἐμμονή μας στήν ἀτελέσφορη αὐτή τακτική ὁδηγεῖ νομοτελειακῶς στήν δικαίωση τοῦ Ἀττίλα. Στήν πλήρη ἐπίτευξη τῶν στόχων του καί σέ μιά κατάσταση πού γιά τόν ἑλληνισμό θά εἶναι πολύ χειρότερη τῆς σημερινῆς ντέ φάκτο διχοτομήσεως.

Τόν Αὔγουστο τοῦ 1974, ἤδη, ἡ νομιμότης εἶχε ἀποκατασταθεῖ στήν Κύπρο. Οἱ λόγοι τούς ὁποίους ἐπεκαλεῖτο ἡ Τουρκία γιά τήν εἰσβολή εἶχαν ἐκλείψει. Ὅμως ἡ Ἄγκυρα δέν εἶχε διάθεση νά ὑποχωρήσει. Καί συζητοῦσε γιά νά κερδίσει χρόνο. Αὐτό ἔκανε στήν Γενεύη ὁ ὑπουργός Ἐξωτερικῶν τοῦ Ἀττίλα ἀπέναντι σέ ἕναν Γεώργιο Μαῦρο, ὁ ὁποῖος μᾶλλον ἀμήχανος προσπαθοῦσε νά σώσει ὅ,τι μποροῦσε νά σωθεῖ γνωρίζοντας ὅτι ἡ ἐπιλογή τῆς στρατιωτικῆς ἀντιπαραθέσεως εἶχε ἐκ τῶν προτέρων ἀποκλεισθεῖ ἀπό τήν Ἀθήνα. Δέν εἶναι δέ τυχαῖο ὅτι τήν ἴδια στιγμή κυκλοφοροῦσαν πληροφορίες γιά ἐλλείψεις, προβλήματα καί ἀνεπαρκῆ προετοιμασία τῶν ἑλληνικῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Πληροφορίες πού ἦσαν ἀνυπόστατες μέν, ἐκείνη τήν ὥρα ὅμως εἶχαν σοβαρές ἐπιπτώσεις στό ἠθικό καί τῶν στρατευμένων καί τοῦ πληθυσμοῦ ἐν γένει.

Ἐθελοτυφλοῦσε ἡ ἑλληνική ἡγεσία ἐκείνης τῆς ἐποχῆς, ἀγνοῶντας πληροφορίες πού ἔρχονταν ἀπό τήν Κύπρο καί οἱ ὁποῖες συνέκλιναν σέ ἕνα συμπέρασμα. Ὅτι ὁ Ἀττίλας 2 πρόκειται νά ξεσπάσει ἀπό στιγμή σέ στιγμή. Ἀφ’ ἑνός οἱ τουρκικές δυνάμεις ἐνισχύοντο μέ περισσότερες μονάδες πού μετεφέροντο στήν Κυρήνεια καί ἀφ’ ἑτέρου ἐλάμβαναν ἐπίκαιρες θέσεις στήν γραμμή καταπαύσεως τοῦ πυρός, κατά τρόπον ὥστε ἦταν βέβαιον ὅτι προετοιμάζοντο γιά νά ἐπιτεθοῦν. Ὅπως καί κατά τήν προηγουμένη φάση, λιγώτερο ἀπό ἕναν μῆνα πρίν, πού ἡ ἀποβατική δύναμις ἔφθανε στήν Κύπρο καί κάποιοι ἐξακολουθοῦσαν νά ὑποστηρίζουν ὅτι «κάνουν γυμνάσια» καί συνιστοῦσαν στούς ἀξιωματικούς πού ἀνησυχοῦσαν: «Κύριοι, πᾶτε γιά ὕπνο».

Πρίν ξημερώσει ἡ 14η Αὐγούστου 1974, ὁ Γκιουνές ἀπό τήν Γενεύη διεβίβασε στόν Ἐτσεβίτ τό σῆμα «Ἡ Ἀϊσέ μπορεῖ νά πάει διακοπές». Καί τό πρωί ὁ Ἀττίλας 2 εἶχε ἐξαπολυθεῖ. Καί τώρα ὁ Ἀττίλας 3 εἶναι μπροστά στά μάτια μας καί πάλι ἀρνούμεθα νά τόν δοῦμε. Καί πάλι πιστεύουμε ὅτι θά εὑρεθεῖ λύσις διά τῆς διπλωματίας καί χωρίς νά ἱδρώσουμε καί χωρίς νά ματώσουμε. Ντροπή μας!