«Τίς τελευταῖες δεκαετίες τό κοινό τῆς ποίησης, τοὐλάχιστον στήν Ἑλλάδα, ἔχει μεγαλώσει σημαντικά»

«Τίς τελευταῖες δεκαετίες τό κοινό τῆς ποίησης, τοὐλάχιστον στήν Ἑλλάδα, ἔχει μεγαλώσει σημαντικά»

Ὁ πρυτανεύων τῆς νεωτέρας ποιήσεως, Ἀντώνης Φωστιέρης, πρεσβεύει πώς «εἶναι πολύ ἐνθαρρυντικό τό γεγονός ὅτι ἐμφανίζονται συνεχῶς νέοι ποιητές, ἐκδίδονται πολλά ποιητικά βιβλία καί ὑπάρχουν νέοι ἐκδοτικοί οἶκοι. Ὑπάρχει μιά κινητικότητα, ἀκόμη κι ἄν δέν γίνεται ἀντιληπτή ἀπό τό εὐρύτερο κοινωνικό σύνολο».

Ὄνομα ταυτισθέν μέ τήν νεωτέρα ποίηση, ἐπί σχεδόν ἕξι δεκαετίες, ὁ Ἀντώνης Φωστιέρης, μέ ἀμέριστο ἀφοσίωση καί φιλόπονο διακονία στήν μεγάλη τῆς λογοτεχνίας σύναξη, ὑπηρετεῖ τήν ποιητική τέχνη στό ἔπακρό της, πιστοποιῶν ‒σέ καιρούς χαλεπούς γιά ἔκφραση αἰσθημάτων‒ τήν συνέχεια.

  • Tοῦ ΙΑΚΩΒΟΥ ΛΙΑΡΟΥ

Ἕνας ἐκ τῶν καρπῶν τῆς ἀδιαλείπτου παραγωγῆς του εἶναι καί ὁ ἐπιβλητικός τόμος, πού συγκεντρώνει ὅλες τίς συνεντεύξεις καί τά δοκίμια πού ἔχουν δημοσιευθεῖ σέ ἔντυπα ὅλα αὐτά τά χρόνια, μέ τίτλο «Ποίηση καί Ποιητική», καί ὁ ὁποῖος ἐπαρουσιάσθη στόν Ἰανό.

Ἐντός τῆς ρεούσης ἀφηγήσεως καί τοῦ στενοῦ πλαισίου μιᾶς συνεντεύξεως, πάντοτε εὑρίσκεται συμπυκνωθεῖσα ἡ ἄποψις καί οἱ βιωματικές ἐμπειρίες τοῦ κάθε δημιουργοῦ, οἱ θεωρητικές του κατευθύνσεις καί οἱ ἀναγνωστικές του προτιμήσεις, ἐνῷ ὁμολογοῦνται καί οἱ τεχνικές του ἀναζητήσεις.

Πρυτανεύων στόν χῶρο τῆς ποιήσεως, ὁ Ἀντώνης Φωστιέρης ἐξηγεῖ πώς «μέσα στό βιβλίο αὐτό περιλαμβάνονται, κατά τό πλεῖστον, συνεντεύξεις, συνομιλίες πού ἔχω κάνει εἴτε μέ ὁμοτέχνους εἴτε μέ δημοσιογράφους, ἐκδότες, φιλολόγους καί καθηγητές ὅλα αὐτά τά χρόνια. Εἶναι συνεντεύξεις πού ἔχουν δημοσιευθεῖ ὅλες σέ ἔντυπα. Δέν ὑπάρχει ἀπομαγνητοφωνημένη συνέντευξη ἀπό τήν τηλεόραση, τό ραδιόφωνο ἤ ἄλλο μέσο. Εἶναι ὅλες ἔντυπες, ἄρα ὑπάρχει, θά ἔλεγα, κατά κάποιον τρόπο, ὅσο κι ἄν ἀκούγεται ὀξύμωρο, μιά γραπτή προφορικότητα σέ αὐτά».

Στήν παρουσίαση ἀνεδείχθη ὁ φιλοσοφικός χαρακτήρ τοῦ ποιητικοῦ ἔργου του, καθώς καί ἡ ἰδιαιτέρα γλῶσσα του, μέ πειραματισμούς καί νεολογισμούς. Τό πολύπλευρο ἔργο του, ἀπό τό 1971, ἐκτείνεται σέ 14 ποιητικές συλλογές, μεταφράσεις καί τήν δημιουργία σημαντικῶν περιοδικῶν, ἐνῷ ἔχει τιμηθεῖ μέ σημαντικά βραβεῖα, ὅπως τό Βραβεῖο Plotin τοῦ περιοδικοῦ «Τομές» τό 1978, τό Διεθνές Βραβεῖο Καβάφη τό 1993, τό Βραβεῖο Βρεττάκου τοῦ Δήμου Ἀθηναίων τό 1998, τό Βραβεῖο Ποίησης τοῦ περιοδικοῦ «Διαβάζω» τό 2004, τό Κρατικό Βραβεῖο Ποίησης τό 2004 καί τό Βραβεῖο τοῦ Ἱδρύματος Κώστα καί Ἑλένης Οὐράνη τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν τό 2010, γιά τό σύνολο τοῦ ἔργου του.

Συμφώνως μέ τήν ὀπτική του, «ἡ ματιά στό συγκεκριμένο βιβλίο δέν εἶναι ἀκαδημαϊκή, δέν εἶναι ἐπιστημονική, δέν εἶναι κἄν φιλολογική, οὔτε κριτική. Εἶναι, κυρίως, ἕνα ἡμερολόγιο ταξιδιωτικό στόν χῶρο τῆς ποίησης. Καί αὐτά τά ὁποῖα ἀποτυπώνονται στά κείμενα εἶναι ἀποκλειστικά καί μόνο οἱ ἐμπειρίες ἀπό τήν ποιητική πράξη. Δέν ἀναπαράγω θεωρίες οὔτε ἀναφέρομαι σέ συγκεκριμένες σχολές καί σέ ρεύματα καί τά λοιπά. Μιλάω ἐντελῶς ἐμπειρικά κι ἀπέχοντας 55 χρόνια ἀκριβῶς ἀπό τήν πρώτη συλλογή πού ἐξέδωσα τό ’71».

Οἱ συνεντεύξεις καί τά δοκίμια στό «Ποίηση καί Ποιητική» εἶναι κάτι περισσότερον ἀπό μία ἀποτύπωση ἡμερολογιακοῦ χαρακτῆρος καί μία ἀνταλλαγή ἀπό ἐμπειρίες. Ὅπως διευκρινίζει ὁ Ἀ. Φωστιέρης, «εἶναι σάν νά ἀνταλλάσσουμε, γιατί στήν ποίηση εἴμαστε ὅλοι αὐτοδίδακτοι, μᾶλλον ἑτεροδίδακτοι. Ἀλληλοδίδακτοι. Κανείς δέν μαθαίνει νά γράφει ποίηση παρακολουθῶντας σεμινάρια δημιουργικῆς γραφῆς ἤ πηγαίνοντας σέ ἀνάλογες σχολές.

Αὐτά τά μαθαίνεις μέσα ἀπό τήν ἴδια τήν ἐπαφή μέ τά ποιήματα. Δηλαδή, γιά νά γράψεις δέκα ποιήματα, πρέπει νά ἔχεις διαβάσει, κατά τήν γνώμη μου, χίλια. Καί μόνο μέσα ἀπό τήν ἀνάγνωση καί τήν ἐπαφή σου μέ τήν ἴδια τήν ποίηση μπορεῖ νά καταλάβεις περί τίνος πρόκειται, νά μάθεις τρόπους, νά κλέψεις τρόπους, νά ἀπορρίψεις ἄλλους, νά δεῖς τί ταιριάζει σ’ ἐσένα καί τί ὄχι. Γιατί ἡ ποίηση δέν εἶναι μονοσήμαντη, εἶναι μιά συμπεριληπτική ἔννοια, πού περιλαμβάνει πάρα πολλά εἴδη, εἴτε μέ βάση τήν θεματική, εἴτε τήν ἐκφραστική, εἴτε τήν γλῶσσα, εἴτε τήν ἐποχή. Ὑπάρχουν πάρα πολλά εἴδη ποίησης, ἑπομένως καί ἡ προσέγγιση τοῦ ποιητικοῦ φαινομένου δέν μπορεῖ νά γίνει μονοσήμαντη».

Δεδομένων τῶν 55 ἐτῶν τῆς ποιητικῆς του πορείας, τῶν προσωπικῶν του ἐμπειριῶν καί τῆς συνεργασίας του μέ ἄλλους ποιητές, ἀναφέρει πώς «μποροῦμε νά ποῦμε ὅτι μέσα στόν 20ό αἰῶνα, τοὐλάχιστον στό δεύτερο μισό του, ὄχι μόνο στήν Ἑλλάδα ἀλλά καί διεθνῶς, δέν ἐμφανίστηκαν νέα, πρωτότυπα ρεύματα οὔτε νέες σχολές. Τό μόνο πού θά μπορούσαμε ἴσως νά ποῦμε ὅτι ἐμφανίστηκε ἀργότερα εἶναι ὁ μεταμοντερνισμός, ὁ ὁποῖος ὅμως σέ μεγάλο βαθμό συγχέεται μέ τόν ἴδιο τόν μοντερνισμό. Αὐτό μπορεῖ, ἐκ πρώτης ὄψεως, νά φαίνεται ἀρνητικό, τό ὅτι δηλαδή δέν ἔχουμε κάτι ἐντελῶς πρωτότυπο. Ἀπό τήν ἄλλη ὅμως βλέπω τήν θετική του πλευρά: ὅτι ἔπαψε πιά αὐτό τό κυνήγι τῆς πρωτοτυπίας, τῆς πρωτοπορίας καί τοῦ καινούργιου».

Προεξάρχει ἀκόμη ἡ ἀντίθεσις μεταξύ τῆς φόρμας καί τοῦ περιεχομένου; Ὁ Ἀ. Φωστιέρης ἀπαντᾶ πώς «στήν πραγματικότητα οἱ περισσότερες σχολές ἔχουν στηριχθεῖ πάνω στήν ἐκφραστική καί ὄχι τόσο στήν θεματική. Οἱ κύριοι θεματικοί πυρῆνες παντοῦ καί πάντα δέν εἶναι περισσότεροι, θά ἔλεγα, ἀπό δεκαπέντε μέ εἴκοσι. Ἀπό ἐκεῖ καί πέρα, ὑπάρχουν πάρα πολλές, ἄπειρες, ἀποχρώσεις».

Κατά τόν ποιητή, σέ καιρούς ἀντιποιητικούς, ὅπου ἡ ψηφιακή τεχνολογία ἐπηρεάζει τά πάντα, «μολονότι ὑπάρχει πάντα μιά μεμψιμοιρία ὅτι τό κοινό τῆς ποίησης εἶναι μικρό, καί πράγματι, σέ ἀριθμό καί σέ ποσοστό, σέ σχέση μέ τόν γενικό πληθυσμό, εἶναι μικρό, ἐξ ἴσου ἀληθινό εἶναι ὅτι τίς τελευταῖες δεκαετίες τό κοινό αὐτό, τοὐλάχιστον στήν Ἑλλάδα, ἔχει μεγαλώσει σημαντικά. Εἶναι ἐπίσης πολύ ἐνθαρρυντικό τό γεγονός ὅτι ἐμφανίζονται συνεχῶς νέοι ποιητές, ἐκδίδονται πολλά ποιητικά βιβλία καί ὑπάρχουν νέοι ἐκδοτικοί οἶκοι. Ὑπάρχει δηλαδή μιά κινητικότητα, ἀκόμη κι ἄν δέν γίνεται ἀντιληπτή ἀπό τό εὐρύτερο κοινωνικό σύνολο».

Γιά τό ἐάν ὑφίσταται ἡ ὄντως κριτική, διευκρινίζει ὅτι «ἡ κριτική ὑπάρχει, ἔστω καί μέ ἄλλη μορφή. Μπορεῖ νά μήν ὑπάρχει αὐτή ἡ καθεστωτική ἤ θεσμική κριτική, ἀλλά ἡ κριτική ὑπάρχει μέ πολλές μορφές. Πρῶτος κριτικός εἶναι ὁ ἴδιος ὁ δημιουργός, ὁ ὁποῖος γράφει τό ποίημα καί, πρίν τό δημοσιοποιήσει, πρέπει νά τό ἐγκρίνει ὁ ἴδιος. Ἀπό ἐκεῖ καί πέρα, νομίζω ὅτι ἡ σημαντικώτερη κριτική γίνεται καθημερινά ἀπό τόν κάθε ἀναγνώστη».

Advertisement 1














Advertisement 3

Advertisement 4

Κεντρικό θέμα