Ἀπό τίς μαθητικές καταλήψεις στήν Γαλλία μέχρι τήν γενικευμένη ἀμφισβήτηση στήν Βρεταννία, οἱ ἡγεσίες ἐπιστρατεύουν τήν καταστολή καί τήν δυσφήμιση ἀπέναντι σέ μιά κοινωνία πού βουλιάζει
Γιά περισσότερο ἀπό δύο ἑβδομάδες, ἡ Γαλλία συγκλονίζεται ἀπό τίς μαζικές καί συχνά βίαιες κινητοποιήσεις μαθητῶν λυκείου καί φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται γιά τήν ὑποβάθμιση τῆς ἐκπαίδευσης καί ζητοῦν καλύτερες συνθῆκες στά σχολεῖα καί τά πανεπιστήμια.
- Τῆς ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΝΑΞΑ
Διεκδικοῦν περισσότερους ἐκπαιδευτικούς καί προσωπικό, μικρότερα τμήματα, ἀλλά καί καλύτερα καί ἀσφαλέστερα σχολικά κτήρια, πολλά ἀπό τά ὁποῖα ἀντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα συντήρησης, ἐξ αἰτίας τῆς φτωχοποίησης τῆς χώρας. Γιά περισσότερο ἀπό δύο ἑβδομάδες, ἡ Γαλλία συγκλονίζεται ἀπό τίς μαζικές καί συχνά βίαιες κινητοποιήσεις μαθητῶν λυκείου καί φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι διαμαρτύρονται γιά τήν ὑποβάθμιση τῆς ἐκπαίδευσης καί ζητοῦν καλύτερες συνθῆκες στά σχολεῖα καί τά πανεπιστήμια.
Διεκδικοῦν περισσότερους ἐκπαιδευτικούς καί προσωπικό, μικρότερα τμήματα, ἀλλά καί καλύτερα καί ἀσφαλέστερα σχολικά κτήρια, πολλά ἀπό τά ὁποῖα ἀντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα συντήρησης, ἐξ αἰτίας τῆς φτωχοποίησης τῆς χώρας. Οἱ κινητοποιήσεις ἔρχονται ὡς ἀποτέλεσμα τῶν διαδοχικῶν περικοπῶν τά τελευταῖα ἔτη σέ ὅλες τίς βαθμίδες τῆς ἐκπαίδευσης. Μόνο στήν γαλλική δευτεροβάθμια ἐκπαίδευση ἔχουν ἤδη καταργηθεῖ περίπου 4.000 θέσεις ἐκπαιδευτικῶν, ἐνῷ γιά τήν ἑπόμενη χρονιά προβλέπεται ἡ κατάργηση ἀκόμη 1.600 θέσεων.
Τήν ἴδια ὥρα, οἱ περικοπές στόν προϋπολογισμό τῆς δευτεροβάθμιας ἐκπαίδευσης γιά τό 2027 ἀναμένεται νά ἀνέλθουν σέ 650 ἑκατ. εὐρώ, ἐνῷ ἐπί πλέον 150 ἑκατ. εὐρώ προβλέπεται νά ἀφαιρεθοῦν ἀπό τήν τριτοβάθμια ἐκπαίδευση. Παράλληλα, ἡ κυβέρνηση, σύμφωνα μέ τήν ἀντιπολίτευση, κάνει δῶρο ἐπιδοτήσεις καί ἐπιχορηγήσεις, τῆς τάξης τῶν 2,5 δισ. εὐρώ, στίς μεγαλύτερες ἐπιχειρήσεις τῆς χώρας.
Μή μπορῶντας νά ἀναγνωρίσει τίς εὐθῦνες της γιά τήν ἐθνική καταστροφή πού προκάλεσε ἡ διακυβέρνηση Μακρόν στήν Γαλλία ἀπό τό 2017 μέχρι σήμερα, καθώς θά ἔπρεπε νά ἀμφισβητήσει τήν ἴδια της τήν ὕπαρξη, ἡ γαλλική κυβέρνηση ἀποδίδει τίς εὐθῦνες γιά τίς κινητοποιήσεις τῶν μαθητῶν καί τῶν φοιτητῶν, πού ἔχουν μετατρέψει τήν χώρα σέ πυριτιδαποθήκη, σέ ὅλους τούς ἄλλους –ἀπό τήν Ἀνυπότακτη Γαλλία τοῦ Ζάν-Λύκ Μελανσόν καί τόν Ἐθνικό Συναγερμό τῆς Μαρίν Λέ Πέν ἕως τήν Ρωσσία–, πλήν τοῦ ἑαυτοῦ της.
Τό μαθητικό κίνημα ξεκίνησε ἀπό τό Παρίσι, στίς 17 Σεπτεμβρίου, καί στήν συνέχεια ἐξαπλώθηκε σέ πολλές γαλλικές πόλεις, μέ περισσότερα ἀπό 500 λύκεια νά τελοῦν ὑπό κατάληψιν. Ὡστόσο, λίγους μῆνες πρίν ἀπό τίς προεδρικές ἐκλογές καί πρίν ἀπό τήν κρίσιμη ψηφοφορία στήν Ἐθνοσυνέλευση τοῦ προκρούστειου προϋπολογισμοῦ γιά τό 2027, ἡ κυβέρνηση δέν μπορεῖ νά ἐπιτρέψει τήν γιγάντωση ἑνός πραγματικοῦ λαϊκοῦ κινήματος, τό ὁποῖο κινδυνεύει νά βγάλει στούς δρόμους τήν γαλλική κοινωνία, ἡ ὁποία βρίσκεται ἤδη στό σημεῖο ρήξης. Καί ἔτσι, ρίχνουν δακρυγόνα, πυροβολοῦν, κάνουν προσαγωγές.
Κατά συνέπεια, ἡ ἐξέλιξη τῆς κατάστασης εἶναι κλασσική. Ὅπως καί στά Κίτρινα Γιλέκα: στό κίνημα –ἐκτός ἀπό τά ἀλλοδαπά στοιχεῖα, τά ὁποῖα ἀπό ἄρνηση ἀφομοίωσης ἤ φανατισμό ἐχθρεύονται τήν Γαλλία– διείσδυσαν καί βίαιες παρακρατικές ὁμάδες, μέ σκοπό τήν πρόκληση ἐπεισοδίων, μέ εἰκόνες τους νά κάνουν τόν γῦρο τοῦ διαδικτύου. Πέρα ἀπό τίς μαζικές προσαγωγές, ἡ ἀστυνομία ἔκανε χρήση δακρυγόνων καί χειροβομβίδων κρότου λάμψης ἤ στόχευσε μέ πλαστικές μπάλλες LBD τούς μαθητές, ὁρισμένοι ἀπό τούς ὁποίους ἔμειναν ἀνάπηροι ἀπό τούς σοβαρούς τραυματισμούς.
Καί αὐτό, γιατί στίς δυτικές φιλελεύθερες δημοκρατίες οἱ διαμαρτυρίες καί τά λαϊκά αἰτήματα ἀντιμετωπίζονται ὡς θεμιτά μόνον ὅταν δέν ἀμφισβητοῦν πραγματικά τήν ἐξουσία. Ὅταν, δέ, συμβαίνει κάτι ἀντίστοιχο σέ χῶρες πού δέν εὐθυγραμμίζονται μέ τήν Δύση, ἡ τελευταία τό παρουσιάζει ὡς «λαϊκή ἐξέγερση» ἤ «δημοκρατικό ἀγῶνα». Μέ λίγα λόγια, οἱ δυτικές ἡγεσίες ἐπικαλοῦνται τήν Δημοκρατία ἐπιλεκτικά.
Ἀλλά τί θά μποροῦσαν, ἄραγε, νά προσάψουν οἱ Γάλλοι πολῖτες σέ αὐτούς πού τούς κυβερνοῦν; Γιατί ἀπαιτοῦν οἱ μαθητές καλύτερες ἐκπαιδευτικές συνθῆκες; Γιατί θέλουν νά ζήσουν σέ μιά κοινωνία σάν φυσιολογικοί ἄνθρωποι; Τί ἀναίδεια! Τί ἰδέα καί αὐτή! Γι᾿ αὐτές τίς ἀπαιτήσεις, ἄλλως τε, ὑπάρχει ἡ γνωστή συνταγή τῆς δυσφήμισης, τῶν δακρυγόνων, τῶν πυροβολισμῶν μέ πολεμικά ὑλικά, ἀκόμη καί κατά ἀνηλίκων, καί τῶν βίαιων προσαγωγῶν.
Ὅπως προαναφέρθηκε, ἔτσι συνέβη μέ τά Κίτρινα Γιλέκα. Ἡ τεχνική λειτούργησε· ἑπομένως, δέν ὑπάρχει κανένας λόγος νά ἀλλάξει. Ποιός ἐνδιαφέρεται ἀκόμη γιά τά ἀρχικά αἰτήματα τῶν μαθητῶν; Ὅλοι μιλοῦν πλέον μόνο γιά τά καταστήματα πού λεηλατήθηκαν, τίς πυρκαγιές πού προκλήθηκαν στά σχολικά κτήρια, ὅλη αὐτή τήν βία πού ἐπιτρέπει νά ἀποστραφοῦν τό βλέμμα καί ἡ προσοχή ἀπό τό πραγματικό πρόβλημα.
Ἡ χειραγώγηση, οἱ καταστροφές, οἱ ἀναπηρίες, οἱ προσαγωγές καί ἡ ἀστυνομική βία ἐπιτρέπουν νά τρομοκρατηθοῦν ἐκεῖνοι καί ἐκεῖνες πού θά ἤθελαν πραγματικά νά ἐκφράσουν τά εὔλογα αἰτήματά τους, κατεβαίνοντας στούς δρόμους, γιά νά εἰσακουστοῦν. Τήν ὥρα πού ἡ γαλλική κυβέρνηση προσποιεῖται ὅτι ἐξετάζει συμβολικές παραχωρήσεις καί ἀνακοινώνει τήν ἐπανέναρξη αὐτοῦ τοῦ περίφημου «κοινωνικοῦ διαλόγου» –ὁ ὁποῖος δέν εἶναι παρά μιά σκηνοθεσία τῆς κοινωνικῆς προδοσίας–, οἱ κατηγορίες γιά ὅσα συμβαίνουν πραγματικά στούς δρόμους, καί ἀποσιωπῶνται συστηματικά ἀπό τά χρυσοπληρωμένα μέ κρατικές ἐπιχορηγήσεις ΜΜΕ τῆς Γαλλίας, πέφτουν… βροχή.
Τό μαθητικό κίνημα προκαλεῖ τόση ἀνησυχία, ὥστε καθίσταται ἀναγκαία ἡ γρήγορη ἀποδυνάμωσή του. Γιατί τά αἰτήματα τῶν μαθητῶν ξεπερνοῦν τό ἐκπαιδευτικό πλαίσιο, ἀγγίζοντας τήν γενικώτερη μείωση τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, τήν τιμή τῆς βενζίνης, τήν πανάκριβη στέγαση, τήν καλπάζουσα ἀκρίβεια στά σοῦπερ μάρκετ κ.λπ.
Ἔτσι, στόν τηλεοπτικό σταθμό LCI, ὁ Ντομινίκ Μουαζί, σύμβουλος στό φιλοκυβερνητικό Ἰνστιτοῦτο Montaigne, ἐξηγοῦσε τίς προάλλες σέ ὅσους δέν εἶχαν βγεῖ νά διαδηλώσουν ὅτι δέν ὑπάρχει λόγος νά σκεφτοῦν νά κατέβουν στούς δρόμους, γιατί… πίσω ἀπό ὅλα αὐτά βρίσκεται ἡ Ρωσσία! Βεβαίως, αὐτό τό ἀστεῖο ἐπιχείρημα δέν μπορεῖ νά τό ἀποδείξει κανείς, οὔτε θά μπορέσει ποτέ, ἀλλά δέν μπορεῖ καί νά ἀποκλειστεῖ.
Ἄλλως τε, ἕνας ἐχθρός χρησιμεύει ἀκριβῶς γι᾿ αὐτό. Γιά νά τοῦ ἀποδίδονται ὅλες οἱ κατηγορίες, νά φιμώνεται κάθε ἀμφισβήτηση καί νά δικαιολογοῦνται ὅλες οἱ πολιτικές ὑπερβολές. Γιά ὁρισμένους πολιτικούς ἀναλυτές, τό μαθητικό καί φοιτητικό κίνημα σηματοδοτεῖ τό λυκόφως τοῦ μακρονισμοῦ: Οἱ νέοι Γάλλοι θέλουν νά μορφωθοῦν καί νά ἔχουν πρόσβαση στίς σπουδές, καί μιά ἐλιτίστικη ἐξουσία τούς ἀπαντᾶ μέ καταστολή καί μειώνοντας κατά 20% τόν προϋπολογισμό ἀνά φοιτητή, τό διάστημα μεταξύ 2017 καί 2026.
Ἡ σκόπιμη καταστροφή τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συστήματος μιᾶς χώρας ἐπιτρέπει τήν δημιουργία γενεῶν ἠλιθίων, ἐπισφαλῶν, πειθήνιων, χειραγωγήσιμων. Ἡ σκόπιμη ἀποδυνάμωση τῶν συνθηκῶν διαβίωσης τοῦ πληθυσμοῦ, μέ μείωση τῆς ἀγοραστικῆς δύναμης, μαζική ἀνεργία καί ἐπισφαλῆ ἀπασχόληση, ὑποχρεώνει τούς ἀνθρώπους νά σκέφτονται τήν καθημερινή τους ἐπιβίωση, χωρίς νά ἔχουν τόν χρόνο, τήν δύναμη καί τήν διάθεση νά θέσουν ἐρωτήματα ἤ νά ἀναρωτηθοῦν οἱ ἴδιοι. Καί, ἄν κάποιος σηκώσει τό κεφάλι, βγεῖ ἀπό τήν… ὁμίχλη καί τολμήσει νά ἀναρωτηθεῖ, νά διεκδικήσει ἀλλαγές, εἶναι ἁπλό: δέν μπορεῖ παρά νά εἶναι ὄργανο ἤ πράκτορας τοῦ ἐχθροῦ καί θά πρέπει νά συντριβεῖ.
Οἱ ἐλίτ δέν λαμβάνουν πλέον ὑπ᾿ ὄψιν τήν λαϊκή βούληση
Πολλά κοινωνικά κινήματα ἔχουν συγκλονίσει τήν Γαλλία τά τελευταῖα χρόνια. Ἑκατομμύρια Γάλλοι βγῆκαν στούς δρόμους ἐναντίον τοῦ γάμου μεταξύ ὁμοφυλοφίλων. Ἑκατομμύρια βγῆκαν μέ τά Κίτρινα Γιλέκα, γιά νά ζητήσουν ἀξιοπρεπεῖς συνθῆκες διαβίωσης, καί ἄλλα τόσα γιά νά διαμαρτυρηθοῦν κατά τῶν συνταξιοδοτικῶν μεταρρυθμίσεων. Οἱ διαδηλώσεις διαφόρων κοινωνικῶν κλάδων εἶναι συνηθισμένο φαινόμενο.
Ὅμως, ποτέ δέν γίνεται κάτι. Εἴτε τά συνδικᾶτα, διεφθαρμένα καί ἐξαγορασμένα, καταπνίγουν τήν κοινωνική σύγκρουση. Εἴτε ὁ κόσμος βρίσκεται ἀντιμέτωπος μέ τήν ἄγρια καταστολή, καί τά μέσα ἐνημέρωσης δυσφημίζουν τό κίνημά τους. Εἴτε οἱ ἄνθρωποι ἀποθαρρύνονται. Οἱ ἐλίτ, ὄχι μόνο στήν Γαλλία ἀλλά γενικώτερα στήν Εὐρώπη καί τίς ὑπόλοιπες δυτικές κοινωνίες, δέν λαμβάνουν πλέον ὑπ᾿ ὄψιν τήν λαϊκή βούληση.
Θυμοῦνται τόν λαό μόνον ὅταν πλησιάζουν οἱ ἐκλογές, καί τότε ἀναρωτιοῦνται μέ ἀνησυχία: Θά μπορέσουν, ἄραγε, νά πετύχουν αὐτό πού θέλουν –δηλαδή νά ἐπανεκλεγοῦν– μέσα ἀπό τίς δημοκρατικές διαδικασίες, ὅταν αὐτές δέν τούς ἐγγυῶνται πλέον τό ἀποτέλεσμα πού ἐπιδιώκουν; Ὡστόσο, αὐτό δέν εἶναι λόγος νά σταματήσει κανείς νά ἀγωνίζεται. Γιά τήν χώρα του, γιά τήν ζωή του, γιά τό μέλλον τῶν παιδιῶν του. Γιατί αὐτό ἀκριβῶς διακυβεύεται σήμερα. Καί ὁ ἐχθρός δέν βρίσκεται κάπου μακριά. Στίς ἡμέρες μας, σέ πολλές εὐρωπαϊκές χῶρες βρίσκεται στήν ἐξουσία.
Μιά ἀπό τά ἴδια καί στήν Βρεταννία
Ὅπως ἡ Γαλλία, ἔτσι καί ἡ Βρεταννία βρίσκεται ἀντιμέτωπη μέ μιά βαθειά καί ἐπίμονη κοινωνική δυσαρέσκεια, ἡ ὁποία εἶναι τό ἀποτέλεσμα μιᾶς μακρᾶς συσσώρευσης προβλημάτων: τοῦ κόστους ζωῆς, τῆς στεγαστικῆς κρίσης, τῆς κατάστασης τοῦ Ἐθνικοῦ Συστήματος Ὑγείας (NHS), τῆς ἐργασιακῆς ἀβεβαιότητας καί τῆς αἴσθησης ὅτι οἱ οἰκονομικές καί κοινωνικές εὐκαιρίες δέν κατανέμονται πλέον δίκαια. Τά στοιχεῖα εἶναι ἀποκαλυπτικά.
Τόν Αὔγουστο τοῦ 2026, τό 89% τῶν ἐνηλίκων στήν Μεγάλη Βρεταννία ἀνέφερε τό κόστος ζωῆς ὡς ἕνα ἀπό τά σημαντικώτερα προβλήματα τῆς χώρας, τό 79% τό NHS καί τό 70% τήν οἰκονομία. Τό 54% ἀνέφερε ἐπίσης τήν στέγαση ὡς σημαντικό ζήτημα.
Ἴσως, ὅμως, τό πιό ἐνδιαφέρον στοιχεῖο βρίσκεται στίς προσδοκίες τῶν Βρεταννῶν γιά τό μέλλον. Τόν Ἰανουάριο τοῦ 2026, τό 60% τῶν ἐνηλίκων στήν Μεγάλη Βρεταννία δήλωσε ὅτι διαφωνεῖ μέ τήν ἄποψη πώς τά σημερινά παιδιά θά ἔχουν καλύτερο μέλλον ἀπό τό δικό τους. Μόλις τό 12% συμφωνοῦσε. Παράλληλα, τό 48% διαφωνοῦσε ὅτι ὅλοι ἔχουν μία καλή εὐκαιρία νά προχωρήσουν στήν ζωή, ὅσο τούς τό ἐπιτρέπουν τό ταλέντο καί ἡ σκληρή δουλειά.
Σέ ἀντίθεση μέ τήν Γαλλία, ἡ κοινωνική δυσαρέσκεια στήν Βρεταννία δέν μεταφράζεται αὐτόματα σέ ἕνα ἑνιαῖο κίνημα, ἐπειδή συνυπάρχουν διαφορετικές καί συχνά ἀντικρουόμενες αἰτίες δυσαρέσκειας: Ἄλλοι ἑστιάζουν στό κόστος ζωῆς καί τήν ὑποβάθμιση τῶν δημόσιων ὑπηρεσιῶν, ἄλλοι στήν μετανάστευση καί τήν ἐγκληματικότητα, ἄλλοι στήν οἰκονομική στασιμότητα ἤ στήν στέγαση. Ὡστόσο, ὁλοένα καί περισσότεροι Βρεταννοί πλέον ἀμφιβάλλουν ὅτι μποροῦν νά βελτιώσουν τήν ζωή τους καί ὅτι οἱ θεσμοί εἶναι σέ θέση νά δώσουν λύση στά προβλήματα πού ἀντιμετωπίζουν καθημερινά.
Ἡ νέα κυβέρνηση τῶν Ἐργατικῶν ἐπιχειρεῖ νά ἀπαντήσει σέ αὐτή τήν κατάσταση μέ μιά μακροπρόθεσμη ἀτζέντα, πού περιλαμβάνει τήν στέγαση, τίς δημόσιες ὑπηρεσίες, τήν κοινωνική φροντίδα καί τήν ἀνασυγκρότηση τῆς βιομηχανικῆς βάσης τῆς χώρας. Ὅμως ἡ ἴδια ἡ βρεταννική κυβέρνηση ἀναγνωρίζει ὅτι τά δημοσιονομικά περιορίζουν τά περιθώρια ἄμεσης δράσης καί ὅτι πολλές ἀπό τίς ἀλλαγές θά χρειαστοῦν χρόνια γιά νά ἀποδώσουν.
Μ.Η.Τ. 232122