Γιά «ἀναπροσαρμογή στά σχέδια γιά τά ἔτη 2026-2027» μίλησε χθές ὁ κ. Μητσοτάκης, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασε τήν δυσφορία του γιά τήν «παράταση τοῦ πολέμου» – Ἠχηρά προειδοποίησις ΣΕΒ γιά τίς ἐπενδύσεις – Στά 100 δολλάρια τό βαρέλι Mε τό πετρέλαιο νά ξεπερνᾶ καί πάλι τά 100 δολλάρια τό βαρέλι καί τήν ἀνησυχία νά κορυφώνεται μετά τό μήνυμα τοῦ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ὅτι τά Στενά τοῦ Ὁρμούζ, ἡ πιό κρίσιμη ἐνεργειακή ἀρτηρία τοῦ κόσμου, θά παραμείνουν κλειστά, ἡ παγκόσμια οἰκονομία μετατρέπεται σέ ναρκοπέδιο. Ὁ Πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης ἄφησε χθές ἀνοιχτό –γιά πρώτη φορά– τό ἐνδεχόμενο νά ἀναθεωρηθεῖ ὁ οἰκονομικός σχεδιασμός τῆς Κυβερνήσεως γιά τά ἔτη 2026 καί 2027 ἐφ’ ὅσον παραταθεῖ ἡ κρίσις.
Τό βασικό μήνυμα πού ἔστειλε εἶναι ὅτι ἐάν οἱ συνθῆκες τό ἐπιβάλουν, ἐνδέχεται νά χρειαστεῖ ἀναπροσαρμογή τοῦ δημοσιονομικοῦ σχεδιασμοῦ προκειμένου νά στηριχτοῦν νοικοκυριά καί ἐπιχειρήσεις ἀπέναντι στίς ἐπιπτώσεις μιᾶς διεθνοῦς ἀναταραχῆς μέ εὐρύτερες οἰκονομικές συνέπειες. «Ἐάν χρειαστεῖ νά στηρίξουμε τήν κοινωνία, μπορεῖ νά πρέπει νά κάνουμε μιά σχετική ἀναπροσαρμογή στά σχέδιά μας γιά τό 2026 καί τό 2027. Ἀλλά δέν εἴμαστε ἐκεῖ ἀκόμα. Θά ξέρουμε πολύ περισσότερα σέ κάποιες ἑβδομάδες» ἐδήλωσε ὁ κ. Μητσοτάκης σέ συνέντευξη πού παρεχώρησε στό iefimerida.gr.
Ἄν καί ἀκόμα δέν ὑπάρχει ξεκάθαρη εἰκόνα γιά τήν ἔκταση καί τήν διάρκεια τῆς κρίσεως, σέ αὐτό τό περιβάλλον τῆς πρωτοφανοῦς ἀβεβαιότητος, ὁ Πρωθυπουργός ἐμφανίζεται συγκρατημένος γνωρίζοντας ὅτι μιά παρατεταμένη γεωπολιτική κρίσις μπορεῖ νά ἀνατρέψει βασικές παραδοχές τοῦ οἰκονομικοῦ σχεδιασμοῦ. «Τά πράγματα ἐνδεχομένως νά γίνουν πολύ σοβαρά ἐάν αὐτός ὁ πόλεμος συνεχιστεῖ γιά πολύ. Τό 20% τοῦ παγκόσμιου πετρελαίου καί τό 20% τοῦ ὑγροποιημένου φυσικοῦ ἀερίου περνοῦν ἀπό τά Στενά τοῦ Ὁρμούζ. Ἀντιλαμβάνεστε, λοιπόν, ὅτι ἄν αὐτή ἡ σύγκρουση παραταθεῖ καί ἄν ὑπάρχουν σημαντικές ἐπιπτώσεις στή φυσική ροή τοῦ πετρελαίου καί τοῦ φυσικοῦ ἀερίου, αὐτό θά ἔχει ἁλυσιδωτές, πολύ σημαντικές ἐπιπτώσεις στήν παγκόσμια οἰκονομία. Καί, προφανῶς, καμμία οἰκονομία δέν μπορεῖ νά εἶναι καί νά αἰσθάνεται ἀπόλυτα ὀχυρωμένη. Προφανῶς, ἐπιπτώσεις θά ὑπάρχουν καί στήν εὐρωπαϊκή καί στήν ἑλληνική οἰκονομία καί πρέπει νά εἴμαστε ἕτοιμοι γιά ὅλα τά ἐνδεχόμενα» ἀνέφερε χαρακτηριστικά, ἐκφράζοντας δυσφορία γιά τήν παράταση τοῦ πολέμου.
Στό «κάδρο» μπαίνει κυρίως τό πακέτο τῶν ἐξαγγελιῶν τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως τῆς Θεσσαλονίκης, ἀλλά καί ἄλλες κινήσεις πού σχεδιάζονταν, ὅπως τό ὕψος τοῦ κατωτάτου μισθοῦ ἤ ἔκτακτες ἐνισχύσεις πρός τούς εὐάλωτους. Ἐάν ἡ κρίσις κλιμακωθεῖ καί ἀπαιτηθοῦν νέες παρεμβάσεις γιά τήν στήριξη τῶν νοικοκυριῶν καί ἐπιχειρήσεων, εἶναι πιθανό μέρος τῶν πόρων πού προορίζονταν γιά τίς ἐξαγγελίες τῆς ΔΕΘ νά κατευθυνθοῦν σέ πιό ἄμεσες καί ἀναγκαῖες κοινωνικές ἐνισχύσεις. Ἕνα τέτοιο ἐνδεχόμενο θά ἄλλαζε οὐσιωδῶς τό περιεχόμενο τοῦ πακέτου πού σχεδιαζόταν γιά τόν Σεπτέμβριο, τόσο γιά τίς ἐπιχειρήσεις ὅσο καί γιά τά φυσικά πρόσωπα.
Ὁ Πρωθυπουργός παρεδέχθη ὅτι «οἱ δημοσιονομικοί στόχοι εἶναι συγκεκριμένοι. Τά περιθώρια καί αὐτά εἶναι συγκεκριμένα καί προφανῶς δέν εἶναι ὅτι περισσεύουν χρήματα» καί γι’ αὐτόν τόν λόγο ἴσως χρειαστεῖ ἡ ἀναπροσαρμογή τῶν σχεδίων τοῦ 2026 καί τοῦ 2027. Σημειώνεται πώς οἱ δημοσιονομικοί στόχοι παραμένουν αὐστηρῶς προσδιορισμένοι. Τά περιθώρια δαπανῶν εἶναι συγκεκριμένα καί δέν ἐπιτρέπουν μεγάλες ἀποκλίσεις, ἀκόμη καί στήν περίπτωση πού τό πρωτογενές πλεόνασμα κινεῖται σέ ὑψηλά ἐπίπεδα. Αὐτό συμβαίνει ἐπειδή ὁ εὐρωπαϊκός κανών δαπανῶν δέν συνδέει εὐθέως τήν δυνατότητα νέων παροχῶν μέ τό ὕψος τοῦ πλεονάσματος, ἀλλά θέτει σαφές θεσμικό ὅριο στό συνολικό ὕψος τῶν κρατικῶν δαπανῶν. Ἡ μεγάλη ἀνησυχία συνδέεται κυρίως μέ τήν ἐνέργεια.
Ἐάν ἡ σύγκρουσις παραταθεῖ καί ἐπηρεαστεῖ ἡ ὁμαλή ροή πετρελαίου καί ὑγροποιημένου φυσικοῦ ἀερίου μέσῳ τῶν Στενῶν τοῦ Ὁρμούζ, οἱ συνέπειες γιά τήν παγκόσμια οἰκονομία θά εἶναι σοβαρές καί ἁλυσιδωτές. Σέ μιά τέτοια περίπτωση, οὔτε ἡ Εὐρώπη οὔτε ἡ Ἑλλάς θά μποροῦσαν νά μείνουν ἀνεπηρέαστες. Γι’ αὐτό καί ἡ Κυβέρνησις ἐπιχειρεῖ νά κρατήσει ἀνοιχτές ὅλες τίς ἐπιλογές, ὥστε νά εἶναι σέ θέση νά προσαρμόσει ἐγκαίρως τόν οἰκονομικό σχεδιασμό της, μέ νέα ἔκρηξη τοῦ πληθωρισμοῦ νά ἀπειλεῖ τά ἑλληνικά νοικοκυριά. Ἤδη σῆμα ἀνησυχίας γιά τήν πορεία τοῦ πληθωρισμοῦ ἐκπέμπει ἡ ΕΕ καθώς ἡ κλιμάκωσις τῆς κρίσεως στήν Μέση Ἀνατολή ἀπειλεῖ νά ἐπαναφέρει ἰσχυρές πληθωριστικές πιέσεις στήν Εὐρωζώνη. Συμφώνως πρός τό δυσμενές σενάριο πού παρουσιάστηκε στούς ὑπουργούς Οἰκονομικῶν τῆς ΕΕ, ὁ πληθωρισμός θά μποροῦσε νά ὑπερβεῖ τό 3% ἐντός τοῦ ἔτους, ἐφ’ ὅσον οἱ τιμές τῆς ἐνεργείας παραμείνουν γιά μεγάλο διάστημα σέ ὑψηλά ἐπίπεδα.
Σέ ἕνα τέτοιο σενάριο, ἡ οἰκονομική ἀνάπτυξις τό 2026 ἐνδέχεται νά ὑποχωρήσει ἕως καί 40 μονάδες βάσεως κάτω ἀπό τό προβλεπόμενο 1,4%, ἀνέφερε ὁ ἐπίτροπος Οἰκονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, συμφώνως πρός πληροφορίες τοῦ Bloomberg. Κρίσιμοι παράγοντες θεωροῦνται ἡ σταθεροποίησις τῆς τιμῆς τοῦ πετρελαίου Brent κοντά στά 100 δολλάρια τό βαρέλι, ἀλλά καί ἡ διατήρησις τῶν τιμῶν τοῦ φυσικοῦ ἀερίου στήν Εὐρώπη σέ ἐπίπεδα πολύ ὑψηλότερα ἀπό τά ἐπιθυμητά. Τό βασικό πρόβλημα γιά τήν εὐρωπαϊκή οἰκονομία εἶναι ὅτι ἡ ἐνέργεια ἐξακολουθεῖ νά ἀποτελεῖ καθοριστικό παράγοντα διαμορφώσεως τοῦ γενικοῦ ἐπιπέδου τιμῶν. Ὅταν αὐξάνεται τό κόστος τοῦ πετρελαίου καί τοῦ φυσικοῦ ἀερίου, ἡ ἐπίπτωσις δέν περιορίζεται μόνο στούς λογαριασμούς ρεύματος καί θερμάνσεως. Μεταφέρεται σέ ὁλόκληρη τήν ἁλυσίδα παραγωγῆς καί διανομῆς, ἐπιβαρύνοντας τό κόστος μεταφορῶν, τήν βιομηχανία, τά τρόφιμα καί ἐν τέλει τό σύνολο τῶν ἀγαθῶν καί ὑπηρεσιῶν πού καταναλώνουν τά νοικοκυριά. Ἔτσι, ἀκόμη καί ἄν ὁ δομικός πληθωρισμός εἶχε ἀρχίσει νά ἀποκλιμακώνεται, ἕνα νέο ἐνεργειακό σόκ μπορεῖ νά ἀνατρέψει τήν πορεία αὐτή.
Στό συγκεκριμένο σενάριο, οἱ τιμές τοῦ φυσικοῦ ἀερίου ἐκτιμᾶται ὅτι θά μποροῦσαν νά κινηθοῦν κοντά στά 75 εὐρώ ἀνά μεγαβατώρα γιά τό ὑπόλοιπο τοῦ ἔτους. Ἄν ἐπιβεβαιωθεῖ αὐτή ἡ ἐξέλιξις, ὁ πληθωρισμός στήν Εὐρωζώνη ἐνδέχεται νά διαμορφωθεῖ κατά 0,7 ἕως 1 ποσοστιαία μονάδα ὑψηλότερα ἀπό τίς προηγούμενες προβλέψεις, οἱ ὁποῖες τόν τοποθετοῦσαν στό 2,1% γιά τό 2026. Αὐτό σημαίνει ὅτι ἡ ἐπιστροφή στόν στόχο τοῦ 2% τῆς Εὐρωπαϊκῆς Κεντρικῆς Τραπέζης θά καταστεῖ δυσκολότερη, ἐνῷ θά αὐξηθεῖ ἡ ἀβεβαιότης γιά τίς ἑπόμενες κινήσεις τῆς νομισματικῆς πολιτικῆς.
Ἡ ἀνησυχία ἐντείνεται καί ἀπό τίς ἐκτιμήσεις διεθνῶν ὀργανισμῶν. Σέ ἰδιαιτέρως ἀρνητικό σενάριο, μέ σοβαρή διαταραχή στίς ἐνεργειακές ροές καί πολύ μεγαλύτερη ἄνοδο τῶν τιμῶν τοῦ πετρελαίου, ὁ πληθωρισμός στήν Εὐρωζώνη θά μποροῦσε νά προσεγγίσει ἀκόμη καί τό 4,4% στά τέλη τοῦ 2026. Παρόμοιες προβλέψεις κάνουν καί ἀναλυτές πού συνδέουν μιά παρατεταμένη ἐνεργειακή ἀναταραχή μέ νέα κύματα ἀνατιμήσεων σέ ὁλόκληρη τήν εὐρωπαϊκή ἀγορά.
Μ.Η.Τ. 232122