Μέ ἀφορμή τό 7ο Πανελλήνιο Ἀντάμωμα Μικρασιατικῶν Συλλόγων στήν Νέα Ἰωνία, συνομιλοῦμε μέ τόν Πρόεδρο τῆς Ἕνωσης Σπάρτης Μικρᾶς Ἀσίας καί Πρόεδρο τῆς Δ.Ε. ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ.
Ἑκατό καί πλέον ἔτη μετά τήν Μικρασιατική Καταστροφή, τό τραῦμα τοῦ ξεριζωμοῦ παραμένει ἀνοιχτό στήν συλλογική συνείδηση τοῦ Ἔθνους, ὑπενθυμίζοντας τό βαρύ τίμημα τῆς ἱστορικῆς λήθης. Ὁ Μικρασιατικός Ἑλληνισμός, φορέας πίστεως, παιδείας καί πολιτισμοῦ ἐπί αἰῶνες, ἐξακολουθεῖ νά ἀποτελεῖ ζῶσα μαρτυρία δημιουργίας καί ἀντοχῆς.
- Συνέντευξις στήν Στέφη Χριστοδούλου
Μέ ἀφορμή τό 7ο Πανελλήνιο Ἀντάμωμα Μικρασιατικῶν Συλλόγων στήν Νέα Ἰωνία, συνομιλοῦμε μέ τόν Πρόεδρο τῆς Ἕνωσης Σπάρτης Μικρᾶς Ἀσίας καί Πρόεδρο τῆς Δ.Ε. τοῦ Κέντρου Σπουδῆς καί Ἀνάδειξης Μικρασιατικοῦ Πολιτισμοῦ (ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ.) κ. Λουκᾶ Χριστοδούλου, ἕναν ἄνθρωπο πού ἀγωνίζεται ἀκατάπαυστα γιά τήν διάσωση τῆς ἱστορικῆς μνήμης. Καταθέτει σκέψεις γιά τό χρέος τῆς Πολιτείας, τήν εὐθύνη τῆς παιδείας καί τήν ἀνάγκη νά διαφυλαχθεῖ ἄσβεστη ἡ παρακαταθήκη τῶν ἀλησμόνητων πατρίδων.
Ἡ Μικρασιατική Καταστροφή παραμένει μία ἀπό τίς μεγαλύτερες ἐθνικές τραγωδίες τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Πιστεύετε ὅτι τό ἑλληνικό κράτος καί ἡ κοινωνία ἔχουν ἀποδώσει τό ἱστορικό βάρος πού ἀναλογεῖ σέ ἐκείνη
τήν περίοδο;
Ὄχι. Κατά τήν ἄποψή μας, εἶναι ἡ μεγαλύτερη ἐθνική τραγωδία, ἀκόμα μεγαλύτερη καί ἀπό τήν πτώση τῆς Κωνσταντινούπολης τό 1453. Βεβαίως –καί τό μεταφέρουμε στεντορείᾳ τῇ φωνῇ–, ἡ ἑλληνική Πολιτεία, ὅπως καί μέρος τῆς κοινωνίας, ὄχι μόνο δέν ἐνδιαφέρθηκαν, ἀλλά ἀντιμετώπισαν μέχρι σήμερα ἐπιεικῶς ἀδιάφορα τά ἱστορικά δρώμενα· τίς περισσότερες φορές, μέ τίς κομματικές τους διόπτρες.
Ἡ Νέα Ἰωνία οἰκοδομήθηκε ἀπό ἀνθρώπους πού ἔχασαν πατρίδες, ὄχι ὅμως τήν πίστη καί τήν ἑλληνική τους συνείδηση. Ποιά διδάγματα θεωρεῖτε ὅτι προσφέρει σήμερα ἡ γενιά τῶν προσφύγων ἀπέναντι στήν σύγχρονη κρίση ταυτότητας πού βιώνει ἡ χώρα;
Θά μοῦ ἐπιτρέψετε νά σᾶς πῶ ὅτι ὄχι μόνον ἡ Νέα Ἰωνία, ἀλλά τό σύνολο τῶν προσφύγων πού ἦρθαν τό 1922, ἤ οἱ ἀνταλλάξιμοι πού ἔφθασαν τό 1924, πού ἡ μοῖρα καί τά κύματα τῆς μεγάλης καταστροφῆς τούς ἔρριξαν ἐδῶ –οἱ περισσότεροι φτωχοί καί ρακένδυτοι–, παρέμειναν ὄρθιοι, γιατί ἀκριβῶς πίστευαν στά νάματα τῆς Ὀρθοδοξίας, ἦταν ἐργατικοί, φιλότιμοι καί δημιουργικοί καί τά φυλλοκάρδια τους χτυποῦσαν ἑλληνικά.
Ἔχετε ἀναφερθεῖ ἐπανειλημμένα στήν ἀνάγκη ἐνίσχυσης τῶν Μικρασιατικῶν Σπουδῶν. Θεωρεῖτε ὅτι ἡ ἱστορική μνήμη διδάσκεται ἐπαρκῶς στά σχολεῖα ἤ ὑπάρχει κίνδυνος ἡ νέα γενιά νά ἀποκοπεῖ ἀπό τίς ρίζες της;
Ἡ Ἱστορία πού ἀφορᾶ στήν Μικρασιατική Ἐκστρατεία καί Καταστροφή (1919-1923), ἀλλά καί τά πρῶτα δύσκολα χρόνια τῆς ἐγκατάστασης τῶν προσφύγων στήν Ἑλλάδα (1923-1930), δέν διδάσκονται στά σχολεῖα. Ὑπάρχουν μόνο μικρές, ἀσήμαντες ἀναφορές στά σχολικά ἐγχειρίδια, ἐνῷ θά ἔπρεπε νά ὑπάρχει τεκμηριωμένη καταγραφή τῶν ἱστορικῶν γεγονότων. Δέν ὑπάρχει οὔτε μία «κιβωτός γνώσης» ἀπό τό ἐπίσημο ἑλληνικό κράτος. Κάθε ὑπάρχουσα προσπάθεια, μουσειακοί χῶροι, ἐκδόσεις βιβλίων, ἐκδηλώσεις γιά τίς ἀλησμόνητες πατρίδες εἶναι ἀπό κάποιους ρομαντικούς, πού προσπαθοῦν νά μεταφέρουν τό παλαιό «εἶναι» τους, τίς ἀρχέγονες παραδόσεις στό ἐφήμερο σήμερα…, νά μεταλαμπαδεύσουν τόν ὑπέροχο πολιτισμό, νά «δέσουν» τό χθές μέ τό σήμερα.
Πολλοί ὑποστηρίζουν ὅτι ὁ Ἑλληνισμός τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ὑπῆρξε φορέας πολιτισμοῦ, παιδείας καί Ὀρθοδοξίας ἐπί αἰῶνες. Πιστεύετε ὅτι ἡ σημερινή Ἑλλάδα τιμᾶ πραγματικά αὐτή τήν παρακαταθήκη;
ΟΧΙ… Μόνον ἐπιφανειακά. Γιά ἑκατό χρόνια, μικρασιατικά σωματεῖα καί φορεῖς ζητούσαμε νά δημιουργηθεῖ ἕδρα Μικρασιατικῶν Σπουδῶν σέ κάποιο πανεπιστήμιο. Πέρυσι, ἐπί τέλους, καί ἔπειτα ἀπό ἀγῶνες, ἱδρύθηκε ἕδρα Μικρασιατικῶν Σπουδῶν στό Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μά εἶναι δυνατόν; Πῶς θά μελετήσουν οἱ φοιτητές αὐτή τήν κρίσιμη περίοδο τῆς νεώτερης Ἱστορίας μας; Πόσες διδακτορικές μελέτες ἔχουν καταγράψει τόν πολιτισμό στίς ἀλησμόνητες πατρίδες;
Μέσα ἀπό τήν δράση σας στήν Ο.Π.Σ.Ε. (Ὁμοσπονδία Προσφυγικῶν Σωματείων Ἑλλάδος) καί τίς δημόσιες παρεμβάσεις σας, ποιό θεωρεῖτε ὅτι εἶναι σήμερα τό μεγαλύτερο χρέος ἀπέναντι στήν μνήμη
τῶν ἀλησμόνητων πατρίδων καί τῶν ἀνθρώπων πού ξεριζώθηκαν τό 1922;
Ἐπί τέλους, νά ἐνεργοποιηθεῖ ἡ Πολιτεία μέ διάφορους, ἁπλοῦς, θά ἔλεγα, τρόπους. α) Μέ τήν δημιουργία μιᾶς ἐθνικῆς «κιβωτοῦ μνήμης», διά τῆς ὁποίας θά διαχέεται ἡ πληροφορία-γνώση ἀπό τήν σχολική ἡλικία. β) Ἡ Ο.Π.Σ.Ε., χρόνια τώρα, ζητεῖ τήν δημιουργία Μικρασιατικῶν Μουσείων στήν Ἀθήνα (προσφυγικές πολυκατοικίες στήν Λεωφ. Ἀλεξάνδρας) καί στήν Θεσσαλονίκη (στρατόπεδο Π. Μελᾶ). Τί κάνει ἡ Πολιτεία; Πολλά λόγια, λίγα ἔργα… Καλά νά εἶναι κάποιοι προσφυγικοί δῆμοι καί σύλλογοι πού ἔχουν δημιουργήσει τά δικά τους μουσεῖα καί κρατοῦν ἄσβεστη τήν μνήμη τῶν προγόνων τους.
Σέ μιά ἐποχή πού ἡ ἱστορική μνήμη συχνά δοκιμάζεται ἀπό τήν λήθη καί τήν ἀδιαφορία, πόσο δύσκολο εἶναι νά ὀργανωθεῖ ἕνα πανελλήνιο ἀντάμωμα ἀφιερωμένο στόν Μικρασιατικό Ἑλληνισμό; Ποιές πρακτικές ἀλλά καί οὐσιαστικές δυσκολίες συναντήσατε στήν διοργάνωση;
Γιά ἐμᾶς, πού ἔχουμε τήν χαρά καί τήν τιμή νά ἀσχολούμαστε μέ ὅλα αὐτά, «οὐκ ἀπέσβετο καί τό λάλον ὕδωρ»… Δυσκολίες; Πάντα θά ὑπάρχουν. Ὅταν ὅλα γίνονται ἐθελοντικά, ἔ, εἶναι εὔκολο νά καταλάβει κανείς τόσο τίς γραφειοκρατικές διαδικασίες, ὅσο καί τήν ἔλλειψη βασικῶν πόρων, γιά νά στηθεῖ μιά τέτοια ὀργάνωση.
Ποιά στοιχεῖα τῆς μικρασιατικῆς παράδοσης θά παρουσιαστοῦν στό φετινό Πανελλήνιο Ἀντάμωμα τῆς Νέας Ἰωνίας; Κατά πόσον θεωρεῖτε ὅτι τέτοιες διοργανώσεις μποροῦν νά λειτουργήσουν ὡς ζωντανό ἀνάχωμα ἀπέναντι στήν λήθη τῆς ἱστορικῆς μνήμης τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Ἀνατολῆς;
Στό 7ο Μικρασιατικό μας Ἀντάμωμα θά συμμετάσχουν πάνω ἀπό 70 μικρασιατικοί σύλλογοι ἀπό ὅλη τήν Ἑλλάδα, μέ 1.300 χορευτές, πού θά χορέψουν καί θά τραγουδήσουν γιά ὅλες τίς περιοχές τῶν Ἀλησμόνητων Πατρίδων (Ἰωνία, Ἐρυθραία, Πισιδία, Καππαδοκία, Πόντος, Προποντίδα, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη), προκειμένου νά τιμήσουν τούς προγόνους τους, πού εἴτε χάθηκαν στήν Ἀνατολία εἴτε ἦρθαν ἐδῶ στήν μητέρα Ἑλλάδα, ἀγωνίστηκαν, ἵδρωσαν, μάτωσαν, ἀλλά ἔβαλαν τό δικό τους λιθαράκι στήν ἀνάπτυξη τῆς οἰκονομίας, τῶν γραμμάτων καί τῶν τεχνῶν.
Τελειώνοντας, θά ἤθελα νά εὐχαριστήσω καί τούς χορηγούς μας: τήν Περιφέρεια Ἀττικῆς καί τόν περιφερειάρχη κ. Ν. Χαρδαλιᾶ, τόν Δῆμο Νέας Ἰωνίας καί τόν δήμαρχο κ. Παναγ. Μανούρη, τήν Ἱερά Μητρόπολη Νέας Ἰωνίας, Φιλαδελφείας, Ἡρακλείου καί Χαλκηδόνος καί τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη μας κ. Γαβριήλ, τήν ἑταιρεία Redline, Βιομηχανία Ἐπεξεργασίας Ὑφασμάτων στά Οἰνόφυτα Βοιωτίας, τήν ἑταιρεία Saracakis Group of Companies, τήν ἑταιρεία Φυσικοῦ Μεταλλικοῦ Νεροῦ «Κορπή», τήν Ἑταιρεία Ταπήτων «Ὁ Ἀνατολικός στό Χαλί» Ἐφραίμογλου, τό κατάστημα ξηρῶν καρπῶν «Ἰορδάνης» καί τόν κ. Ἠλία Μωραλόγλου.
* Τό 7ο Πανελλήνιο Ἀντάμωμα Μικρασιατικῶν Συλλόγων θά πραγματοποιηθεῖ τό Σάββατο 27 Ἰουνίου, στίς 8.30 τό βράδυ, στό Δημοτικό Στάδιο Νέας Ἰωνίας. Τό συνδιοργανώνουν: ἡ Ὁμοσπονδία Προσφυγικῶν Σωματείων Ἑλλάδος (Ο.Π.Σ.Ε.) καί οἱ Μικρασιατικοί Σύλλογοι: Ἕνωση Σπάρτης Μικρᾶς Ἀσίας, Σύνδεσμος Ἀλαγιωτῶν Νέας Ἰωνίας καί Πολιτιστική Ἕνωση Μικρασιατῶν «Ἡ Καππαδοκία», μέ τήν οἰκονομική στήριξη τῆς Περιφέρειας Ἀττικῆς καί τοῦ Δήμου Νέας Ἰωνίας.
Μ.Η.Τ. 232122