ΕΤΟΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΕΩΣ 1876
Παρασκευή 16 Απριλίου 2021

Τό «θεσμικό» καί τό «οἰκονομικό»

Η ΔΗΛΩΣΗ παραιτήσεως τοῦ Προέδρου τοῦ ΣτΕ κ. Νίκου Σακελλαρίου ἀξίζει ἑνός σύντομου σχολιασμοῦ.

Ἡ ἐν λόγω δήλωση ἀναφέρει, μεταξύ ἄλλων, ὅτι: «Τή στιγμή ὅμως αὐτή ἡ σκέψις μου στρέφεται στούς ἁπλούς πολῖτες, πού εἶναι τά θύματα τῶν μνημονίων καί τῆς κλιμακούμενης ἐπικυριαρχίας τοῦ οἰκονομικοῦ παράγοντος ἐπί τοῦ θεσμικοῦ (…), πού ἐπηρέασε καίρια τό σύνολο σχεδόν τῆς κρατικῆς δράσεως καί σηματοδότησε τή συνακόλουθη ὑποχώρηση τοῦ Κράτους Δικαίου καί τοῦ Κοινωνικοῦ Κράτους».

Οἱ σκέψεις αὐτές εἶναι χαρακτηριστικές τῆς σύγχυσης πού ὑπάρχει ἐντός τῶν κεφαλῶν πλείστων ὅσων ἀνθρώπων καί δή ἀνώτατων κρατικῶν λειτουργῶν. Κατ’ ἀρχάς «οἱ ἁπλοί πολῖτες» (ὀρθότερον, οἱ πάντες, μέ ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις) ὑπῆρξαν θύματα ὄχι τῶν μνημονίων ἀλλά τῆς προηγηθείσας ἐπί δεκαετίες ἄφρονος δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, πού ὀφειλόταν στήν προσπάθεια ἀνάπτυξης πελατειακῶν σχέσεων, συχνά ὑπό τόν μανδύα τοῦ λεγόμενου «κοινωνικοῦ κράτους». Ἡ πολιτική αὐτή ὁδήγησε ἀναπόδραστα σέ κρίση χρέους καί, ἀκολούθως, σέ κρίση δανεισμοῦ. Ἐάν δέν ὑπῆρχε ἡ χρηματοδοτική στήριξη τῶν δύο πρώτων μνημονίων, οἱ συνέπειες γιά τούς πολῖτες θά ἦταν ἀσυγκρίτως ὀδυνηρότερες.

Συχνά ἐπιχειρεῖται ἡ ἀντιδιαστολή μεταξύ οἰκονομίας καί θεσμῶν. Ἐπί τοῦ θέματος, λεκτέα τά ἑξῆς: σέ κάθε ἄνθρωπο εἶναι ἔμφυτη ἡ τάση βελτίωσης τῶν συνθηκῶν τῆς ζωῆς του. Μέ οἰκονομικούς ὅρους, αὐτό σημαίνει ὅτι κάθε ἄνθρωπος προσπαθεῖ νά κατανείμει τούς διαθέσιμους πόρους, πού πάντοτε σπανίζουν, γιατί μέ αὐτούς πρέπει νά καλυφθοῦν ἀνάγκες διαρκῶς πολλαπλασιαστές, μεταξύ διαφόρων χρήσεων πού ἀνταγωνίζονται ἡ μία τήν ἄλλη. Ἡ οἰκονομική δραστηριότητα τῶν ἀνθρώπων ἐπιτελεῖται μέσα στίς λεγόμενες «ἀγορές». Τί εἶναι ὅμως μιά ἀγορά; Δέν εἶναι παρά ἕνας ἄλλος ὅρος ἰσοδύναμος πρός τήν ἴδια τήν κοινωνία. Ἡ ἀγορά εἶναι σύνολο ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀτόμων πού δραστηριοποιοῦνται ὡς παραγωγοί καί, ταυτόχρονα, ὡς καταναλωτές ἀγαθῶν καί ὑπηρεσιῶν, πού καλύπτουν ὅλη τήν κλίμακα τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν. Ἡ ἀγορά εἴμαστε ὅλοι ἐμεῖς, οἱ οἰκογένειές μας, οἱ φίλοι μας, οἱ συμπολῖτες μας, οἱ ἐπιχειρήσεις καί, βεβαίως, μέγας ἀριθμός ἀτόμων ἀγνώστων σέ ἐμᾶς.

Οἱ θεσμοί εἶναι κανόνες πού ρυθμίζουν τήν ἀνθρώπινη συμβίωση καί τίς δραστηριότητες σέ μιά κοινωνία. Ἀποτελοῦν ἀναγκαῖο καί πολύτιμο μέσο γιά τήν ὑλοποίηση τῶν στόχων πού κάθε ἄνθρωπος θέτει γιά τόν ἑαυτό του καί προσπαθεῖ νά πραγματώσει ἀναπτύσσοντας οἰκονομική δραστηριότητα. Ὅσο πιό κατάλληλοι εἶναι οἱ θεσμοί, ὅσο περισσότερο συμβάλλουν στήν σταθερότητα καί προβλεψιμότητα, ἐνισχύουν τήν ἐπιχειρηματικότητα καί τήν καινοτομία, περιορίζουν τήν γραφειοκρατία καί τήν διαφθορά, προστατεύουν τά περιουσιακά δικαιώματα, διασφαλίζουν τήν ταχεῖα καί ἀποτελεσματική ἀπονομή τῆς δικαιοσύνης κ.ο.κ., τόσο μεγαλύτερο εἶναι τό παραγόμενο οἰκονομικό ἀποτέλεσμα καί καθίσταται εὐχερέστερο, μέσω μίας ἤπιας ἀναδιανομῆς, νά ἱκανοποιηθοῦν οἱ βασικές ἀνάγκες τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων πού γιά διάφορους λόγους ἀδυνατοῦν νά τό πράξουν οἱ ἴδιοι γιά τόν ἑαυτό τους.

Χρησιμοποιώντας τήν ὁρολογία Σακελλαρίου, τό «οἰκονομικό» ὡς στόχος εἶναι τό λογικῶς πρότερο καί τό (κατάλληλο) «θεσμικό» ὡς μέσο, τό λογικῶς ὕστερο.

*Νομικός – Οἰκονομολόγος
email: kchristidis@hotmail.com

Απόψεις

Γεωτρήσεις μέ τήν Λιβύη ἐξαγγέλλει προκλητικῶς ὁ Ταγίπ Ἐρντογάν

Εφημερίς Εστία
Ἐνῶ ἡ Κυβέρνησις δίδει μάχη γιά νά μήν κυρωθεῖ ἀπό τήν Βουλή τῶν Ἀντιπροσώπων τό παράνομο μνημόνιο

Πρός νέο Ψυχρό Πόλεμο ὁλοταχῶς

Μανώλης Κοττάκης
ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ τῆς ἑβδομάδος ὑποστηρίξαμε ἀπό αὐτήν ἐδῶ τήν στήλη τρεῖς θέσεις γιά τήν Δύση

«Ἔσπασαν» τά ἰσόβια τῆς Ρούπα λόγω τοῦ νέου Ποινικοῦ Κώδικος

Εφημερίς Εστία
ΤΟ ΠΕΝΤΑΜΕΛΕΣ Ἐφετεῖο Κακουργημάτων Ἀθηνῶν μέ ἀπόφασή του ἔσπασε τά ἰσόβια…

Ὅταν ἡ τηλεόραση προσφέρει πολιτισμό…

Δημήτρης Καπράνος
Γενικῶς εἶμαι πρωινός τύπος

Σάββατον, 15 Ἀπριλίου 1961

Πρό 60 ἐτῶν
Ο ΚΟΣΜΟΣ