Τό προσωνύμιο τοῦ Τράμπ στήν Ἀθήνα, ἀλλά καί σέ ἄλλες πρωτεύουσες τῆς Εὐρώπης, εἶναι «ὁ πορτοκαλί».
Ἀξιολογοῦμε δηλαδή ἕναν Ἀμερικανό Πρόεδρο, πού διέσχισε τήν πολιτική ἔρημο γιά νά ἐκλεγεῖ καταδιωκόμενος ἀπό τό κατεστημένο, μέ βάση τό χρῶμα τῆς κόμης του καί ὄχι μέ βάση τήν πολιτική του. Τό γεγονός ὅτι ὁ Μπάιντεν σκόνταφτε στό ἴσιωμα, εἶχε ἄνοια, στεκόταν μπροστά στίς κάμερες καί ξεχνοῦσε τίς χῶρες καί γενικῶς κυβέρνησε τόν κόσμο ἐπί τέσσερα χρόνια μέ τό ἀκαταλόγιστο, ἄς τό προσπεράσουμε. Εἶναι… λεπτομέρεια γιά τήν ὁποία δέν ἐπιδείξαμε τήν αὐτή αὐστηρότητα. «Ὁ πορτοκαλί» εἶναι τό θέμα μας καί ἡ ἀθυροστομία του. Ἄν ἀφαιρέσουμε ὅμως τόν θόρυβο, τό σόου, τό καουμποϊλίκι, τούς τραμπουκισμούς καί τίς ἀπειλές, ἐρωτᾶται: ἔχει λογικές ἀρχές πού νά τήν διατρέχουν ἡ πολιτική Τράμπ, καί ἄν ναί, ποιές εἶναι αὐτές; Ἡ ἀπάντηση εἶναι πώς ὑπάρχουν.
Καί εἶναι οἱ ἑξῆς:
Ἀρχή πρώτη: Ἡ οἰκονομία εἶναι ἀποτελεσματικώτερη ἀπό τό Διεθνές Δίκαιο. Οἱ δασμοί, ἀπό τίς διεθνεῖς συνθῆκες. Οἱ κυρώσεις, ἀπό τίς διαβουλεύσεις. Μέχρι τώρα ὁ Ἀμερικανός Πρόεδρος φαίνεται ὅτι χρησιμοποιεῖ οἰκονομικά ἐργαλεῖα γιά τήν ἐπιβολή τῆς ἰσχύος καί πολύ δευτερευόντως στρατιωτική βία, μέχρι ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου βεβαίως. Οἱ γραμμές αὐτές γράφονταν ἐνῷ συνέκλιναν πληροφορίες γιά ἐπικείμενη ἐπίθεση στό Ἰράν. Τό μοντέλο πού ἔχει ὡς στόχο τήν μείωση τοῦ χρέους καί τοῦ ἐμπορικοῦ ἐλλείμματος τῶν ΗΠΑ λειτουργεῖ.
Ἀρχή δεύτερη: Ἡ δημοκρατία ὅπως λειτουργεῖ σήμερα, ἀλλοιωμένη, ἐμποδίζει τόν ἀνταγωνισμό καί καθυστερεῖ τίς ἀποφάσεις. Ἡ Ἀμερική ἔχει σήμερα, στόν ἐλεύθερο ἀνταγωνισμό τοῦ ἐμπορίου, ἀπέναντί της χῶρες ὅπως ἡ Κίνα, ἡ Ρωσσία, ἡ Ἰνδία, πού ἔχουν υἱοθετήσει τόν καπιταλισμό καί τήν οἰκονομία τῆς ἐλεύθερης ἀγορᾶς μέ μία εἰκονική δημοκρατία πού τούς ἐπιτρέπει νά λαμβάνουν καθετοποιημένα ἀποφάσεις, ὅπως ἀκριβῶς λαμβάνει ἀποφάσεις ὁ CEO μιᾶς πολυεθνικῆς ἑταιρείας. Πειθαρχημένη δημοκρατία εἶχε χαρακτηρίσει τήν Λαϊκή Δημοκρατία τῆς κομμουνιστικῆς Κίνας ὁ Τζώρτζ Μπούς Τζούνιορ.
Ἀλλά οἱ ἴδιες οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες, μέ τό σοφό στήν σύλληψή του δημοκρατικό πολίτευμα τῆς ἐξισορροπήσεως ἐξουσιῶν καί τοῦ check and balance, εἶναι ἐξοργιστικά ἀργές γιά τίς ταχύτητες μέ τίς ὁποῖες τρέχει ὁ σύγχρονος κόσμος. Ἡ δημοκρατία στήν Δύση κατάντησε νά λειτουργεῖ ὡς γραφειοκρατία. Μέ συνέπεια νά ὑστεροῦν οἱ ΗΠΑ στόν παγκόσμιο ἀνταγωνισμό λόγῳ τῆς ἔμφασης στήν διαδικασία λήψεως τῶν ἀποφάσεων. Ἡ ὁποία ἐπιβαρύνεται ἀπό τό γεγονός ὅτι ἡ δημοκρατία ἔχει γεμίσει παγίδες. Ἐνδιάμεσους παῖκτες, ἐσωτερικούς καί ἐξωτερικούς, πού μπαίνουν σφῆνα μεταξύ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κράτους καί τῶν πολιτῶν καί οἱ ὁποῖοι γιά λόγους καθαρά κομματικῶν σκοπιμοτήτων ἤ γεωπολιτικῆς βάζουν συνεχῶς τρικλοποδιές στίς ἀποφάσεις. Ἄν ὁ Τράμπ σήμερα δείχνει ὅτι θέλει νά κινεῖται πιό εὐέλικτα μέσα στούς κανόνες τῆς δυτικῆς δημοκρατίας, αὐτό δέν ὀφείλεται σέ κάποια ἀντιπάθειά του γιά τό πολίτευμα, ἀλλά στήν ἀδημονία του νά δρᾶ γρήγορα γιά τό συμφέρον τῆς χώρας του.
Ἀρχή τρίτη: Ἡ Εὐρώπη δέν ἔχει πιά σημασία. Τό γεγονός ὅτι ὁ Τράμπ προχωρᾶ μέ ταχύτητα σέ διεθνῆ σχήματα, πού ὑποκαθιστοῦν διεθνεῖς ὀργανισμούς, στά ὁποῖα μετέχουν χῶρες τῆς Μεσογείου ὅπως ἡ Τουρκία, τό Ἰσραήλ καί ἡ Αἴγυπτος, χῶρες τῆς Ἀνατολῆς ὅπως ἡ Ρωσσία καί τό Καζακστάν, χῶρες τῶν Βαλκανίων ὅπως ἡ Ἀλβανία, τό Κοσσυφοπέδιο καί ἡ Βουλγαρία, μᾶς λέει ὅτι ἡ ἀμερικανική ὀπτική ἀντιλαμβάνεται τήν Εὐρώπη σάν μία τρῦπα στόν κόσμο. Καί τῆς συμπεριφέρεται ἀναλόγως. Πόσῳ μᾶλλον πού οἱ Ἀμερικανοί αἰσθάνονται ὅτι οἱ Εὐρωπαῖοι καί ἰδιαίτερα οἱ Γερμανοί εἶναι ἀγνώμονες ἀπέναντί τους καθώς οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες ἔδωσαν τό πράσινο φῶς γιά τήν ἐπανένωση τῆς Γερμανίας, ἀπόφαση καθόλου εὔκολη. Καί τό εὐχαριστῶ ἦταν νά τούς κλέβουν οἱ Γερμανοί τίς δουλειές στόν διεθνῆ ἀνταγωνισμό μέ μίζες καί διαφθορά. Στά τηλέφωνα μέ τήν Siemens, στά αὐτοκίνητα μέ τήν Mercedes, στά φάρμακα μέ τήν Novartis, στήν ροή τοῦ παγκόσμιου χρήματος μέ τούς τραπεζικούς παραδείσους τῆς Ἑλβετίας. Ἡ Ἀμερική βρίσκεται σέ οἰκονομικό πόλεμο μέ τήν Εὐρώπη ἐδῶ καί πάρα πολύ καιρό, ἁπλῶς τώρα αὐτό ἐπισημοποιεῖται.
Ἀρχή τέταρτη: Σημασία στόν νέο κόσμο ἔχουν ὅσες χῶρες ἔχουν πρόσβαση στίς πηγές ἐνέργειας ὅπως τό φυσικό ἀέριο, τό πετρέλαιο, τό νικέλιο, τό κοβάλτιο κ.ἄ. Οἱ Ρῶσσοι ἐπένδυσαν σέ αὐτά ἀπό τό 2001, στήν πιό δύσκολη ὥρα τους, τήν ὥρα τῆς πτωχεύσεως, καί κατάφεραν νά καταστοῦν περιφερειακή δύναμη στόν κόσμο μέ ἀκτινοβολία πλέον παγκόσμια. Οἱ Κινέζοι εἰσέβαλαν στήν Ἀφρική, δέσμευσαν ὅλους τούς πόρους παραγωγῆς τῆς μπαταρίας γιά ἕνα κομμάτι ψωμί καί σήμερα ἔχουν τό πλεονέκτημα. Ἀπό τούς πόρους αὐτούς ἐξαρτᾶται ἡ λειτουργία τῆς τεχνολογίας τῆς Δύσεως καί μαζί μέ τόν ἔλεγχο τοῦ χρέους τῆς Ἀμερικῆς οὐσιαστικά ἔχουν ἀποκτήσει προβάδισμα ἔναντί της. Ὁ Τράμπ κατάλαβε ὅτι ἄν ἡ χώρα του δέν ἀποκτήσει μέ ταχύτητα πρόσβαση στίς ἀγορές φυσικοῦ ἀερίου, πετρελαίου καί μπαταρίας, θά χάσει τά σκῆπτρα τῆς παγκόσμιας οἰκονομίας καί τῆς τοπικῆς ἐπιρροῆς σέ κράτη-κλειδιά σέ πολύ λίγο χρόνο. Ἡ στόχευσή του μέχρι στιγμῆς στήν Βενεζουέλα πού παράγει πετρέλαιο, στήν Οὐκρανία πού ἔχει σπάνιες γαῖες, στήν Γροιλανδία πού ἔχει ἐπίσης σπάνιες γαῖες καί ὀρυκτό πλοῦτο, στήν Κασπία, στό Ἰράν, στά Βαλκάνια μέ τήν νῆσο Σάσωνα καί στήν Μεσόγειο ἀποκαλύπτει ξεκάθαρα τήν ἐπεξεργασμένη στρατηγική του. Ἡ Εὐρώπη, πού δέν ἔχει πηγές ἐνέργειας, ἀλλά πληρώνει τήν ἄμυνά της, τοῦ εἶναι ἀδιάφορη. Εἶναι κυνικό, ἀλλά ἰσχύει: ὁ Τράμπ παραβιάζει τό Διεθνές Δίκαιο γιατί ἔχει τόν χρόνο ἐναντίον του. Αὐτό δέν τόν καθαγιάζει βεβαίως, ἀλλά ἔτσι εἶναι. Ἐκπέμπει τό μήνυμα ὅτι, τήν ὥρα πού ἐπείγεται γιά πρόσβαση στίς πηγές, οἱ κανόνες τόν καθυστεροῦν.
Ἀρχή πέμπτη: Καθιερώνει τήν δημόσια συναλλακτική διπλωματία. «Μέ ἀφήνεις νά ἐλέγξω την Γροιλανδία, σοῦ δίνω 800 δισεκατομμύρια γιά νά ἐγκαταλείψεις τό Ντονμπάς καί νά προχωρήσεις γρήγορα σέ συμφωνία εἰρήνης». Ἡ συναλλαγή στήν διπλωματία δέν εἶναι ἄγνωστη μέθοδος. Στό παρασκήνιο χρησιμοποιεῖται συστηματικά ἀπό ὅλες τίς χῶρες τῆς Δύσεως, ἀκόμα καί ἀπό ἐμᾶς. Στίς σχέσεις μας μέ τήν Γερμανία ἀνταλλάξαμε τήν ἀναβολή στήν ἐπαναπροώθηση 80.000 μεταναστῶν ἀπό δευτερογενεῖς ροές στήν πατρίδα μας μέ τήν σιωπή μας στήν πώληση τῶν Γιουροφάϊτερ στήν Τουρκία. Ἀπό τό βιβλίο Τσίπρα προκύπτει ὅτι ἀνταλλάξαμε τό μνημόνιο μέ τό Μακεδονικό. Τό νέο εἶναι ὅτι ἡ συναλλακτική διπλωματία ἐπί Τράμπ καθίσταται δημόσια. Διεξάγεται στό φῶς τῆς ἡμέρας. Σέ γνώση τῶν λαῶν.
Ἀρχή ἕκτη: Ἡ Ἀμερική δέν ὑποβαθμίζει διεθνεῖς ὀργανισμούς ὅπως ὁ ΟΗΕ γιά νά κάνει ὅ,τι θέλει, ἀλλά γιά τόν ἀκριβῶς ἀντίθετο λόγο: γιά νά διαβουλευτεῖ μέ τόν νέο κόσμο, μέ τίς χῶρες πού ἔχουν ἀναδυθεῖ μέ βάση τούς νέους συσχετισμούς καί τήν ἀγνοοῦν. Τούς παλαιούς διεθνεῖς ὀργανισμούς ἡ ἀμερικανική διπλωματία τούς ἔχει παραμερίσει ἐδῶ καί καιρό. Ἀπό τή στιγμή πού κηρύχθηκε τό τέλος τῆς Ἱστορίας ἀπό τόν Φουκουγιάμα, οἱ ΗΠΑ παρέκαμπταν τόν ΟΗΕ κάθε φορά πού ἔπρεπε νά εἰσβάλουν στό Ἰράκ, στό Ἀφγανιστάν κ.λπ. Ρωτοῦσαν ὅλο καί λιγώτερους συμμάχους πρίν ἀναλάβουν δράση, μέχρι πού στό τέλος ἀποφάσιζαν μόνες τους. Τώρα πᾶνε σέ νέα σχήματα μαζί μέ τίς ἀναδυόμενες παγκόσμιες δυνάμεις τῆς οἰκονομίας, γιά νά συνεννοοῦνται μαζί τους. Ἡ ἐναλλακτική λύση ἦταν οἱ νέοι αὐτόνομοι διεθνεῖς ὀργανισμοί, ὅπως οἱ BRICS καί ὁ ASEAN, πού προελαύνουν χωρίς νά ρωτοῦν τήν Ἀμερική…
Ἀρχή ἕβδομη: Οἱ προσωπικές σχέσεις μεταξύ τῶν ἡγετῶν παίζουν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στήν ἐξέλιξη τῶν θεμάτων ὅταν ὑπάρχει κοινότητα συμφερόντων. Ὁ Ἐρντογάν τηλεφωνοῦσε στόν Τράμπ γιά μία καλημέρα στά πέτρινα χρόνια, ὅταν οἱ Δημοκρατικοί ἤθελαν νά τόν βάλουν φυλακή, καί ἀπέκτησε μαζί του μία εἰλικρινῆ σχέση μέσα στόν χρόνο, πού τοῦ ἐπιτρέπει νά τοῦ μιλᾶ εὐθέως, ἄλλοτε νά διαφωνεῖ μαζί του καί νά γίνεται αὐτό σεβαστό καί ἄλλοτε νά συμφωνεῖ καί νά κερδίζει τεράστια ἀνταλλάγματα γιά τίς ὑπηρεσίες του στήν Μέση Ἀνατολή. Ὅπως στή Συρία καί τήν Παλαιστίνη. Οἱ διαπροσωπικές σχέσεις δέν ἐπιλύουν τά διεθνῆ προβλήματα, ἀλλά ἔχουν ὑπεραξία καί δίνουν ὤθηση στίς διακρατικές σχέσεις ὅταν ὑπάρχει κοινότητα συμφερόντων. Ἐμεῖς, ὡς Ἑλλάς, δέν θελήσαμε νά τό καταλάβουμε αὐτό.
Ἀρχή ὄγδοη: Καί ἡ Ἱστορία παίζει ρόλο στίς διακρατικές σχέσεις. Ὁ Τράμπ τήν ἐπικαλέστηκε ἀπευθυνόμενος στούς Δανούς μέχρι νά φτάσει στήν τελική συμφωνία γιά τήν Γροιλανδία γιά βάσεις μέ ἀμερικανική κυριότητα. Ὑπενθύμισε στούς Δανούς ὅτι οἱ Ἡνωμένες Πολιτεῖες τούς στάθηκαν στόν Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο καί τούς γλίτωσαν ἀπό τήν γερμανική κατοχή. Ἐμεῖς, ὡς Ἑλλάς, φαίνεται ὅτι κάναμε ἕνα λάθος: Πρῶτον, δέν ἐπιχειρήσαμε νά διαβάσουμε μέ σενάρια πρός τά ποῦ θά πάει ὁ νέος κόσμος, ἄν ἐπανεκλεγοῦν οἱ Ρεπουμπλικανοί. Ἐγκληματικό. Δεύτερον, ἄν καί γνωρίζαμε ὅτι ὑπάρχει αὐξημένη πιθανότητα ἐκλογῆς Τράμπ στό ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὄχι ἁπλῶς ἀδιαφορήσαμε νά ἀποκτήσουμε μιά γραμμή ἐπικοινωνίας μαζί του ἐγκαίρως, ἀλλά τόν καταγγέλλαμε ἐπιδεικτικά καί ἀπό τό βῆμα τῆς Βουλῆς.
Τά βίντεο μέ τίς ὁμιλίες αὐτές τά ἀξιοποιοῦν οἱ Τοῦρκοι γιά νά μᾶς κλείνουν πόρτες. Μέ συνέπεια, σήμερα, ἕνα χρόνο μετά τήν ἐκλογή τοῦ Τράμπ, νά μήν ὑπάρχει γραμμή ἐπικοινωνίας μέ τόν Λευκό Οἶκο καί οἱ εἰσηγήσεις πού γίνονται στόν Πρωθυπουργό εἶναι νά προσπαθήσει νά… ἀποφύγει τή συνάντηση μαζί του γιατί ἐάν καθίσει μπροστά στό τζάκι τοῦ Ὀβάλ Γραφείου, στό τέλος θά βγεῖ χαμένος. Προφανῶς θά βγεῖ χαμένος ἀπό τίς ἀπαιτήσεις του.
Ἄν εἴχαμε χαράξει ἐγκαίρως πολιτικές ἀνάλογες μέ τῆς Αὐστρίας, τῆς Ἰταλίας καί τῆς Οὑγγαρίας, πού εἰσακούονται οἱ ἀπαιτήσεις τους, γιατί «τῶν φρονίμων τά παιδιά πρίν πεινάσουν μαγειρεύουν», σήμερα δέν θά βρισκόμασταν σέ αὐτή τήν θέση. Τό συμφέρον τῆς χώρας εἶναι πάντοτε πάνω ἀπό τίς ἰδεοληψίες καί τόν ἐλιτισμό γιά τό χρῶμα τῆς κόμης τοῦ ἑκάστοτε Ἀμερικανοῦ Προέδρου. Ἄν τυχόν ὁ Τράμπ εἶναι «τρελλός» καί πρέπει νά πᾶμε μέ τά νερά του γιά νά κερδίσει τό ἐθνικό μας συμφέρον, τότε στήν περίπτωσή του ἰσχύει αὐτό πού ἔγραψε ὁ Ἄκης Πάνου: «ἄσ’ τόν τρελλό στήν τρέλλα του καί μήν τόν συνεφέρνεις, τί ἔχει μέσα τό μυαλό ἑνός τρελλοῦ δέν ξέρεις». Ἐδῶ μιλᾶμε μάλιστα γιά ἕναν ἐκλεγμένο ὑποτίθεται «τρελλό» ἀπό τόν ἀμερικανικό λαό, δέν τόν ἐπιλέξαμε ἐμεῖς, ἀλλά πρέπει νά τόν ὑποστοῦμε.
Ἄν τό ἐθνικό σου συμφέρον ἐπιβάλλει τήν συμπόρευση μέ τόν «τρελλό», ὅπως τόν ἀποκαλοῦν, γιατί γιά μένα δέν εἶναι καθόλου τρελλός ὅπως ἀποδείξαμε παραπάνω, τότε ναί, πράγματι συμπορεύεσαι καί μέ τόν «τρελλό». Ἀλλιῶς τό κάνουν οἱ διπλανοί σου καί ἀποκτοῦν πλεονέκτημα. Ἀλλιῶς κινδυνεύεις νά βρεθεῖς σέ ἕνα τραπέζι ὅπου θά ἀνοίξει ἕνας χάρτης καί θά ψάχνεις νά βρεῖς ποῦ εἶναι τά σύνορα τῆς πατρίδας μας. Ἀρχές λοιπόν γιά νά κατανοήσει κανείς τόν νέο Ἀμερικανό Πρόεδρο ὑπάρχουν. Κάτι ἄλλο μᾶς… λείπει, σέ ἐμᾶς τούς Ἕλληνες, ἐκτός ἀπό ἀρχές. Ἡ διορατικότης καί ἡ ἀνεξαρτησία. Γιά νά εἴχαμε προσκολληθεῖ τόσο ἔντονα στό ἅρμα τῶν Δημοκρατικῶν τήν ὥρα πού φαινόταν ξεκάθαρα ἡ ἔλευση τοῦ Τράμπ στόν ὁρίζοντα, κάποιον ἄλλο λόγο πρέπει νά εἴχαμε. Πρέπει νά εἶχε ἡ ἡγεσία μας, ἀκριβέστερα. Τά εὐκόλως ἐννοούμενα παραλείπονται. Καί τώρα… πληρώνονται.
Μ.Η.Τ. 232122