Στήν Ἐπίδαυρο, μέ ἕναν ὅρκο, ἐπιστρέψαμε στό κείμενο

Τό Φεστιβάλ Ἀθηνῶν-Ἐπιδαύρου τό γνωρίζω ἀπό μικρό παιδί.

Εἴχαμε ἕναν πατέρα ἰατρο-φιλόσοφο, πού μᾶς ἔδωσε, σέ ὅλη τήν οἰκογένεια, τήν εὐκαιρία νά γνωρίσουμε τήν Ἑλλάδα, τήν Ἱστορία της, ἀλλά καί τίς Τέχνες της. Πρέπει νά ἤμουν ἕνα ἀπό τά ἐλάχιστα δωδεκάχρονα παιδιά πού παρακολούθησαν στήν Ἐπίδαυρο τήν «Μήδεια» τοῦ Κερουμπίνι μέ τήν Μαρία Κάλλας, σέ σκηνοθεσία Ἀλέξη Μινωτῆ, σκηνικά Γιάννη Τσαρούχη, στό Ἡρώδειο τούς «Ὄρνιθες» τοῦ Ἀριστοφάνη μέ τό Θέατρο Τέχνης τοῦ Καρόλου Κούν, μέ κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη, μουσική Μάνου Χατζιδάκι καί χορογραφίες Ζουζοῦς Νικολούδη («Ἕναν μῦθο θά σᾶς πῶ» τραγουδούσαμε ἔκτοτε, στά γλέντια τοῦ σπιτιοῦ, ἡ οἰκογενειακή χορωδία), τόν «Πλοῦτο» μέ Χριστόφορο Νέζερ καί Παντελῆ Ζερβό, τίς «Φοίνισσες» μέ τήν Κατίνα Παξινοῦ καί τήν Ἄννα Συνοδινοῦ καί μουσική Μίκη Θεοδωράκη, σκηνοθεσία Μινωτῆ, καί ἄλλες, ὅπως τήν «Ἀντιγόνη» μέ τήν μεγάλη μου φίλη Ἄννα Συνοδινοῦ. Ὅλες, ἱστορικές καί σπουδαῖες παραστάσεις.

Ἀργότερα, ἐργαζόμενος ὡς μουσικός, φρόντιζα νά πηγαίνω ὅσο πιό συχνά μποροῦσα στίς παραστάσεις τοῦ Φεστιβάλ, στό ὁποῖο πίστευα ἀπό παιδί, καί ὅταν, κάποια στιγμή, ἐκλήθην νά τό ὑπηρετήσω ἀπό ὑψηλό διοικητικό πόστο, προσπάθησα γιά τό καλύτερο. Σεμνύνομαι δέ πού μαζί μέ τόν Γιάννη Καραχισαρίδη συναντηθήκαμε μέ τόν σπουδαῖο Φράνκο Τζεφιρέλλι καί μᾶς ἔφτιαξε (παραγωγή τοῦ Φεστιβάλ Ἀθηνῶν) τούς «Παλιάτσους» τοῦ Λεονκαβάλο, παραγωγή πού παίχθηκε στό Ἡρώδειο καί τήν ὁποία συμφωνήσαμε νά παιχθεῖ καί σέ ἄλλα διεθνῆ φεστιβάλ, ἀλλά ἡ ἑπομένη ἀπό ἐμᾶς διοίκηση δέν ὑλοποίησε τίς συμφωνίες.

Ἐπίσης, ὁ μεγάλος Ἔνιο Μορικόνε, μέ ἰδιόχειρη ἐπιστολή, μᾶς ζήτησε νά γράψει ἕνα ἔργο ἀφιερωμένο στήν Ἀθήνα –τόν μετακαλέσαμε γιά δύο ὑπέροχες (ἀδιαχώρητο) βραδυές στό Ἡρώδειο–, ἀλλά αὐτή του ἡ ἐπιθυμία δέν πραγματοποιήθηκε, ὅταν ἄλλαξε ἡ διοίκηση. Συμβαίνουν αὐτά, συχνά, στήν Ἑλλάδα. Θέλω λοιπόν νά σᾶς ἐκμυστηρευθῶ, ὅτι, τό περασμένο Σάββατο, ἔπειτα ἀπό πολλά, πάρα πολλά, χρόνια, καθηλώθηκα ἐπί δύο καί πλέον ὧρες στήν θέση μου, ἀπό τό ΚΕΙΜΕΝΟ τῆς παραστάσεως «Ὁ Ὅρκος τῆς Εὐρώπης».

Ἕνα κείμενο πού ἔγραψε ὁ ἴδιος ὁ σκηνοθέτης καί συγγραφεύς Οὐαζντί Μουαουάντ, μέ καταγωγή ἀπό τόν Λίβανο, κάτοικος Καναδᾶ καί μέ ἕδρα τό Παρίσι! Ἔπειτα ἀπό πολλά-πολλά χρόνια, θυμήθηκα ὅτι θέατρο δέν εἶναι μόνο κίνηση, μουσική, ἑρμηνεία ἤ ἐφέ, ἀλλά εἶναι –καί πρέπει νά εἶναι– καί ΚΕΙΜΕΝΟ! Ἕνα κείμενο πυκνό, γεμᾶτο λέξεις-φωτιά, μέ τίς βωμολοχίες καί τόν πρωτογονισμό πού εἶχαν καί περιέχουν ὅλες οἱ ἀρχαῖες τραγωδίες, ὁ σκηνοθέτης-συγγραφεύς-δημιουργός, μέ ἕξι ἠθοποιούς καί μιά μικρούλα, «κέντησε» στήν ἱερά ὀρχήστρα τοῦ καθαγιασμένου Ἐπιδαυρείου χώρου μιά τραγωδία, ἕνα «κατηγορῶ» γιά τίς ἄφρονες καί φονικές σφαγές καί συγκρούσεις, χρησιμοποιῶντας τό θέατρο ὡς μέσον συγγνώμης καί ἐξαγνισμοῦ. Ὅλα αὐτά, μέ σκληρό λόγο καί ὀδυνηρές (ἀφηγηματικές) εἰκόνες, ρίχνοντας στήν χύτρα μερικές λέξεις-σόκ, πού ἦταν ὅμως «κλειδιά» γιά νά ἀνοίξουν τήν ἑρμητικά κλειστή πόρτα, χτυποῦσε τό κουδούνι της, πού γράφει: «Ποιός φταίει;».

«Μήν σέ παρασύρει τό μεγάλο ὄνομα τῆς Ζυλιέτ Μπινός. Αὐτή ἡ σπουδαία ἠθοποιός εἶναι ἁπλῶς μιά ἀπό τίς ἠθοποιούς τῆς παραστάσεως» μοῦ εἶπε ἡ ἐκλεκτή συνάδελφος καί παλαιότερα συνεργάτις Ἑλένη Γαλάνη, ἐπί κεφαλῆς τοῦ «Πολιτιστικοῦ» (παλαιά τό ἀποκαλούσαμε «Καλλιτεχνικό») στήν «Καθημερινή» τῆς Ἑλένης Βλάχου. Ἰδού οἱ ἐξαίρετοι (ἕνας κι ἕνας) ἠθοποιοί: Ζυλιέτ Μπινός (Wediha), Βιολέτ Σωβώ (Jovette), Δανάη Ἐπιθυμιάδη (Mégara), Δαρεία Πισάρεβα (Assia), Λεόρα Ρίβλιν (Europe), Ἐμμανουέλ Σβάρτς (Zacharie), Ρετό Λεφόρ (μικρούλα Europe). Δέν θά εἰσέλθω στά τῆς κριτικῆς τοῦ ἔργου, ὑπάρχουν οἱ «ἁρμόδιοι» πρός τοῦτο. Θά συγχαρῶ, ὅμως, τό Φεστιβάλ Ἀθηνῶν-Ἐπιδαύρου γιά τήν ἐπιλογή τοῦ συγκεκριμένου ἔργου. Μπράβο σέ ὅποιον τό ἀποφάσισε. Δέν λέω, καλά εἶναι τά ἐφέ, οἱ ἐξυπνάδες καί τά «γκάνγκ», ἀλλά τό θέατρο, ἀγαπητοί, (πρέπει νά) εἶναι, κυρίως, ΚΕΙΜΕΝΟ!