«Μέ ὁρίζει ἡ δικαιοσύνη!»

Αὐτό πού ἔπραξε χθές ἡ Ἀκαδημία Ἀθηνῶν, νά ἀπονείμει τό ἀριστεῖο της στόν συνθέτη Σταῦρο Ξαρχάκο (τρεῖς μέρες μετά τά 87α γενέθλιά του, πού ἑόρτασε στήν οἰκία τοῦ πρέσβεως Κριεκούκη), ἔπρεπε νά εἶχε γίνει πολύ καιρό τώρα.

Καί μάλιστα ὄχι ἔτσι. Ὁ Σταῦρος ἔπρεπε νά εἶχε ἐκλεγεῖ μέλος τῆς Ἀκαδημίας γιά νά εἰσφέρει τόν δυναμισμό του στήν σοφία τοῦ αἰώνα της καί νά ἀναταράξει κάπως τά λιμνάζοντα ὕδατά της. Αὐτό πού ἔπραξε χθές μέσα σέ κλῖμα συγκινήσεως ἡ Ἀκαδημία Ἀθηνῶν ὄφειλε νά τό εἶχε πράξει καιρό ἡ παράταξή του. Ἡ Νέα Δημοκρατία. Ἀλλά, μέ ἐξαίρεση τόν πρώην Πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλῆ πού τόν τίμησε μέ τίς σκέψεις του σέ μιά ἐκδήλωση τοῦ Δήμου Περιστερίου, παρέλειψε, δέν τό ἔκανε. «Πῶς κατάντησε ἡ παράταξή μας ἔτσι;» σχολίαζαν φίλοι του, τήν τελευταία φορά πού συναντηθήκαμε μέ τόν κύριο Ξαρχάκο, μετά ἀπό καιρό, στοῦ «Σκοτάδη», κατά κόσμον Γιώργου Λυκούρη, στήν Αἴγινα, τόν περασμένο Ὀκτώβριο. Ὁ μαέστρος εἶχε ἐκείνη τήν βραδιά κέφια καί στήν παρατήρηση αὐτή τῶν φίλων γιά τήν παράταξη μᾶς ἐξέπληξε:

Ἀπάντησε μέ ἀναφορά στόν Κώστα Καραμανλῆ, ἀλλά καί στόν Γραμματέα τοῦ ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα, ὁ ὁποῖος διοργάνωσε μεγάλη ἐκδήλωση τιμῆς γιά τό ἔργο του στό Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας. «Μοῦ ἔκανε τεράστια ἐντύπωση πῶς μίλησε γιά μένα ὁ Κουτσούμπας, εἶναι πάρα πολύ μορφωμένος» σχολίασε. Μέ συγκίνηση μᾶς ἀνέφερε ὅτι «τήν ἡμέρα τῆς συναυλίας μου στό Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας δέν εἶχε οὔτε ἕνα πανώ μέ συνθήματα τοῦ ΚΚΕ στίς κερκίδες, μόνο στίχοι ἀπό τά τραγούδια μου».

Ἄδραξα τήν εὐκαιρία ἐκείνη τήν βραδιά, παραμονή 28ης Ὀκτωβρίου, νά τόν ρωτήσω μερικά πράγματα. «Ὁρίζει τό ἔργο σας ἡ μάχη κατά τοῦ ἀδίκου;». Ἀπάντησε εὐθέως: «Αὐτό πού μέ ὁρίζει εἶναι ἡ δικαιοσύνη».

Ἔδειχνε νά ἀπολαμβάνει τήν στιγμή. Γύρω του ἔτρεχαν «μελίσσι» τά παιδιά του, ὁ Σταῦρος τζούνιορ καί ἡ Ἰζόλδη. Ὁ πρῶτος μαθαίνει βιολοντσέλο καί ἡ δεύτερη βιόλα, καί τά δύο πιάνο. «Μόνα τους ἀσχολήθηκαν μέ τήν μουσική. Ἐγώ δέν τούς εἶπα τίποτα!» μᾶς εἶπε κοιτῶντας πρός τήν σύζυγό του, Ἡρώ Σαΐα, πού αὐτόν τόν καιρό κυκλοφορεῖ μαζί μέ τόν Μπάμπη Στόκα ἕνα τραγούδι πού βασίζεται σέ μιά παλαιά μελωδία τοῦ μαέστρου μέν, ἐμπλουτισμένη ἀπό τήν μουσική ματιά τοῦ Σταύρου Ξαρχάκου τζούνιορ δέ. «Σταῦρος καί Σταῦρος» ἡ σύνθεση!

Βρῆκα τήν εὐκαιρία νά λύσω μιά ἀπορία μου. Εἶχα τήν περιέργεια νά μάθω τί εἶπε ὁ μαέστρος στό αὐτί ἑνός πλανόδιου μουσικοῦ τόν ὁποῖο πλησίασε πρό καιροῦ στήν Ἑρμοῦ ὅταν διαπίστωσε ὅτι ἔπαιζε μιά πασίγνωστη σύνθεσή του. Ὁ Ξαρχάκος χαμογέλασε καί ξεκίνησε τήν διήγηση: «Ἐπιστρέφαμε ἀπό δεῖπνο στό “Zonar’s”. Eίχε προηγηθεῖ μεγάλη συναυλία μου στό κατάμεστο Ἡρώδειο, τήν ὁποία ἔκλεισα μέ τό ἀγαπημένο μου “Ἤτανε μιά φορά”. Περπατῶντας στήν Πανεπιστημίου ἄκουσα τόν πλανόδιο μουσικό νά τό παίζει καί συγκινήθηκα μέ τήν σύμπτωση. Τόν ἀσπάστηκα καί τοῦ εἶπα στό αὐτί “Σέ εὐχαριστῶ!”. Δέν νομίζω ὅμως ὅτι μέ ἀναγνώρισε ἀμέσως. Μέ κατάλαβε τήν ἑπομένη, ὅταν εἶδε τό βίντεο στίς τηλεοράσεις. Ἦταν ἕνα τυχαῖο γεγονός. Ὅπως τυχαῖο ἦταν αὐτό πού ἔγινε στήν Σῦρο μέ τούς μαθητές τοῦ “Ἐν χορδαῖς καί ὀργάνοις”. Ἦρθαν τά παιδιά, τούς μίλησα χωρίς νά ἀντιληφθῶ ὅτι μᾶς τραβοῦσε βίντεο ὁ ἰδιοκτήτης τῆς ταβέρνας καί τά ὑπόλοιπα τά ξέρετε!».

Φοροῦσε ἕνα σκοῦρο πουλόβερ, τέλη Ὀκτωβρίου, εἶχε ἀρχίσει νά βάζει ψύχρα στό νησί μας, ἀλλά τά μάτια του ἔλαμπαν. Πρόλαβα νά τόν ρωτήσω πῶς γράφεται μιά σύνθεση: «Ἄλλες φορές σέ πᾶνε οἱ στίχοι ὅπως στήν “Ὑπομονή”, ἄλλες φορές ἡ ἔμπνευση. Δέν ὑπάρχει μία ἀπάντηση» ἀποκρίθηκε. Ἐκεῖνες τίς μέρες κυριαρχοῦσε στήν ἐπικαιρότητα τό θέμα τοῦ Μνημείου τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτη μέ ἀφορμή τίς διαδηλώσεις γιά τά Τέμπη. «Οἱ συγγενεῖς τῶν θυμάτων διαμαρτύρονταν πρός τήν Βουλή, ὄχι πρός τό Μνημεῖο» περιορίστηκε νά πεῖ.

Ἡ βραδιά ἔκλεισε μέ μιά μακρά περιήγηση σέ ἀπόψεις καί σχόλια γιά πρόσωπα τοῦ δημοσίου βίου, τοῦ παρελθόντος, τοῦ παρόντος καί τοῦ μέλλοντος. Αὐτά ὅμως στήν γλῶσσα μας ὀνομάζονται «ἀδημοσίευτα».

Ἔφυγα ἐκείνη τήν βραδιά μέ ἕνα πολύ ὄμορφο συναίσθημα. Τόν εἶχα δεῖ καί ἄλλες φορές στό παρελθόν, μιά φορά στό σπίτι του στήν θρυλική ὁδό Καλλιδρομίου τῶν Ἐξαρχείων, μιά φορά ἀπό μακριά, ἀπό τό σπίτι τοῦ γείτονά του καί φίλου μας Κώστα Βαρώτσου στούς «Τζίκηδες» τῆς Αἴγινας, ἀλλά αὐτή τήν φορά ἔνιωσα εὐλογημένος. Στήν ἐπιστροφή γιά τό πατρικό μου ἀπό τήν παραλιακή Λεωφόρο Καζαντζάκη «σφύριζα» τόν σκοπό τοῦ «Ἤτανε μιά φορά» πού ἑρμήνευσε ὁ ἀγαπημένος μου Νῖκος Ξυλούρης. Ἦταν τό τραγούδι εἰσαγωγῆς ἑνός διάσημου σήριαλ τῆς κρατικῆς τηλεοράσεως τῶν παιδικῶν μας χρόνων, τοῦ 1974, τῶν «Ἐμπόρων τῶν Ἐθνῶν» τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη σέ σκηνοθεσία Κώστα Φέρρη καί Δημήτρη Ποντίκα. Ἀκόμη ἔχω στό αὐτί μου τήν φωνή τοῦ συγχωρεμένου τοῦ πατέρα μου νά τό τραγουδάει. Ἄν ζοῦσε, θά πήγαινε ἐκεῖνος στό αὐτί τοῦ Σταύρου νά τοῦ πεῖ «Εὐχαριστῶ!». Ἐκ μέρους ὅλων μας. Λαϊκό ἀριστεῖο.