Ἡ χρησιμότητα τῆς ἀμφιβολίας στόν κόσμο τῆς βεβαιότητας

Ἡ τυραννία τῆς ὁμοιομορφίας ἀφυδάτωσε τήν δυτική σκέψη

Δέν θά μπῶ στήν οὐσία τοῦ θέματος, γράψαμε γι’ αὐτό ἀναλυτικά τήν θέση μας. Θά σταθῶ ὅμως σέ κάτι πού μοῦ ἔκανε γενικώτερη ἐντύπωση καθώς ἔχει γενικώτερη ἰσχύ: Ὅσοι ἐπέκριναν τήν Μαρία Καρυστιανοῦ γιά τήν ἀμφίσημη θέση της σχετικά μέ τό θέμα τῶν ἀμβλώσεων σχολίασαν μέ κατηγορηματικότητα, μά καί βαθιά περιφρόνηση, ὅτι τό θέμα αὐτό εἶναι «λυμένο».

Δέν νομίζω ὅτι ἔχουμε τήν πολυτέλεια νά μιλᾶμε τόσο ἀπόλυτα στούς νέους καιρούς. Τίποτε δέν εἶναι «λυμένο». Τό «φθαρμένο» κυριαρχεῖ. Ἀκόμη καί ἡ Δημοκρατία μέ τόν στρεβλό τρόπο πού λειτουργεῖ σήμερα ἀμφισβητεῖται. Xρειάζεται ἐπανεκκίνηση. Ἐν προκειμένῳ, μποροῦμε νά εἰσφέρουμε στόν δημόσιο διάλογο ἐπιχειρήματα πού ἐξηγοῦν γιατί ἕνας νόμος πού ψηφίστηκε τό 1986 καί περιελήφθη στήν κωδικοποίηση τοῦ Ποινικοῦ Κώδικα τό 2019 ἐξακολουθεῖ νά ἀντέχει στίς νέες συνθῆκες, αὐτό ναί. Ἀλλά «λυμένο» ὄχι.

Ὁ συνταγματολόγος Ἀριστόβουλος Μάνεσης, πού ἔτυχε νά γνωρίσω ἐπ’ ὀλίγον καί νά διατηρῶ στό ἀρχεῖο μου καί φωτογραφική ἀνάμνηση τῆς συναντήσεως αὐτῆς στό πλαίσιο τῆς ἀνακηρύξεώς του ὡς Ἐπίτιμου Καθηγητῆ τῆς Νομικῆς Σχολῆς Θράκης (ἦταν στήν πρώτη ὁμάδα πού τήν στελέχωσε τό 1973 μέ τόν Δημήτρη Εὐρυγένη, τόν Κρατερό Ἰωάννου κ.ἄ.), ὅριζε ὡς δίκαιο τούς κανόνες πού διαμορφώνονται ἀπό τούς κοινωνικούς συσχετισμούς.

Πράγματι, ὁ κοινωνικός συσχετισμός στό Κοινοβούλιο τοῦ 1986 ἔδωσε τήν εὐκαιρία στό ΠΑΣΟΚ τοῦ Ἀνδρέα Παπανδρέου καί τίς ἄλλες «δημοκρατικές δυνάμεις» νά θέσουν στήν βάσανο τῆς πλειοψηφίας καί τῆς μειοψηφίας τό ἀνθρώπινο δικαίωμα. Νά ὑπερψηφίσουν τήν ἀποποινικοποίηση τῶν ἀμβλώσεων (ὄχι πλήρως – ἄν ἡ κύηση ἔχει προχωρήσει πολύ, θεωρεῖται δολοφονία καί μέ τόν ἰσχύοντα Ποινικό Κώδικα), ἐνῷ ἡ ΝΔ τοῦ φιλελεύθερου Κωνσταντίνου Μητσοτάκη καταψήφισε. Σαράντα χρόνια μετά, τό «λυμένο» θέμα τέθηκε ξανά στόν διάλογο μέ πρωτοβουλία δημοσιογράφων, ὄχι της Καρυστιανοῦ, καί ἡ ἀπάντηση πού δόθηκε πρόσθεσε στήν προβληματική πού ἔχει ἀναπτυχθεῖ σέ ἰατρικά συνέδρια καί τά «δικαιώματα τοῦ ἐμβρύου». Ὅτι δηλαδή ἡ γυναῖκα, στό πλαίσιο τῆς αὐτοδιαθέσεως τοῦ σώματός της, καλεῖται νά συνυπολογίζει καί τήν «γνώμη» τοῦ ἐμβρύου πού κυοφορεῖ. Ἡ ὀπτική αὐτή, πού φαίνεται νά εἶναι σήμερα δυναμικά μειοψηφική (ἡ ἄλλη ἄποψη λέει ὅτι τό «ἔμβρυο εἶναι ἔννομο ἀγαθό καί δέν ἔχει δικαιώματα»), μπορεῖ νά εἶναι σωστή, μπορεῖ καί λάθος. Τό ζήτημά μας εἶναι ἐπί τῆς ἀρχῆς. Καμμία ἐλεύθερη ἄποψη δέν πρέπει νά λιθοβολεῖται καί νά χλευάζεται μέ λέξεις τύπου «σκοτάδι», «Μεσαίωνας» κ.λπ. Ἀξιώματα στόν 21ο αἰῶνα δέν ὑπάρχουν. Μπορεῖ νά εἶναι ἔτσι, μπορεῖ νά εἶναι καί ἀλλιῶς. Ὁ ἐλεύθερος διάλογος μέ σεβασμό στήν γνώμη τοῦ ἄλλου ἐπιβάλλεται.

Σέ ἕναν κόσμο πού ὅλα ἀλλάζουν (ὁ κοινωνικός συσχετισμός στίς ΗΠΑ ὁδήγησε στήν ἀντιστροφή τῆς διατροφικῆς ἁλυσίδας, ἀλλά καί στήν ἀνατροπή τῆς νομολογίας τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου γιά τίς ἀμβλώσεις), πρέπει νά εἴμαστε δεκτικοί σέ αὐτό πού ὀνομάζω «χρησιμότητα τῆς ἀμφιβολίας». Σέ ἕναν κόσμο ἀφόρητης ἀβεβαιότητας, εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νά ἀμφιβάλλουμε. Παλαιά, πού τά ἤθη ἄντεχαν χρόνια καί ὁ κόσμος πήγαινε μέ χαμηλές ταχύτητες, τά πράγματα ἦταν πιό ξεκαθαρισμένα. Σήμερα δέν ἔχουμε αὐτή τήν πολυτέλεια.

Τό μέγα πρόβλημα εἶναι ὅτι ὁ καπιταλισμός δέν ἀντέχει τήν διαφορετική ἄποψη καί ἐπιλέγει τίς ὁριστικές ἀπαντήσεις. Ἔστω καί ἄν ἔχει μιά παλαιά ἀπάντηση σέ κάθε νέο πρόβλημα. Οἱ διαφωνοῦντες εἶναι πρόβλημα καί ὄχι πλοῦτος σέ αὐτό τό νέο ὑπόδειγμα καπιταλισμοῦ. Πρίν ἐπιπέσει ἐπί τῆς κεφαλῆς μας ὁ τυφών Τράμπ, τά πράγματα ἦταν ἀκόμη πιό σκληρά στίς ΗΠΑ καί τήν Εὐρώπη. Ἔπρεπε ὑποχρεωτικά νά εἶσαι μέ τόν Ζελένσκυ, μέ τά ἐμβόλια, μέ τό κίνημα τῶν ΛΟΑΤΚΙ καί τίς θεωρίες περί πολλῶν φύλων, μέ τήν πράσινη ἐνέργεια, μέ τήν ἀπολιγνιτοποίηση καί τήν καταπολέμηση τῆς κλιματικῆς ἀλλαγῆς. Μέ τό βάψιμο τῆς σημαίας ρόζ, μέ τήν νομιμοποίηση τῆς μπούρκας καί τῆς εὐθανασίας, μέ τήν ἀντικατάσταση τοῦ χριστιανισμοῦ ἀπό τήν οὐδετεροθρησκεία, μέ τήν δίωξη βιβλίων τοῦ Ντοστογιέφσκι καί τῶν μπαλέτων Μπολσόι ἐπειδή ἔτυχε νά γεννηθοῦν στήν Ρωσσία, μέ τήν διαγραφή τοῦ Πλάτωνα καί τοῦ Ἀριστοτέλη ἀπό πανεπιστημιακά συγγράμματα ἐπειδή εἶναι «σεξιστές» καί τῆς «πατριαρχίας» κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ. (Γι’ αὐτό τό σκοτάδι, λέξη!) Ἐντελλόσουν νά πιστεύεις ὅτι τόν ἀγωγό Nord Stream 2 πού ἐφοδίαζε τήν Σκανδιναβία μέ ἀέριο ἤ τήν ἀνατίναξη τῆς γέφυρας τῆς Κριμαίας τήν ἔκαναν οἱ… Ρῶσσοι. Προσφάτως ἀπεδείχθη τό ἀντίθετο, οἱ Οὐκρανοί ἦταν.

Γιά νά ὑπηρετηθεῖ ἡ τυραννία τῆς ὁμοιομορφίας νομοθετήθηκαν μέχρι καί κανόνες πού δίκαζαν τούς πολῖτες πού διατύπωναν ἀμφιβολίες γιά ὅλα αὐτά. Τήν περασμένη ἑβδομάδα, ὁ Ἰατρικός Σύλλογος Ἀθηνῶν ἀθώωσε καί δικαίωσε ἰατρό πού ἀπέδειξε στό Facebook μέ data ὅτι στήν πανδημία οἱ ἐμβολιασμένοι πού πέθαναν ἦταν περισσότεροι ἀπό τούς ἀνεμβολίαστους. Τίποτε δέν εἶναι «λυμένο» λοιπόν. Τίποτε δέν εἶναι γραμμένο στίς πλάκες τοῦ Μωυσέως, ἀκόμη καί ἄν αὐτός εἶναι ὁ… Κυριάκος. Οἱ κοινωνίες πού ἔχουν ὅλα τά ἠθικά θέματα «λυμένα», οἱ κοινωνίες πού προσπερνοῦν ὡς «θρησκόληπτα» τά ρεύματα ἐκεῖνα πού ἀναζητοῦν τίς ἀπαντήσεις «μέσα» τους καθώς σώθηκαν οἱ ἀπαντήσεις «ἔξω» τους, οἱ κοινωνίες πού ἀπαγορεύουν τίς ἀμφιβολίες, εἶναι βαθιά γερασμένες καί δικτατορικές. Συντηρητισμός σήμερα δέν εἶναι τά ἄκρα.

Συντηρητισμός καί ἄκρο εἶναι σήμερα τό Κέντρο τῆς πολιτικῆς ὀρθότητας. Τό Κέντρο τῶν ἀπόλυτων βεβαιοτήτων. Τό Κέντρο πού εἶναι βέβαιο γιά τόν κόσμο. Ἐάν τά «καλούμενα» ἄκρα ἐπικρατοῦν σέ ὅλη τήν Εὐρώπη ὡς ἡ ἀλλαγή μέ βάση τήν ἀρχή τῆς πλειοψηφίας, δέν μπορεῖ νά εἶναι αὐτά ἡ συντήρηση. Συντήρηση εἶναι ὁ παλαιός κόσμος πού ἐγκαθιδρύθηκε μετά τό ὑποτιθέμενο «Τέλος τῆς Ἱστορίας». Καί παρά τό γεγονός ὅτι ξεφτίζει σάν κουρελιασμένη σημαία, ἐπιμένει νά παριστάνει τήν πρωτοπορία τῆς Ἱστορίας καί νά δίνει μάχες ὀπισθοφυλακῆς. Ὅπου νά εἶναι, αὐτό τό πρόβλημα θά… «λυθεῖ». Πράγματι. Ἡ λέξη «ἀπελευθέρωση» εἶναι πλέον στά χείλη ἑκατομμυρίων. Τό νέο διακύβευμα εἶναι ἡ ἐλευθερία. Ἡ γνήσια. Ὄχι ἡ ἐπίπλαστος.