Ὅταν τραβᾶς σωστά κουπί, φθάνεις μακριά…

Στήν Νορβηγία βρέθηκα γιά πρώτη φορά στά χρόνια τοῦ ’70

Τύχῃ ἀγαθῇ, συναντήθηκα μέ τόν ἐκλεκτό δημοσιογράφο καί συγγραφέα Ράγκναρ Γκράντ Στένε, ὁ ὁποῖος εἶχε ἀποφασίσει νά ζήσει στόν Πειραιᾶ καί φτιάξαμε ἕνα καλό «δίδυμο», συνεργαζόμενοι μέ νορβηγικούς ἐκδοτικούς οἴκους (ἀπό πρακτορεῖο εἰδήσεων μέχρι ἐφημερίδες καί περιοδικά).

Ξαφνικά, σέ μιά ἐποχή πού οἱ μισθοί τῶν δημοσιογράφων στήν Ἑλλάδα ἦταν ἀκόμη χαμηλοί (ἀρχές τοῦ ’90 ἔγινε ἡ «ἔκρηξη» μέ τήν ἰδιωτική ραδιοφωνία καί τηλεόραση), οἱ Νορβηγοί μᾶς πλήρωναν μέ μισθούς… Νορβηγίας καί ἔτσι εἶχα ὅλη τήν ἄνεση νά ταξιδεύω σέ ἐκείνη τήν ὑπέροχη χώρα, τήν ὁποία ἔχω γυρίσει σπιθαμή πρός σπιθαμή, γνωρίζοντας τήν ὑπέροχη φύση, ἀπολαμβάνοντας χειμῶνες καί καλοκαίρια καί ἐρχόμενος σέ ἐπαφή μέ τήν δική τους, διαφορετική, κουλτούρα…

Ἡ πρώτη μου ἐμπειρία ἦταν ἕνας ποδοσφαιρικός ἀγῶνας, μεταξύ Λίλεστρομ (ἐκεῖ ἔμενα ὅταν βρισκόμουν στήν Νορβηγία) καί Στάρτ Κριστιανσάντ. Κάποια στιγμή μπῆκε ἕνα γκόλ καί σηκώθηκε ὅλο τό γήπεδο γιά νά χειροκροτήσει. «Μά, καλά, χειροκροτεῖτε τό γκόλ πού σᾶς ἔβαλαν οἱ ἀντίπαλοι;» ρώτησα τήν φίλη πού μέ εἶχε πάει στό γήπεδο. «Καί βέβαια, ἀφοῦ, ὅπως εἶδες, ἦταν πολύ ὡραῖο γκόλ!» μοῦ ἀπαντᾶ…

Σκέφθηκα ὅτι κάτι τέτοιο δέν θά τό ἔβλεπα ποτέ σέ ἑλληνικό γήπεδο καί ἄρχισα νά καταλαβαίνω τους Νορβηγούς. Μέ ἐντυπωσίασε πού ὅλοι –μά, ὅλοι– διάβαζαν συνεχῶς! Στά μέσα συγκοινωνίας, στά καφέ, στά πάρκα, ἔβλεπες ἀνθρώπους κάθε ἡλικίας μέ μιά ἐφημερίδα, ἕνα περιοδικό, ἕνα βιβλίο.

Τά καλοκαίρια πήγαινα διακοπές στήν Σερέγια, ἕνα μικρό νησάκι, στήν Βόρειο Θάλασσα. Ἐκεῖ, χόρτασα ψάρεμα, πότε μέ τό καλάμι καί πότε μετέχοντας ὡς «πλήρωμα» σέ ἐπαγγελματικά ψαροκάικα (τρόλερ).

Εἶδα δίπλα μου νά κολυμποῦν φάλαινες, παρακολούθησα τό ψάρεμα τοῦ βακαλάου, τοῦ σκουμπριοῦ, τῆς γαρίδας (γέμιζαν τά κύτη τῶν καϊκιῶν μέ χιλιάδες κιλά καθημερινά). Ἀπολάμβανα ψάρεμα σολομοῦ στά ποτάμια, γνώρισα ὑπέροχα δάση καί, γενικῶς, κάθε μου ἐπίσκεψη ἐκεῖ ἦταν εὐκαιρία νά «χαμηλώσω ταχύτητες» καί νά «γεμίσω μπαταρίες».

Βλέπω, τώρα, τούς Νορβηγούς, πού ζοῦν τήν –μέχρι στιγμῆς– καλή πορεία τῆς ποδοσφαιρικῆς τους ὁμάδας στό Παγκόσμιο Κύπελλο. Καί χαίρομαι μέ τόν πανέξυπνο, παραδοσιακό, πανηγυρισμό τους, μέ τήν κραυγή τῶν κωπηλατῶν Βίκινγκς. Ὅλα, δηλαδή, παραδοσιακά, μέ σεβασμό στήν δική τους Ἱστορία καί τούς χαίρομαι.

Εἶναι βέβαιο ὅτι θά καταναλώσουν ὅσο περισσότερη μπύρα μποροῦν, εἶναι βέβαιο ὅτι οἱ Νορβηγοί, ἔξω ἀπό τήν πλούσια (λόγῳ τῆς σωστῆς διαχειρίσεως τῶν πετρελαίων πού ἀνακαλύψαν στήν Βόρειο Θάλασσα) χώρα τους, ἀπολαμβάνουν ἐκεῖνα πού στήν Νορβηγία εἶναι πανάκριβα (ἀλκοόλ-καπνός), ἀλλά πάντοτε «ἔν τινι μέτρῳ», πού ἔλεγαν οἱ δικοί μας πρόγονοι.

Βεβαίως, ἔχουν καί αὐτοί τά δικά τους προβλήματα. Τό μεταναστευτικό, τόν ἐθισμό στό ἀλκοόλ. Θυμᾶμαι τον Κάλε, τόν ψαρᾶ στά Λοφοῦτεν, πού ἔφτιαχνε τό δικό του «τσίπουρο», ἀπό πατάτες, ἕνα ποτό πραγματικό δυναμίτη. «Ἔ, δέν εἶναι σάν τό δικό σας “Μετάξα”, ἀλλά σέ κάνει καί κοιμᾶσαι μιά χαρά» μοῦ ἔλεγε. Πρέπει νά σᾶς πῶ ὅτι ἕνα μπουκάλι μπράντυ «Μεταξᾶ», πού τοῦ πήγαινα κάθε χρόνο, τό ἔπινε σταγόνα-σταγόνα «γιά νά κρατήσει μέχρι τό ἄλλο καλοκαίρι»!

Καλή ἐπιτυχία στήν Νορβηγία, πού θά παίξει τώρα μέ τήν Βραζιλία. Μήν τήν ξεγράφετε. «Ὅταν μάθεις νά τραβᾶς κουπί στόν σωστό ρυθμό, φτάνεις μακριά», ὅπως ἔλεγε ἡ φίλη μου Χάρλεμ Γκρό, πού ἔγινε Πρωθυπουργός στήν Νορβηγία, ἀλλά ἔμεινε μόνο δυό θητεῖες, «γιατί ἔπρεπε νά δουλέψει καί νά πάρει κάποιον καλό μισθό»!