Ὅταν ὁ ψίθυρος ἁπλώνεται …«δημιουργική καταστροφή»

Ο ΤΕΩΣ ἐπί κεφαλῆς τῆς FED Ἄλαν Γκρίνσπαν ἔγραψε μετά τήν ἀφυπηρέτησή του ἀπό τήν Ὁμοσπονδιακή Τράπεζα τῶν ΗΠΑ τό 2007 τήν αὐτοβιογραφία του, ἡ ὁποία κυκλοφόρησε στά ἑλληνικά ἀπό τίς ἐκδόσεις «Ὠκεανίδα» ὑπό τόν γενικό τίτλο «Στήν Ἐποχή τῶν Ἀναταράξεων».

Ἦταν λίγο πρίν ἀπό τήν κρίση τῶν subprimes στεγαστικῶν δανείων πού ὁδήγησε στήν κατάρρευση τῆς ἑταιρείας Lehman Brothers καί στήν διασπορά τῆς κρίσεως στήν Εὐρώπη. Σέ αὐτό τό βιβλίο ὁ τραπεζίτης περιέγραφε μεταξύ ἄλλων μᾶλλον διορατικά (ἄν καί δέν ἦταν διορατικός στήν πρόβλεψη γιά τήν ἔκταση τῆς ἐπερχόμενης κρίσεως) ὅτι ὁ καπιταλισμός προσφεύγει πάντα στήν τακτική τῆς δημιουργικῆς καταστροφῆς ἐντός τοῦ συστήματος γιά νά πάει «παρακάτω» κάθε φορά πού ξεσπᾶ μιά μεγάλη καταιγίδα.

Ἡ δημιουργική καταστροφή, ὅρος τοῦ Σουμπέτερ, εἶναι συστημικός ὅρος. Γιά νά τό ποῦμε ὅσο πιό ἁπλά γίνεται, τό σύστημα θυσιάζει τόν πιό ἀδύνατο ἀπό τούς δυνατούς ὅταν ὁ ψίθυρος στήν κοινωνία ἁπλώνεται, οἱ συνέπειες μιᾶς πολιτικῆς ἀγγίζουν τούς πολῖτες καί καθίσταται γενική πεποίθηση, ὅτι ἡ διαφθορά καί ἡ αἰσχροκέρδεια τοῦ ἀναιδοῦς κεφαλαίου ἔχει καταλυτικές συνέπειες στίς ζωές τῶν ἀνθρώπων. Σέ αὐτές τίς περιπτώσεις, τό ἀδηφάγο «τέρας» τῶν ΜΜΕ, ἀκόμη καί τῶν ἐξαγορασμένων, ἀδυνατεῖ νά κάνει «πλάτες» στίς διεφθαρμένες κορυφές. Τό σύστημα μοιραῖα ἀναζητᾶ «Ἰφιγένειες». «Ἰφιγένεια» μπορεῖ νά εἶναι μιά ἐπιχείρηση πού οἱ τράπεζες ἀφήνουν νά πτωχεύσει (Lehman Brothers). «Ἰφιγένεια» μπορεῖ νά εἶναι ἕνας ἐπιχειρηματίας αὐτοτελῶς ἤ ἕνας μεσάζων ἰδιώτης. «Ἰφιγένεια» μπορεῖ νά εἶναι ἕνας Ὑπουργός (Tσοχατζόπουλος) γιά νά γλυτώσουν δέκα ἄλλοι. «Ἰφιγένεια» μπορεῖ νά εἶναι καί ἡ διεφθαρμένη νομενκλατούρα τῆς κρατικῆς γραφειοκρατίας, πού ἔχει ἐκτελεστικό ρόλο σέ εὐρύτερα δίκτυα διακινήσεως μαύρου χρήματος.

Πρόκειται γιά φυσικά ἤ νομικά ἤ πολιτικά πρόσωπα, πού τήν δεδομένη στιγμή ἔχουν ἐξασθενημένη ἰσχύ καί ἀδυνατοῦν νά ἀντιδράσουν στήν ἀπόφαση ἰσχυρῶν κέντρων ἐξουσίας γιά τήν θυσία τους. Σέ κάποιες περιπτώσεις εἶναι καί διατεθειμένα νά κάνουν καί ὀλίγη φυλακή, ὅπως κάνει ἕνας καλός μαφιόζος γιά νά καλύψει τό ἀφεντικό του.

Στήν πατρίδα μας, ἐδῶ καί λίγο καιρό, οἱ ὑπόνομοι ἔχουν ξεχειλίσει καί οἱ ὀχετοί φέρνουν διαρκῶς στό φῶς τῆς ἡμέρας δυσώδη περιττώματα. Ἔχουν ξεχειλίσει καί κυριολεκτικά, ἄν κρίνουμε ἀπό ὅσα εἴδαμε στήν παραλιακή λεωφόρο τῆς ἀθηναϊκῆς ριβιέρας χθές, ὅπου μεγάλα ὀχήματα τῆς ΕΥΔΑΠ ἐπιχειροῦσαν νά συγκρατήσουν τήν ροή τῶν περιττωμάτων, ἔχουν ξεχειλίσει καί μεταφορικῶς. Καθώς περιοδικές ἔρευνες τῆς Ὑπηρεσίας Ἐσωτερικῶν Ὑποθέσεων τῆς ΕΛ.ΑΣ. ἀξιοποιοῦνται ἀπό τόν ἑλληνικό καπιταλισμό γιά νά «βουλώνουν» στόματα καί νά περιορίζεται ὁ ψίθυρος γι’ αὐτό πού συμβαίνει στήν πατρίδα μας τά τελευταῖα χρόνια.

Ὁ ψίθυρος εἶναι ὕπουλος ἐχθρός. Ὅταν ἁπλώνεται σέ ὅλη τήν ἐπικράτεια, δέν μπορεῖς νά τόν πολεμήσεις μέ ἀγωγές SLAPP καί μηνύσεις. Ποιόν θά μηνύσεις; Τά ἀνά τήν ἐπικράτειαν καφενεῖα πού βοοῦν; Τίς παρέες; Τά τσίπουρα πού δημιουργοῦν τήν φιλοπαίγμονα διάθεση; Σέ αὐτές τίς περιπτώσεις λοιπόν ἐπιστρατεύεται ἡ «δημιουργική καταστροφή» καί συλλαμβάνονται: Μιά δημοτική ἀστυνόμος πού μαζί μέ ὑπαλλήλους τῆς Περιφέρειας ἐκβίαζαν καταστηματάρχες τοῦ Δήμου Ἀθηναίων γιά προστασία, οἱ ὑπάλληλοι μιᾶς πολεοδομίας στήν Χαλκιδική ἤ τήν Μύκονο πού κατηγοροῦνται γιά ἄνομες πράξεις, ἕνας ἀστυνομικός πού φέρεται ὅτι ἦταν ἐγκέφαλος σέ κύκλωμα διακινήσεως ναρκωτικῶν, ἕνας ἄλλος ἀστυνομικός πού φέρεται ὅτι ἀσελγοῦσε στά παιδιά του κ.λπ. κ.λπ. κ.λπ. Τό «τέρας» πρέπει νά «ταΐζεται» μέ δευτερεύουσες ἱστορίες γιά νά μήν πετάξει ὁ χαρταετός ψηλότερα. Γιά νά ὑπάρχει ἡ αἴσθηση ὅτι καταπολεμᾶται ἡ διαφθορά.

Τό πρόβλημα εἶναι ὅτι αὐτές οἱ πρακτικές ἔχουν ἡμερομηνία λήξεως! Ὅσο καί ἄν ἐπιχειρεῖται νά συντονιστεῖ τό βλέμμα τῶν πολιτῶν στά χαμηλά, ἐκεῖνοι ὅταν μετέχουν στόν ψίθυρο, κοιτοῦν σταθερά ψηλά. Τό ΠΑΣΟΚ τῶν Σημίτη-Παπανδρέου ἔχασε τίς ἐκλογές τοῦ 2004 μέ ἀνάπτυξη 5% τοῦ ΑΕΠ. Οἱ πολῖτες εἶχαν χαρτογραφήσει νομό-νομό ποιά ἦταν τά τοπικά «λαμόγια» πού λυμαίνοντο τό Γ΄ ΚΠΣ καί γνώριζαν σέ ποιούς ὀλίγους διοχετεύετο ἡ «ἀνάπτυξη». Σέ μιά ἀνάλογη φάση βρισκόμαστε καί τώρα. Οἱ ἐπιχειρηματίες ἤδη ἄρχισαν νά νικοῦν τούς φόβους τους καί ἐπιδίδονται στόν ψίθυρο. Ἡ χώρα ξέρει ἀκριβῶς τί τῆς συμβαίνει. Θά ἔρθει καί ἡ ὥρα πού θά μᾶς τό πεῖ. Καί θά κάνει τήν δική της «δημιουργική ἐπιστροφή». Ἀμφιβολία νά μήν ὑπάρχει. Ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται, καί δέν εἶναι φάρσα.