Ὁ Ἕλληνας Ὅμηρος «πουλάει» κάτι χιλιάδες χρόνια

Ἡ ἐγγονή μου, 17 ἐτῶν, πῆγε μέ μιά φίλη της καί εἶδαν τήν «Ὀδύσσεια» τοῦ Νόλαν

«Τί Ἱστορία ἔχουμε, βρέ παπποῦ!» ἦταν τά πρῶτα της λόγια, ὅταν μιλήσαμε γιά τήν ταινία.

Ἡ Σταματίνα ἀκολουθεῖ τήν κατεύθυνση τῶν θεωρητικῶν ἐπιστημῶν. Διαβάζει, δηλαδή, Ἱστορία, Ἀρχαῖα Ἑλληνικά, Λατινικά καί, φυσικά, Λογοτεχνία καί Νέα Ἑλληνικά. Εἶχε ἀπό καιρό κλείσει εἰσιτήρια καί μοῦ εἶπε ὅτι ἡ αἴθουσα «εἶχε πολλή νεολαία». Φυσικό, ἀφοῦ ἡ «Ὀδύσσεια» καί ἡ «Ἰλιάδα» παραμένουν τά δημοφιλέστερα ἔπη στόν κόσμο καί μελετῶνται ἀπό πολλά-πολλά ἑκατομμύρια ἀνθρώπους.

Ὁ καθένας, φυσικά, βλέπει –φαντάζεται, δηλαδή– τόν ἑαυτό του στό πρόσωπο τοῦ Ὀδυσσέα. Κι αὐτό εἶναι, κατά τήν ἄποψή μου, τό «κλειδί» τοῦ ἔπους, πού τό ὁδηγεῖ κατ’ εὐθεῖαν στήν καρδιά τοῦ ἀναγνώστη, πού τόν καθιστᾶ ἀμέσως κοινωνό, φίλο καί θαυμαστή. Μοῦ ἔκανε ἐντύπωση ἡ κριτική τοῦ «Ἐκόνομιστ» γιά τήν ταινία του Νόλαν. Ἐπιτρέψτε μου, παρακαλῶ, νά ὑπερασπιστῶ τόν σκηνοθέτη καί κάθε σκηνοθέτη, ἀφοῦ τό σινεμά εἶναι μυθοπλασία καί ὄχι ἀντιγραφή πιστή τῆς Ἱστορίας καί τῶν παραδόσεων. Ἀλλά ἄς σταθοῦμε λίγο στήν προαναφερθεῖσα κριτική.

Κατά τόν κριτικό, ὁ Νόλαν ἔχει ἐξαφανίσει τήν πολυπλοκότητα τοῦ Ὀδυσσέα. «Ὁ ἥρωας μετατρέπεται σέ ἕναν σχεδόν ἄμεμπτο σύγχρονο πρωταγωνιστή, ἐνῷ κάθε σκοτεινή πλευρά του ἑρμηνεύεται εἴτε ὡς ἀποτέλεσμα χρήσεως οὐσιῶν εἴτε ὡς σύμπτωμα ἑνός σχεδόν… μετατραυματικοῦ στρές» ἀναφέρει.

Μᾶλλον ὁ κριτικός δέν ἔχει παρακολουθήσει τόν κατ’ ἐξακολούθηση βιασμό πού ὑφίστανται κάθε χρόνο οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες τραγωδοί ἀπό τούς διάφορους –Ἕλληνες κυρίως– σκηνοθέτες!

«Ἡ σύγχρονη τάση ὑπερδιαγνώσεως φαίνεται πώς ἔφθασε ἀκόμη καί στίς ἀκτές τῆς ἀρχαίας Ἰθάκης», σχολιάζει σκωπτικά τό ἔγκυρο περιοδικό, πού χαρακτηρίζει ἰδιαιτέρως ὑπερβολικό τό φινάλε, ὅπου ὁ Ὀδυσσέας καταλήγει διάτρητος ἀπό βέλη, «σέ μιά σκηνή πού θυμίζει περισσότερο τόν Ἅγιο Σεβαστιανό παρά τόν ἥρωα τῆς ἑλληνικῆς ἐπικῆς ποιήσεως».

Ἀναφερόμενο στήν αἰσθητική τῆς ταινίας, τό περιοδικό ἀναφέρει: «Οἱ στρατιῶτες, μέ τίς μεταλλικές γκρί πανοπλίες τους, μοιάζουν περισσότερο μέ φιγοῦρες ἐπιτραπέζιου παιχνιδιοῦ παρά μέ ἀρχαίους πολεμιστές.

Τά παλάτια, φωτισμένα μέ ζεστά χρώματα, θυμίζουν πολυτελῆ ξενοδοχεῖα ἀντί γιά κατοικίες πολεμάρχων. Ἀκόμη καί οἱ σκηνές στό νησί τῆς Καλυψῶς, μέ τόν Μάτ Ντέιμον καί τή Σαρλίζ Θερόν ντυμένους μέ λινά ροῦχα μέσα σέ ἐξωτικά τοπία, μοιάζουν περισσότερο μέ πολυτελεῖς διακοπές στήν Καραϊβική παρά μέ τή βασανιστική ἐξορία τοῦ Ὀδυσσέα». Ὅσο γιά τόν Πολύφημο, ὁ κριτικός ἀναφέρει: «Ὅσο λιγώτερα εἰπωθοῦν, τόσο τό καλύτερο». Συμφωνῶ, ὅμως, μέ τήν ἄποψη τοῦ «Ἐκόνομιστ» ὅτι «κάθε διασκευή ἑνός ἀρχαίου ἔργου ἀντανακλᾶ περισσότερο τήν ἐποχή πού τήν δημιουργεῖ παρά τήν ἐποχή πού περιγράφει».

Κι ἀκόμη, σωστή εἶναι ἡ ἄποψη ὅτι «ὁ Τζέιμς Τζόις ἔκανε τήν “Ὀδύσσεια” σύγχρονο μυθιστόρημα, γεμᾶτο ἐσωτερικούς μονολόγους καί καθημερινότητα», καί ὅτι, «ὑπ’ αὐτή τήν ἔννοια, ὁ Νόλαν ἁπλῶς συνεχίζει μιά παράδοση αἰώνων καί ἠ διαφορά εἶναι ὅτι ἡ δική του ἐκδοχή κουβαλᾶ ὅλες τίς ἀγωνίες τῆς σημερινῆς Δύσεως».

Ἔχω ἤδη ἐξασφαλίσει εἰσιτήριο καί θά δῶ τήν ταινία τοῦ Νόλαν, πού ἤδη ἔχει καταρρίψει ρεκόρ εἰσιτηρίων. Ὁ Ὅμηρος «πουλάει» ἐδῶ καί κάποιες χιλιάδες χρόνια. Καί εἶναι Ἕλληνας!