Ἡ ἐποχή τῆς «ἀνεμοδούρας» στήν διεθνῆ πολιτική

Μπορεῖ νά μήν πῆρε τό «Νομπέλ Εἰρήνης» ὁ πρόεδρος Τράμπ, ἀλλά ἄν ὑπῆρχε Νόμπελ πολιτικῆς μετεωρολογίας, θά τό εἶχε ἐξασφαλίσει ἀσυζητητί.

Ὄχι γιά τίς προβλέψεις του, πού ἴσως πέφτουν ἔξω συχνότερα κι ἀπό δελτίο καιροῦ ἑλληνικοῦ τηλεοπτικοῦ δικτύου, ἀλλά γιά τό πῶς καταφέρνει νά ἀλλάζει κατεύθυνση πιό γρήγορα κι ἀπό ἀνεμόμυλο σέ μελτέμι.

Κάποιοι νομίζουν ὅτι ἡ ἀμερικανική ἐξωτερική πολιτική καθορίζεται ἀπό think tanks, διπλωμάτες καί ἐπιτροπές. Στήν πραγματικότητα, τήν καθορίζει ἕνας ἀόρατος ἀνεμοδείκτης πού περιστρέφεται μέ νευρικότητα σάν πρωτάρης σέ ἀνεμόπτερο.

Ἡ Οὐάσιγκτων ἔχει ἀναγάγει τήν ἔννοια τῆς «στρατηγικῆς» σέ κάτι πού μοιάζει περισσότερο μέ πρόγραμμα γυμναστηρίου τόν Ἰανουάριο. Φιλόδοξο, ἡρωικό, καί πλήν καταδικασμένο νά μπεῖ στό συρτάρι, μετά τίς πρῶτες δυσκολίες. Εὐαγγελίζεται «κλιμάκωση τῆς δέσμευσης», ἔπειτα «ὑπεύθυνη ἀπεμπλοκή», μεθαύριο «στοχευμένη ἀναπροσαρμογή», μιά φράση τόσο ἀσαφῆ πού μπορεῖ νά σημαίνει ἀπό ἐπιβολή κυρώσεων μέχρι ἀποστολή ἀνθοδέσμης. Ἡ πλήρης δικαίωση τοῦ Γιάνη (μέ ἕνα «Ν»), ὅστις καθιέρωσε τόν ὅρο «δημιουργική ἀσάφεια»…

Οἱ σύμμαχοι προσπαθοῦν νά παρακολουθήσουν, ἀλλά τό μόνο κατάλληλο ἐργαλεῖο πού ἔχουν βρεῖ εἶναι πίνακες Excel μέ χρωματική κωδικοποίηση. Πράσινο ἄν οἱ ΗΠΑ στηρίζουν, κόκκινο ἄν ἀποσύρονται, πορτοκαλί ἄν… «ἐξετάζουν ὅλα τά ἐνδεχόμενα.» Τό πορτοκαλί ταιριάζει, συνήθως, παντοῦ. Ὑπουργοί Ἐξωτερικῶν ἀνά τήν ὑφήλιο ἔχουν παραδεχθεῖ ἀνεπισήμως ὅτι ἔχουν πάθει ἐλαφρά θλάση ἀπό τά συνεχῆ πολιτικά «σπαγγάτα». Εἶναι δύσκολη δουλειά νά ξυπνᾶς τό πρωί καί νά ἀναρωτιέσαι «μέ ποιά ἀμερικανική ἐκδοχή σηκωθήκαμε σήμερα; Τήν ἀποφασιστική, τήν ἀναποφάσιστη, τήν ἐπιθετική, τήν παθητική; Ἤ τήν προσφιλέστερη, τήν «ὅλα εἶναι δυνατά, δῶστε μας ἕνα λεπτό νά δοῦμε τί λένε τά “σόσιαλ”»;

Δέν εἶναι ὅτι δέν ὑπάρχει κάποια συνέπεια. Ὑπάρχει! Ἁπλῶς εἶναι ἡ συνέπεια πού ἔχει ἕνας ἀνεμοστρόβιλος. Ἐμφανίζεται ξαφνικά, κάνει θόρυβο, ἀλλάζει τό τοπίο, καί μετά ἐξαφανίζεται ἀφήνοντας ὅλους νά μαζεύουν τά συντρίμμια καί νά ψάχνουν νά καταλάβουν τί ἀκριβῶς συνέβη. Ὅπως τά τελευταῖα γεγονότα μέ τό «εἰρηνευτικό σχέδιο» γιά τόν πόλεμο στήν Οὐκρανία, πού ἔχει περάσει ἀπό τόσες ἐναλλαγές, ὥστε δέν ἔχει νά ζηλέψει τίοποτε ἀπό ἕναν σέτ τέννις, πού σέ κάνει νά πάθεις ἐξάρθρωση τοῦ αὐχένα, καθώς προσπαθεῖς νά παρακολουθήσεις τήν κίτρινη μπάλλα!

Μεταξύ μας, ἡ ἀμερικανική ἐξωτερική πολιτική ἔχει ἐξελιχθεῖ σέ ἕνα εἶδος γεωπολιτικοῦ τηλεοπτικοῦ παιγνιδιοῦ. Κάθε ἐπεισόδιο τελειώνει μέ τήν ἀπορία: Θά στηρίξει, δέν θά στηρίξει; Θά ἐπιβάλλει κυρώσεις ἤ δέν θά ἐπιβάλλει; Θά ἀποχωρήσει ἀπό συμφωνία ἤ θά ἐπιστρέψει σέ αὐτήν μέ πανηγυρικές δηλώσεις;

Κι ἔτσι, ἡ παγκόσμια κοινότης παρακολουθεῖ μέ τόν ἴδιο συνδυασμό ἀγωνίας καί ἐξαντλήσεως μέ τόν ὁποῖο βλέπει κανείς τήν πέμπτη σαιζόν μιᾶς σειρᾶς πού δέν ξέρει πιά ἄν εἶναι δρᾶμα, κωμωδία ἤ ἐπιστημονική φαντασία.

Ἴσως πρόκειται γιά μιά νέα ἐποχή, ἴσως πρόκειται γιά ἕνα νέο μοντέλο ἀσκήσεως τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἴσως εἶναι ἕνα κρᾶμα μπίζνες καί πολιτικῆς. Ἴσως εἶναι ὅλα αὐτά μαζί. Ἐκεῖνο, ὅμως, πού δείχνει βέβαιο, εἶναι τό ὅτι μέχρι νά «καθίσει ἡ μπίλλια», θά ἔχει αὐξηθεῖ κατά ἑκατό τοῖς ἑκατό τό αὐχενικό σύνδρομο, παγκοσμίως…