Διεργασίες γιά μεγάλο ἰσλαμικό ΝΑΤΟ, πού διευρύνεται καί ἀποσπᾶται ἀπό τήν Δύση κάτω ἀπό τήν μύτη μας
Ἡ ὑπογραφή τῆς νέας ἀμυντικῆς συμφωνίας μεταξύ τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας, τῆς Τουρκίας καί τοῦ Πακιστάν –τοῦ ἀποκαλουμένου «Συμφώνου τῆς Μέκκας»– δέν συνιστᾶ ἁπλῶς μιά διπλωματική διακήρυξη προθέσεων. Ἀποτελεῖ ἕναν βίαιο γεωπολιτικό σεισμό, πού κλονίζει συθέμελα τό ἀφήγημα τῆς ἑλληνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καί ἀναγκάζει τήν Ἀθήνα, τήν Λευκωσία, τό Τέλ Ἀβίβ, ἀλλά καί τό Νέο Δελχί, νά ἐπανεξετάσουν πλήρως καί ἐκ τῶν ὑστέρων τίς στρατηγικές τους ἰσορροπίες στήν εὐρύτερη περιοχή.
Ὁ Τοῦρκος ὑπουργός Ἐξωτερικῶν Χακάν Φιντάν περιέγραψε τήν ρήτρα ἀμοιβαίας ἀμυντικῆς συνδρομῆς, πού περιλαμβάνεται στήν συμφωνία, ὡς ἀνάλογη μέ τό Ἄρθρο 5 τοῦ ΝΑΤΟ, διευκρινίζοντας ὅτι τυχόν ἔνοπλη ἐπίθεσις ἐναντίον οἱουδήποτε ἀπό τά συμβαλλόμενα κράτη θά ἐκλαμβάνεται ὡς ἐπίθεσις ἐναντίον ὅλων.
Στό πλαίσιο αὐτό, οἱ τρεῖς χῶρες θά δημιουργήσουν πολιτικούς καί στρατιωτικούς μηχανισμούς. Κατά τήν διάρκεια ἑβδομαδιαίας συνεντεύξεως Τύπου γιά τήν ἐνημέρωση τῶν δημοσιογράφων στήν Ἄγκυρα, τό τουρκικό Ὑπουργεῖο Ἀμύνης διευκρίνισε ὅτι στούς κοινούς μηχανισμούς θά συμμετέχουν οἱ ὑπουργοί Ἀμύνης καί Ἐξωτερικῶν καθώς καί ἡ στρατιωτική ἡγεσία τῶν τριῶν χωρῶν. Ἐπίσης, προβλέπονται κοινές στρατιωτικές ἀσκήσεις, ἐνῷ ἡ συνεργασία μπορεῖ νά περιλαμβάνει κοινή παραγωγή καί ἀνταλλαγή τεχνογνωσίας στήν ἀμυντική βιομηχανία.
Ἐφ’ ὅσον τό σχῆμα αὐτό ἀποκτήσει οὐσιαστικό ἐπιχειρησιακό περιεχόμενο, ἡ Ἄγκυρα ἐξασφαλίζει ἕναν μόνιμο δίαυλο στρατιωτικῆς παρουσίας καί ἐπιρροῆς στήν Ἀραβική Χερσόνησο, εἰδικῶς σέ περίπτωση πού ἐπιβεβαιωθοῦν οἱ φιλοδοξίες τῶν ἐμπλεκομένων γιά τήν δημιουργία ἑνός «μουσουλμανικοῦ ΝΑΤΟ».
Ὁ Πρόεδρος τῆς Τουρκίας, ὁ διάδοχος τοῦ θρόνου τῆς Σαουδικῆς Ἀραβίας καί ὁ Πρωθυπουργός τοῦ Πακιστάν
ὑπογράφουν στήν Μέκκα τήν τριμερή ἀμυντική συμφωνία
Ὁ Τοῦρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ἐρντογάν καί ὁ Πακιστανός ὑπουργός Ἀμύνης Χουάτζα Ἀσίφ ἐδήλωσαν δημοσίως ὅτι ὁ στόχος εἶναι ἡ συμμαχία νά διευρυνθεῖ, καλῶντας καί ἄλλες μουσουλμανικές χῶρες (συζητήσεις ἔχουν ἤδη ἀναφερθεῖ γιά τό Κατάρ) νά ἀφήσουν στήν ἄκρη τίς διμερεῖς τους διαφορές καί νά ἐνταχθοῦν στήν κοινή πλατφόρμα.
Ἐπί πλέον, η συμμετοχή τῆς Τουρκίας σέ ἕναν μηχανισμό συλλογικῆς ἀποτροπῆς μέ τήν Σαουδική Ἀραβία (τήν μεγαλύτερη οἰκονομία τοῦ Κόλπου) καί τό Πακιστάν (τήν μόνη πυρηνική δύναμη τοῦ μουσουλμανικοῦ κόσμου) ἀνοίγει τεράστιες ἀγορές γιά τήν τουρκική ἀμυντική βιομηχανία, ἐνισχύοντας τήν τουρκική στρατηγική αὐτονομία.
Ἡ ἑλληνική ἀμηχανία καί τό θρίλερ μέ τούς Patriot
Γιά τήν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἔχει ἐπενδύσει διπλωματικό καί στρατιωτικό κεφάλαιο στήν σχέση της μέ τήν Σαουδική Ἀραβία, οἱ ἐξελίξεις αὐτές ἦταν τοὐλάχιστον αἰφνιδιαστικές. Ἀπό τό 2021, ἡ Ἀθήνα ἔχει διαθέσει στό βασίλειο μιά πυροβολαρχία Patriot μαζί μέ τό ἀντίστοιχο προσωπικό γιά τήν προστασία κρισίμων ὑποδομῶν. Ἡ παρουσία αὐτή ἔχει ἐπιχειρησιακό χαρακτῆρα, μέ πιό πρόσφατο παράδειγμα τήν ἀναχαίτιση καί κατάρριψη δύο μή ἐπανδρωμένων ἀεροσκαφῶν ἀπό τήν Ὑεμένη στήν περιοχή τοῦ Γιανμποῦ στίς 25 Ἰουλίου.
Ὡστόσο, τό καθεστώς τῆς ἑλληνικῆς ἀποστολῆς μεταβάλλεται δραστικά. Ἄν καί τό Ὑπουργεῖο Ἐθνικῆς Ἀμύνης σημειώνει ὅτι ἡ διαδικασία ἐλέγχου εἶχε συζητηθεῖ στό ΚΥΣΕΑ ἤδη ἀπό τόν Μάρτιο, ἡ ἐπίσημη ἐνεργοποίησις τῆς μηνιαίας παρατάσεως λειτουργεῖ ὡς διπλωματικό ἀντίμετρο πιέσεως πρός τό Ριάντ. Ἡ Ἀθήνα θέλει νά καταστήσει σαφές ὅτι ἡ ἑλληνική ἀμυντική συνδρομή δέν μπορεῖ νά θεωρεῖται δεδομένη, τήν στιγμή πού ἡ Σαουδική Ἀραβία συμμαχεῖ στρατιωτικά μέ τήν Ἄγκυρα.
Ἡ ὑπογραφή τῆς συμφωνίας προκάλεσε ἔντονες ἀντιδράσεις ἀπό τά κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τά ὁποῖα κατηγοροῦν τήν Κυβέρνηση γιά ἀποτυχία τοῦ δόγματος τοῦ «δεδομένου συμμάχου». Ἡ ἀντιπολίτευσις ζητεῖ τήν ἄμεση ἐπιστροφή τῆς πυροβολαρχίας Patriot καί τῶν περισσοτέρων ἀπό 100 Ἑλλήνων στρατιωτικῶν πού τήν στελεχώνουν, καθώς καί τήν ἀποχώρηση τῆς ἑλληνικῆς φρεγάτας ἀπό τήν Ἐρυθρά Θάλασσα, ὑποστηρίζοντας ὅτι ἡ χώρα ἀναλαμβάνει ἐπιχειρησιακά ρίσκα, τήν ὥρα πού τό Ριάντ συμμαχεῖ μέ τήν Ἄγκυρα.
Ἄν καί τό Μέγαρο Μαξίμου διατηρεῖ χαμηλούς τόνους δημοσίως, σημειώνοντας ὅτι πρόκειται γιά μιά τριμερῆ συνεργασία μέ καθαρά «ἀμυντικό» χαρακτῆρα, ὡστόσο τό ζήτημα ἀναμένεται νά ἐξεταστεῖ ἐπισταμένως σέ ἑπομένη συνεδρίαση τοῦ ΚΥΣΕΑ. Σέ κάθε περίπτωση, ἡ διεύρυνσις τῆς τουρκικῆς ἐπιρροῆς στήν Ἀραβική Χερσόνησο δημιουργεῖ νέα δεδομένα. Ἡ Ἀθήνα καλεῖται πλέον νά διαχειριστεῖ μιά σύνθετη γεωπολιτική πραγματικότητα, ὅπου οἱ παλιές βεβαιότητες ἀνατρέπονται.
Ὁ ἐφιάλτης ἐνδεχομένης προσχωρήσεως τῆς Αἰγύπτου
Ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον γιά τήν Ἑλλάδα παρουσιάζει καί ἡ ἀναφορά τοῦ Τούρκου ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Χακάν Φιντάν στήν δυνατότητα νά ἐνταχθεῖ στήν νέα συμφωνία ἡ Αἴγυπτος, ἐφ’ ὅσον ἐπιλυθοῦν ὁρισμένα τεχνικά ζητήματα. Αἴγυπτος, Τουρκία, Σαουδική Ἀραβία καί Πακιστάν συμμετέχουν ἤδη στό τετραμερές σχῆμα R4, τοῦ ὁποίου ἡ τετάρτη ὑπουργική συνάντησις ἐπραγματοποιήθη στό Κάιρο στίς 21 Ἰουνίου 2026.
Ὁ μεγαλύτερος φόβος τῆς Ἀθήνας εἶναι τό ἐνδεχόμενο νά παρασυρθεῖ καί τό Κάιρο σέ αὐτήν τήν νέα περιφερειακή ἀρχιτεκτονική. Ἄν ἡ Αἴγυπτος –ὁ βασικός ἑταῖρος τῆς Ἑλλάδος στήν Ἀνατολική Μεσόγειο– προσχωρήσει τελικῶς στό ἀμυντικό αὐτό σχῆμα, ἡ ἑλληνική στρατηγική στήν περιοχή θά ὑποστεῖ σοβαρό πλῆγμα. Παρά τήν ἔντονη πίεση καί τίς δημόσιες δηλώσεις τῆς Ἄγκυρας ὅτι ἡ Αἴγυπτος ἀποτελεῖ «φυσικό ἑταῖρο» καί θά ἐνσωματωθεῖ συντόμως, τό Κάιρο κρατᾶ, τοὐλάχιστον πρός τό παρόν, ἀποστάσεις λόγῳ συνθέτων γεωπολι-
τικῶν καί οἰκονομικῶν ἰσορροπιῶν.
Ὁ ἄξονας αὐτός γεννήθηκε ἐν μέσῳ αὐξανομένης ἐντάσεως μεταξύ Ριάντ καί Ἀμποῦ Ντάμπι. Ἡ Αἴγυπτος ἐξαρτᾶται οἰκονομικῶς σέ τερά-
στιο βαθμό ἀπό τίς ἐπενδύσεις τῶν Ἡνωμένων Ἀραβικῶν Ἐμιράτων (ΗΑΕ) καί διατηρεῖ μαζί τους διμερῆ ἀμυντική συμφωνία, ὁπότε
δέν ἐπιθυμεῖ νά διαλέξει πλευρά. «Ἡ Αἴγυπτος δέν πρόκειται νά προσχωρήσει σέ μιά ἀμυντική συμφωνία μέ τήν Τουρκία, ἰδίως ἄν λάβει κανείς ὑπ’ ὄψιν τήν σύνθετη σχέση πού διατηρεῖ μέ τήν Ἑλλάδα καί τήν Κύπρο», ἐσημείωσε διπλωμάτης σέ ἀραβικά ΜΜΕ.
«Παραλλήλως, εἶναι δύσκολο νά φανταστεῖ κανείς τήν Αἴγυπτο νά ἐμπλέκεται σέ μιά ἀμυντική συμφωνία μέ τό Πακιστάν, δεδομένου ὅτι βρίσκεται σέ συνομιλίες γιά τήν προώθηση τῶν οἰκονομικῶν της σχέσεων μέ τήν Ἰνδία», κατέληξε ὁ ἴδιος. Ἐν τούτοις, σύμφωνα μέ τό Middle East Eye, Τοῦρκοι ἀξιωματοῦχοι ἐλπίζουν ὅτι, καθώς ἡ συμμαχία παίρνει μορφή καί ἑδραιώνεται ὡς μιά ἀξιόπιστη ἀποτρεπτική δύναμις ἀπέναντι σέ πιθανές περιφερειακές ἐπιθέσεις, τό Κάιρο θά εἶναι πιό δεκτικό στό ἐνδεχόμενο νά προσχωρήσει.
Διευκρινίζεται πάντως ὅτι ἡ Σαουδική Ἀραβία ἀντετάχθη στήν ἔνταξη τῆς Αἰγύπτου, καθώς, ὅπως ἀναφέρει μία ἀπό τίς πηγές, πρώην ἀνώτερος σύμβουλος τῆς σαουδαραβικῆς μοναρχίας ἐδήλωσε ὅτι τό Ριάντ δέν ἤθελε ἡ Αἴγυπτος νά ἐνταχθεῖ στήν συμφωνία, «τοὐλάχιστον πρός τό παρόν».
Στό πλαίσιο αὐτό, σέ μιά περισσότερο συμβολική κίνηση καί λίγο πρίν τήν προγραμματισμένη ἐπίσκεψη τοῦ Φιντάν στίς 13-14 Αὐγούστου στήν Αἴγυπτο, ὁ ὑπουργός Ἐξωτερικῶν Γιῶργος Γεραπετρίτης εἶχε, τήν περασμένη Δευτέρα, συνομιλία μέ τόν ὑπουργό Ἐξωτερικῶν τῆς Αἰγύπτου Μπάντρ Ἀμπντελάτι, κατά τήν ὁποία «ἀντάλλαξαν ἀπόψεις γιά τίς ἐξελίξεις στήν εὐρύτερη Μέση Ἀνατο-
λή καί τήν Ἀνατολική Μεσόγειο», ὅπως ἀνα- φέρεται σέ σχετική ἀνακοίνωση τοῦ ΥΠΕΞ. «Ἐπανεξέτασαν ἐπίσης τήν πρόοδο τῆς στρα-
τηγικῆς ἑταιρικῆς σχέσης Ἑλλάδας-Αἰγύπτου καί συμφώνησαν νά ἐνισχύσουν περαιτέρω τήν διμερῆ συνεργασία. Ὡς πυλῶνες σταθε-
ρότητας στήν περιοχή, οἱ δύο ὑπουργοί Ἐξωτερικῶν ἐπιβεβαίωσαν ἐκ νέου τίς κοινές τους θέσεις σέ κομβικά περιφερειακά ζητήματα καί τήν δέσμευσή τους γιά στενό συντονισμό πρός ὑποστήριξη τῆς περιφερειακῆς ἀσφάλειας καί εἰρήνης», καταλήγει ἡ ἀνακοίνωσις τοῦ ἑλλη-
νικοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Δύο ἡμέρες ἀργότερα, ὁ Ἕλλην ΥΠΕΞ εἶχε τηλεφωνική ἐπικοινωνία καί μέ τόν ὑπουργό Ἐξωτε-
ρικῶν τῶν ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο.
Κατά τήν συνομιλία, ἐτονίσθη τό διαχρονικό βάθος τῶν στρατηγικῶν σχέσεων Ἑλλάδος-ΗΠΑ, καθώς καί ὁ ρόλος τῆς Ἑλλάδος ὡς περιφερειακοῦ πυλῶνος εἰρήνης καί σταθερότητος. Ἐξετάστηκαν ἐπίσης διμερῆ καί περιφερειακά ζητήματα, μέ ἔμφαση στόν ἐπικείμενο 6ο γῦρο τοῦ Στρατηγικοῦ Διαλόγου καί τίς τελευταῖες ἐξελίξεις στήν Μέση Ἀνατολή, τό Ἰράν καί τήν Οὐκρανία, ὅπως ἀναφέρεται σέ σχετική ἀνακοίνωση τοῦ ΥΠΕΞ.
Συναγερμός σέ Ἰσραήλ καί Νέο Δελχί
Στό Ἰσραήλ πάντως, ὁ νέος αὐτός ἄξονας ἔχει προκαλέσει συναγερμό. Σύμφωνα μέ ἐκτενῆ ἀνάλυση τῆς «Jerusalem Post», τό σουνιτι-
κό μπλόκ λειτουργεῖ ὡς καταλύτης γιά τήν διαμόρφωση νέων περιφερειακῶν «ἀντιευθυγραμμίσεων». Στό ἐπίκεντρο βρίσκεται ἡ προσπάθεια δημιουργίας ἑνός ἰσχυροῦ ἀντίβαρου ἀπέναντι σέ ἕνα σχῆμα πού συνενώνει τήν σαουδαραβική χρηματοδοτική ἰσχύ, τήν ραγδαίως ἀναπτυσσομένη τουρκική πολεμική βιομηχανία καί τό πυρηνικό ὁπλοστάσιο τοῦ Πακιστάν.
Ἡ «Jerusalem Post» συνδέει τό Σύμφωνο τῆς Μέκκας μέ τήν τηλεφωνική ἐπικοινωνία πού εἶχαν ὁ Ἰσραηλινός Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανυάχου καί ὁ Ἰνδός ὁμόλογός του Ναρέντρα Μόντι. Ὁ Μόντι ἐπιβεβαίωσε ὅτι συζητήθηκε ἡ κατάστασις στήν Δυτική Ἀσία καί ἡ πορεία τῆς «εἰδικῆς στρατηγικῆς ἑταιρικῆς σχέσης Ἰνδίας-Ἰσραήλ».
Γιά τό Νέο Δελχί, ἡ συμμετοχή τοῦ Πακιστάν –διαχρονικοῦ στρατηγικοῦ ἀντιπάλου τῆς Ἰνδίας– σέ ἕνα σύμφωνο μέ τήν Σαουδική Ἀραβία καί τήν Τουρκία εἶναι ἀνησυχητικό στοιχεῖο. Μετά τήν ὑπογραφή, κυκλοφόρησαν δημοσιεύματα σέ τουρκικά καί πακιστανικά μέσα ἐνημερώσεως περί ἐπειγούσης προσπαθείας τῆς Ἰνδίας νά συνάψει ἀντίστοιχο ἀμυντικό σύμφωνο μέ τό Ἰσραήλ. Ἄν καί τό ἰνδικό Ὑπουργεῖο Ἐξωτερικῶν διέψευσε τίς πληροφορίες αὐτές ὡς «fake news», παρεδέχθη ὅτι παρακολουθεῖ στενῶς τίς ἐξελίξεις.
Πάντως, ὁ ὑπουργός Διασπορᾶς τοῦ Ἰσραήλ Ἀμιχάι Τσίκλι χαρακτήρισε τήν νεοσύστατη συμμαχία ὡς πολύ ἐπικίνδυνη ἐξέλιξη γιά τήν ἰσραηλινή ἀσφάλεια. Ἔδωσε ἰδιαίτερη ἔμφαση στήν σύμπραξη τοῦ Ριάντ μέ τήν Ἄγκυρα, ὑποστηρίζοντας ὅτι ἡ Τουρκία βρίσκεται σέ ἄμεση ἀντιπαράθεση μέ τό Ἰσραήλ, ἡ ὁποία μπορεῖ νά κλιμακωθεῖ στήν Μεσόγειο καί στό συριακό μέτωπο. Ὡς ἀπάντηση, ὁ Τσίκλι ἐκάλεσε τήν ἰσραηλινή κυβέρνηση νά ἐμβαθύνει τίς στρατηγικές σχέσεις της μέ τήν Ἑλλάδα, τήν Κύπρο, τά Ἡνωμένα Ἀραβικά Ἐμιρᾶτα καί τήν Σομαλιλάνδη.
Ὑπενθυμίζεται ὅτι, στά τέλη τοῦ 2025, τό Ἰσραήλ ἔγινε ἡ πρώτη χώρα πού ἀνεγνώρισε ἐπισήμως τήν ἀνεξαρτησία τῆς Σομαλιλάνδης. Ἐπί πλέον, Ἰσραηλινοί ἀμυντικοί ἀνα- λυτές τονίζουν τήν ἀνάγκη στενῆς παρακολουθήσεως τῆς μεταφορᾶς στρατιωτικῆς τεχνολογίας, drones καί συστημάτων ἠλεκτρονικοῦ πολέμου μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν καί Σαουδικῆς Ἀραβίας.
Μ.Η.Τ. 232122