«Παράταξη χωρίς ἀξίες καί ἦθος δέν ἔχει λόγο ὕπαρξης!»

Ἡ Μαριάννα Σουφλιᾶ τά «ἔψαλλε» στόν Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μπροστά στό μισό Ὑπουργικό Συμβούλιο ἀμέσως μετά τό τέλος τῆς ἐξοδίου ἀκολουθίας τοῦ Γιώργου Σουφλιᾶ – «Δέν θέλω νά σοῦ δώσω τό χέρι μου!»

«Ζῶ» αὐτή τήν παράταξη ἀπό μικρό παιδί. Ἀπό τά δεκατέσσερά μου. Πάντοτε αὐτή ἡ παράταξη, ὅταν ἦταν παράταξη, εἶχε ἄγραφες ἀρχές. Κώδικες. Ἦθος. Καί στά καλύτερά της καί στά χειρότερά της. Τά μέλη της, ἀπό τό πλέον κορυφαῖο στέλεχος μέχρι τόν τελευταῖο ἀφισοκολλητή, ἔνιωθαν τήν ΝΔ, εἰδικά στά πέτρινα χρόνια τῆς εἰκοσαετίας τοῦ ΠΑΣΟΚ, ὡς τό σπίτι τους. Εἴτε συμφωνοῦσαν εἴτε διαφωνοῦσαν – καί ἄν πέρασε ἡ ΝΔ ἐσωκομματικές κρίσεις μέσα στήν σχεδόν πεντηκονταετία ἀπό τό 1981 μέχρι σήμερα!

Κανείς δέν «ἔκοβε» τήν καλημέρα σέ κανέναν ὁριστικά. Τσακώνονταν, φίλιωναν, μόνιαζαν, ἀντιπαρατίθενταν, ἔκλαιγαν, χαίρονταν, στό τέλος κατέληγαν μιά ἀγκαλιά. Ἀσχέτως ἄν οἱ πλάτες ἑνός ἑκάστου ἦταν γεμᾶτες πληγές… ἀπό τά «συντροφικά μαχαιρώματα»! Ποτέ δέν κόβονταν τά σχοινιά στίς σχέσεις ὁριστικῶς. Ποτέ οἱ γέφυρες. Ὑπῆρχε αἴσθημα συλλογικῆς μοίρας. Αἴσθημα οἰκογένειας. Καί στήν κορυφή καί στήν βάση.

Ὁ Κωνσταντῖνος Μητσοτάκης νουθετοῦσε τά ἐγγόνια του. «Δέν κόβουμε τήν καλημέρα σέ κανέναν. Λέμε καλημέρα!» τά ὁρμήνευε. Κάποια στιγμή ὁ «Ἐπίτιμος» ἔφθασε νά καλέσει στό τηλέφωνο τόν Ἀντώνη Σαμαρᾶ ὡς Πρωθυπουργό καί νά τοῦ πεῖ.… «Καλᾶ πᾶς, παιδί μου, συνέχισε ἔτσι». Τόν Σαμαρᾶ πού τόν «ἔριξε». Ὁ Κώστας Καραμανλῆς πήγαινε στό νοσοκομεῖο καί καθόταν μέ τίς ὧρες μαζί μέ τόν Γιῶργο Σουφλιᾶ ὅταν ἐκεῖνος ἔκανε μεταμόσχευση νεφροῦ ἀπό τήν ἀδελφή του. Καί μέ διάθεση ἀναστοχασμοῦ συζητοῦσαν τά πάντα: Ἀπό τήν δυσάρεστη διαγραφή του τό 1998 μέχρι τό καλόκαρδο μέ στοιχεῖα αὐτοκριτικῆς «Καλῶς ὅρισες στό σπίτι σου, Γιῶργο!» τό 2001. Τόν Κωνσταντῖνο Μητσοτάκη ἀρνήθηκε νά τόν διαγράψει στήν κρίση τοῦ 1998: «Δέν διαγράφεις ποτέ ἕναν πρώην Πρωθυπουργό» ἔλεγε.

Ἡ ἀντίληψή του ἦταν ὅτι «ὁ ἀρχηγός εἶναι ἡ μάνα τοῦ λόχου». Καλύπτει τούς «στρατιῶτες» καί «σέβεται» τούς βετεράνους. Ὁ Ἀντώνης Σαμαρᾶς «ἔπεσε» πάνω στήν Ντόρα Μπακογιάννη στήν πρόσφατη ἀνακήρυξη τοῦ Εὐάγγελου Βενιζέλου ὡς ὁμότιμου καθηγητῆ τοῦ ΕΚΠΑ στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν. Τήν χαιρέτησε ἐγκαρδίως.

Ὁ Κυριάκος Μητσοτάκης δέν αἰσθάνεται τήν ΝΔ ἔτσι καί αὐτό φαίνεται δυστυχῶς καί στίς λῦπες της καί στίς χαρές της. Θεωρεῖ ὅλα τά ἱστορικά στελέχη «παλιά ΝΔ» καί, ὅσο εἶναι ἐν ζωῇ, σπανίως ἐνδιαφέρεται γιά τήν γνώμη τους, πλήν ἐξαιρέσεων.

Τό ἐπεισόδιο πού ἔγινε χθές στήν κηδεία τοῦ Γιώργου Σουφλιᾶ, κατά τήν διάρκεια τῆς ὁποίας ἡ σύζυγός του Μαριάννα Σουφλιᾶ (τό γένος Κόρακα, ἀπό τήν ἱστορική οἰκογένεια τῆς Λάρισας) τόν «ἔψαλλε» καί ἀρνήθηκε νά τόν χαιρετήσει, κάποτε θά συνέβαινε. Ἀργά ἤ γρήγορα! «Σέ εὐχαριστῶ πού ἦρθες, ἀλλά δέν θά σοῦ δώσω τό χέρι μου!» τοῦ εἶπε μεταξύ ἄλλων ὀργισμένη ἡ κυρία Σουφλιᾶ, ὅπως μᾶς εἶπε αὐτόπτης μάρτυς κρατικός ἀξιωματοῦχος πού δέν ἤθελε νά δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

• Δέν συνέβη ἐπεισόδιο μέ τήν Μαριέττα Γιαννάκου, ὅταν ὁ Πρωθυπουργός ἀρχικῶς ἀπάντησε ἀρνητικά νά πάει στήν ἐκδήλωση τῆς «Παναθηναϊκῆς» γιά νά τιμήσει τήν μνήμη της πρίν μερικά χρόνια. Τήν στιγμή πού εἶχε ἀπαντήσει θετικά νά πάει στό πολιτικό μνημόσυνο τοῦ Κώστα Σημίτη. Χρειάστηκε νά «χαλάσουμε τόν κόσμο» μέ τήν ἀρθρογραφία μας γιά νά καταλάβει τό λάθος του καί νά πάει τελικῶς καί στίς δύο ἐκδηλώσεις. Καί νά δώσει ἀργότερα τό ὄνομα τῆς ἀείμνηστης Μαριέττας σέ ἕνα πρόγραμμα τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας.

• Δέν συνέβη ἐπεισόδιο ὅταν ὁ κύριος Μητσοτάκης πῆγε στήν κηδεία τοῦ Πέτρου Μολυβιάτη, τόν ὁποῖο «ἔλουζε» γιά τήν δῆθεν πολιτική τῆς ἀκινησίας ὅσο ἦταν ἐν ζωῇ, χωρίς νά τόν συναντᾶ, ἐνῷ εἶχε τό θράσος νά ζητήσει ἀπό τήν οἰκογένεια νά ἐκφωνήσει ἐκεῖνος τόν ἐπικήδειο. Ἡ οἰκογένειά του χωρίς θόρυβο καί χωρίς ἐπεισόδιο ἀπέρριψε τό αἴτημα. Ὅταν τελείωσε ἡ ἐξόδιος ἀκολουθία, ὁ Πρωθυπουργός στάθηκε μόνος νά συζητᾶ ἀπομονωμένος μέ τόν Κώστα Τασούλα στό πλατύσκαλο καί ἀπέφυγε νά πλησιάσει κανέναν «παλαιό» στό προαύλιο.

• Δέν ἦταν παρών στήν κηδεία τοῦ Ἄγγελου Μοσχονᾶ, τοῦ Θόδωρου Μπεχράκη, τοῦ Κυριάκου Γριβέα, τοῦ Ἀχιλλέα Λιούλια, προσώπων μέ ὑπογραφή στούς ἀγῶνες τῆς παρατάξεως, προδικτατορικά στήν νεολαία τῆς ΕΡΕ, ἀλλά καί δίπλα στόν πατέρα του.

• Στό τελευταῖο συνέδριο, ἄφησε στίς τελευταῖες θέσεις τήν κόρη τοῦ ἀείμνηστου ἀρχηγοῦ τῆς ΝΔ Μιλτιάδη Ἔβερτ Ἀλεξία, ἐνῷ δέν πρόβαλε στό video wall μέ τήν ἱστορία τῆς ΝΔ, πλήν Καραμανλῆ-Σαμαρᾶ τούς ὁποίους παρέλειψε, οὔτε τούς Ράλλη, Ἀβέρωφ, Ἔβερτ, Κωνσταντῖνο Μητσοτάκη.

• Ἀκόμη καί στήν κηδεία τοῦ Βασιλέως Κωνσταντίνου, ὁ ὁποῖος ἦταν παρών στήν κηδεία τοῦ Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, ἔδειξε μικροπρέπεια. Ἀποδέχθηκε τήν εἰσήγηση τῶν «πρασινοφρουρῶν» τοῦ Μαξίμου καί ἔδωσε ἐντολή νά μήν γίνει ἡ κηδεία δημοσίᾳ δαπάνῃ, ἀλλά ἰδιωτική. Καί ἄς εἶχε διατελέσει ὁ Κωνσταντῖνος ἀρχηγός τοῦ κράτους. Ὁ νοῦς του ἦταν στούς… κεντρώους ψηφοφόρους.

Ὅ,τι δέν συνέβη λοιπόν ὅλα αὐτά τά χρόνια (ἐκτός ἀπό μία ἀποδοκιμασία πού δέχθηκε στήν κηδεία τῆς Λένας Σαμαρᾶ), συνέβη χθές στό νεκροταφεῖο τοῦ Παπάγου, ὅπου τόν «ἔψαλλε», μέσα στόν πόνο της, ἡ δυναμική Μαριάννα Σουφλιᾶ. Σημειωτέον καί τό ἑξῆς: Χθές, στήν κηδεία τοῦ πανέντιμου Γιώργου Σουφλιᾶ, ὁ ὁποῖος ἦταν κορυφαῖος ὑπουργός τριῶν Κυβερνήσεων τῆς ΝΔ ἀπό τήν Μεταπολίτευση, μέ ἰσχυρό ἀποτύπωμα στό ΥΠΕΧΩΔΕ, ἐπικήδειο ἐκφώνησε κατόπιν ἐπιθυμίας τῆς οἰκογενείας μόνον ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Νικήτας Κακλαμάνης. Ποιός ξέρει ποιός ἄλλος ἀνεπιθύμητος εἶχε ζητήσει καί ἐξεδόθη γενικό ἀπαγορευτικό, πού δέν ἐπέτρεψε οὔτε στούς κοντινούς φίλους του νά μιλήσουν, πρός ἀποφυγή παρεξηγήσεων. Καί ἀπό ὅσα εἶπε ὁ Νικήτας Κακλαμάνης φαίνεται ὅτι καί ὁ ἴδιος ὁ Σουφλιᾶς ἤθελε νά στείλει στό κατευόδιό του μέσῳ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἕνα ἰσχυρό μήνυμα παρακαταθήκης στούς κυβερνῶντες. Ὅπως εἶπε ὁ εὐπατρίδης Νικήτας Κακλαμάνης, «ὁ Σουφλιᾶς πίστευε ὅτι ἡ πολιτική χωρίς ἦθος δέν ἔχει διάρκεια καί παράταξη χωρίς ἀξίες δέν ἔχει λόγο ὕπαρξης».

ΥΓ. Μιά προσωπική ἀναφορά, πού δείχνει πόσο καλόκαρδος, ὅταν δέν ἦταν δύσκολος, ὑπῆρξε ὁ Γιῶργος Σουφλιᾶς. Τό 2002 εἶχε εἰσηγηθεῖ, ὡς γραμματέας Πολιτικοῦ Σχεδιασμοῦ, στό πλαίσιο τῆς πολιτικῆς τοῦ μεσαίου χώρου, νά ὑποστηρίξει ἡ ΝΔ στίς ἐκλογές γιά τόν Δικηγορικό Σύλλογο Ἀθηνῶν τόν εὐγενῆ, μετριοπαθῆ, γνωστοῦ ἤθους Ἀντώνη Ρουπακιώτη. Ἐμεῖς τῆς Νομικῆς ὅμως θεωρούσαμε ὅτι ἡ παράταξη ἔπρεπε νά «κατεβάσει» δικό της ὑποψήφιο στόν πρῶτο ἐπιστημονικό σύλλογο τῆς χώρας καί μέσα ἀπό τήν «Ἀπογευματινή», στήν ὁποία ἤμουν ἀρχισυντάκτης, ὑποστηρίξαμε τήν ὑποψηφιότητα τοῦ Δημήτρη Παξινοῦ, πού τελικῶς ἐπικράτησε.

Χωρίς χρῖσμα. Δέν μᾶς/μοῦ τό κράτησε. Δύο χρόνια ἀργότερα, παρόντος τοῦ συμβούλου του Νίκου Σιγάλα, συζητούσαμε μέσα στό γραφεῖο του στό ΥΠΕΧΩΔΕ, στήν Χαριλάου Τρικούπη, μές στήν καλή χαρά, γιά τίς καλαμίδες ἑνός ἀγαπημένου του Σέρβου παίκτη τοῦ Παναθηναϊκοῦ καί γιά τό ἀγαπημένο του χωριό, τήν Ἁγία Τριάδα Λάρισας. Μά κυρίως γιά τό ἐθνικό ὁδικό δίκτυο. Ἅπλωσε πάνω στό γραφεῖο ἕναν χάρτη τῆς χώρας καί μοῦ ἔδειχνε πῶς θά γίνει ἡ Ἰόνια Ὁδός, πῶς θά ἀπαλλαγοῦμε ἀπό τό πέταλο τοῦ Μαλλιακοῦ, πῶς ἀπό τά Τέμπη, καί πῶς θά γίνουν οἱ συμβάσεις παραχωρήσεως τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν. Ἡ Ἰόνια Ὁδός πρέπει νά ὀνομαστεῖ «Γιῶργος Σουφλιᾶς». Γιατί αὐτός τήν χάραξε. Γιατί ἐκεῖνος ἐπίσης στά ἐγκαίνια τῆς γέφυρα τοῦ Ἀντιρρίου κάλεσε τόν Κώστα Σημίτη καί τόν Κώστα Λαλιώτη, καί ἄς μήν συνηθίζονταν αὐτά. Ἡ συνέχεια τοῦ δρόμου, ἀπό τό τέλος τῆς γέφυρας καί μετά, τοῦ ἀνήκει. Δικαιωματικά.