Ἡ ἰσχύς τῶν σοφῶν

ΝΟΜΙΖΩ ὅτι πρέπει νά κάνω τήν αὐτοκριτική μου

Μιλώντας πρίν ἕναν περίπου χρόνο στό Συνέδριο τῶν Εὐρωπαίων Δημοσιογράφων γιά τό νέο τοπίο στά ΜΜΕ στήν πατρίδα μας, διετύπωσα τήν πρόβλεψη ὅτι ἐντός πενταετίας θά ὁδηγηθοῦμε στήν «διαπλοκή τοῦ ἑνός». Ὑπεστήριξα τότε συγκεκριμένα:

«Δέν μπορῶ νά ἀρνηθῶ ὅτι ὅλοι σχεδόν οἱ παλαιοί παῖκτες τῶν ΜΜΕ, μερικοί ἐκ τῶν ὁποίων ἔπαιξαν ρόλο στήν χρεοκοπία, τέθηκαν ἐκτός παιχνιδιοῦ. Ὡστόσο, γιά ἐμᾶς πού ἐργαζόμαστε στά Μέσα ὑπάρχει ἕνα βασικό ἐρώτημα: Ποιοί τούς ἀντικατέστησαν;

Φοβᾶμαι πώς κάποιοι πού δέν εἶναι καλύτεροι ἀπό τούς παλαιούς, καί ἡ παροῦσα κυβέρνηση τοῦ ΣΥΡΙΖΑ ἔχει μεγάλες εὐθύνες. Οἱ παλαιοί τουλάχιστον διεκδικοῦσαν τήν ἐξουσία στό παρασκήνιο. Δέν ἦταν ὑποψήφιοι οἱ ἴδιοι.

Τό μοντέλο νά ἔχεις ποδοσφαιρική ὁμάδα καί ραδιόφωνο καί τηλεόραση καί ἐφημερίδα καί καράβια, καί νά θέλεις νά ἐκλέγεσαι καί Δήμαρχος καί Νομάρχης καί ἀρχηγός κόμματος τελικά, στόν Βορρᾶ καί τόν Νότο, στήν Ἀνατολή καί στήν Δύση, μόνο στήν Ἑλλάδα συμβαίνει.Οὔτε ὁ Μπερλουσκόνι δέν τά ἔκανε αὐτά!

Καί βεβαίως παρατηρεῖται καί κάτι ἄλλο: Οἱ παῖκτες ἀντί νά αὐξάνονται, μειώνονται. Ἀπό τήν διαπλοκή τῶν τεσσάρων-πέντε, πᾶμε ταχέως στήν διαπλοκή τῶν δύο-τριῶν, γιά νά μήν πῶ ὅτι στόν ὁρίζοντα –μετά μία πενταετία– προβάλλει ἡ διαπλοκή τοῦ ἑνός. Ἡ συγκέντρωση ἐξουσίας σέ ἕνα μόνο πρόσωπο.

Αὐτή εἶναι ἡ μετάφραση τοῦ συνθήματος “ξεμπερδεύουμε” μέ τό παλαιό; Τό μονοπώλιο τοῦ ἑνός;».

Ἡ ὁμιλία αὐτή ἐκφωνήθηκε ἐπί διακυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ. Ὁμολογῶ πώς «ἔπεσα μέσα» ὡς πρός τόν νέο συσχετισμό ἀλλά «ἔξω» ὡς πρός τήν ταχύτητα τῶν ἐξελίξεων. Οἱ ἐξελίξεις τρέχουν γρήγορα στήν ἐποχή μας. Ἤδη ἀνατέλλει ἡ ἐποχή τῆς διαπλοκῆς τοῦ ἑνός. Ἐντός τῆς ἐπιχειρηματικῆς κοινότητας, μάλιστα, διατυπώνεται καί θαυμασμός γιά τόν θρῦλο, πού τά «ἔβαλε» μέ τό κράτος καί τό νίκησε, ὥστε σήμερα νά ὁδεύουμε ταχέως σέ μονοπώλιο στήν ἀγορά τῶν τηλεοπτικῶν δικαιωμάτων στά σπόρ, σέ μονοπώλιο στήν διανομή τοῦ Τύπου, σέ μονοπώλιο στήν αὐτοδιοίκηση, σέ μονοπώλιο ἀκόμη καί σέ ὁρισμένα κέντρα τῆς ἐξουσίας. Ἔχω πλήρη ἐπίγνωση τοῦ κλίματος, τῆς γενικότερης ἀτμόσφαιρας πού ἐπικρατεῖ ἐντός τοῦ ἐπιχειρεῖν γιά τήν διαπλοκή τοῦ ἑνός. Τινές θαυμάζουν.

Βέβαιος, ὅμως, ὅτι ὁ Κυριάκος Μητσοτάκης δέν εἶναι Σημίτης καί δέν πρόκειται νά ἐκχωρήσει τήν ἐξουσία του σέ ὁλόκληρους τομεῖς τῆς οἰκονομίας σέ διαπλεκόμενα οἰκονομικά συμφέροντα, ἀκόμη καί φιλικά, σήμερα θά κάνω μιά διαφορετική ἀνάγνωση τῆς νέας πραγματικότητας. Θά «διαβάσω» τήν ἰσχύ μέ τά μάτια τῶν σοφῶν παλαιῶν. Ὁ Μάσιας Ρέστης, πατέρας τοῦ Βίκτωρος Ρέστη, συνήθιζε νά λέει στούς οἰκείους του ὅταν συγκεντρώνονταν στά γραφεῖα τῆς «ναυτιλίας» στήν Λεωφόρο Ποσειδῶνος, πίσω ἀπό τήν «Φαντασία», τό ἑξῆς: «Δέν μπορεῖ νά κερδίζουμε παντοῦ, πρέπει νά χάνουμε καί κάπου!». Τόν ἀνησυχοῦσε ἡ συγκέντρωση ἰσχύος καί δέν ἤθελε νά δίνει στόχο. Γι’ αὐτό καί ἔδιδε ἐντολή στούς ἐπιτελεῖς του νά ἀνοίγονται στήν στεριά καί σέ ἐπιχειρήσεις πού δέν ἦταν κατ’ ἀνάγκην ἐπικερδεῖς.

Ἕνας ἄλλος μεγάλος καραβοκύρης τῆς ναυτιλίας μας, Χιώτης ἀπό τά Καρδάμυλα, γιά τόν ὁποῖο τρέφω μεγάλη ἐκτίμηση –δέν γράφω τό ὄνομά του γιατί συνήθως δέν θέλει– μοῦ ἔλεγε τόν Ἰούνιο ὅτι θά ἀγοράσει τέσσερα-πέντε καράβια γιά τήν μεταφορά LNG ἀπό τήν Κύπρο στήν Ἀλεξανδρούπολη. Καί ὅταν τόν ρώτησα γιατί δέν ἀγοράζει περισσότερα, ἀπάντησε ἀφοπλιστικά «μά, γιά νά ὑπάρχει χῶρος γιά ὅλους!». Ποιό δίδαγμα ἀποκόμισα ἀπό τήν συναναστροφή μαζί του καί ἀπό τίς διηγήσεις τῶν παλαιῶν γιά τόν Ρέστη; Ἁπλό: ὁ πρῶτος ζημιωθείς ἀπό τήν ὑπέρμετρη συγκέντρωση ἰσχύος, εἶναι αὐτός πού συγκεντρώνει τήν ἰσχύ. Σέ πρῶτο χρόνο προελαύνει καί ἀπολαμβάνει τόν καλπασμό. Ἀλλά σέ βάθος χρόνου συσπειρώνει ἐναντίον του δυνάμεις ἀπό τό ἐπιχειρεῖν καί ἀπό τήν πολιτική, τήν ὁρμή τῶν ὁποίων δέν μπορεῖ νά ὑπολογίσει.

Σέ αὐτό ἀκριβῶς τό σημεῖο βρισκόμαστε σήμερα. Τῆς μέθης τῆς ἐξουσίας. Τῆς ἐξουσίας πού καταδέχεται νά τῆς ὑποβάλλουν τά σέβη της σέ ρεστωράν καί καφέ οἱ «Γκαρσόν» τῆς πολιτικῆς καί οἱ «Πατρόν» τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ. Τήν ἴδια ὥρα, οἱ παλαιοί ἔχουν ἀράξει στά ταπεινά «Κανάρια» στό Μοσχάτο καί στίς λαϊκές «Μουριές» βορείως, καί παρατηροῦν. Τό νά ἔχεις τόν καιρό «πλώρα» δέν εἶναι πάντα καί τό καλύτερο.